Ва манеҳам : мақдами салаф , ва аз салафи худ халаф , АбуУсмони Саиди бен Исмоили алҳирии разии аллоҳи анҳу

و منهم: مقدم سلف، و از سلف خود خلف، ابوعثمان سعید بن اسماعیل الحیری رضی اللّه عنه

Аз қудамоу аҷалаи суфиён буду андари замонаи худ ягона буду қадараши андари ҳамаи дилҳо рафеъ . Ибтидои суҳбати яҳёи бен маози разии аллоҳ анҳу карда буд , онгоҳи муддатии андари суҳбати шоҳи шуҷоъи кирмонӣ буд ва бо вай ба нсобўр омад ба зиёрати бўҳФс ба наздики ваии бистоду умри андари суҳбат вай гузошт .

از قدما و اجلّهٔ صوفیان بود و اندر زمانهٔ خود یگانه بود و قدرش اندر همه دل‌ها رفیع. ابتدا صحبت یحیی بن مُعاذ رضی اللّه عنه کرده بود، آنگاه مدتی اندر صحبت شاه شجاع کرمانی بود و با وی به نسابور آمد به زیارت بوحفص به نزدیک وی بیستاد و عمر اندر صحبت وی گذاشت.

Аз вай ҳикоят кунанд сқот ки гуфт : пайвастаи дилами талаб ҳақиқатӣ мекардӣ андари ҳоли туфулият ва аз аҳли зоҳир нафратӣ менамӯдӣ ,у донстмии ломҳолаҳ ки ҷузи ин зоҳир ки омма баронанд низ сиррӣ ҳаст мари шариъатро , то ба балоғати расидам . Рӯзӣ ба маҷлиси яҳёи бен маози разии аллоҳи анҳу афтодам ва он сарро бёФтму мақсӯди баромад . Таъаллуқ ба суҳбат вай кардам то ҷамоатӣ аз наздики шоҳ шуҷоъ биёмаданду ҳикоёт вай бигуфтанд . Дилро ба зиёрати вай моил ёфтам . Аз раии қасд Кирмон кардаму суҳбати шоҳ талаб мекардам ваии марои бори надод ва гуфт : « табъи ту рҷопрўрдаҳасту суҳбат бо яҳё кардаеу вайро мақом раҷост . Касе ки машраб раҷо ёфт аз ваии супурдан тариқ наёяд ; аз он чаҳ ба раҷои тақлид кардани коҳилии бори орад . » гуфт : бисёр тазаррӯъ кардам ва зорӣ намудем ва бист рӯз бар даргоҳи вай мудовимат кардам то маро бор доду андари пазируфту муддатии андари суҳбат вай бимонадаму ваии мардии ғаюр буд .

از وی حکایت کنند ثِقات که گفت: پیوسته دلم طلب حقیقتی می‌کردی اندر حال طفولیت و از اهل ظاهر نفرتی می‌نمودی، و دانستمی لامحاله که جز این ظاهر که عامه برآن‌اند نیز سری هست مر شریعت را، تا به بلاغت رسیدم. روزی به مجلس یحیی بن مُعاذ رضی اللّه عنه افتادم و آن سر را بیافتم و مقصود برآمد. تعلق به صحبت وی کردم تا جماعتی از نزدیک شاه شجاع بیامدند و حکایات وی بگفتند. دل را به زیارت وی مایل یافتم. از ری قصد کرمان کردم و صحبت شاه طلب می‌کردم وی مرا بار نداد و گفت: «طبع تو رجاپرورده است و صحبت با یحیی کرده‌ای و وی را مقام رجاست. کسی که مشرب رجا یافت از وی سپردن طریق نیاید؛ از آن‌چه به رجا تقلید کردن کاهلی بار آرد.» گفت: بسیار تضرع کردم و زاری نمودم و بیست روز بر درگاه وی مداومت کردم تا مرا بار داد و اندر پذیرفت و مدتی اندر صحبت وی بماندم و وی مردی غیور بود.

То вайро қасди нсобўру зиёрат бўҳФс афтод . Ман бо вай биёмадам . Он рӯз ки ба наздики бўҳФси андари омадем , шоҳ қабое дошт . БўҳФс чун вайро бидид бар пой хосту пеш вай бозомад ва гуфт : « ваҷдати фии алқбоءи мотлбти фии алъбоء . Дар қабо ёфтам онро ки дар ъабо май тлбидм . »

تا وی را قصد نسابور و زیارت بوحفص افتاد. من با وی بیامدم. آن روز که به نزدیک بوحفص اندر آمدیم، شاه قبایی داشت. بوحفص چون وی را بدید بر پای خاست و پیش وی بازآمد و گفت: «وَجَدْتُ فِی القَباءِ ماطَلَبْتُ فِی العَباءِ. در قبا یافتم آن را که در عبا می‌طلبیدم.»

Муддатии он ҷои ббўдму ҳамаи ҳиммати ман суҳбат бўҳФс гирифт ,у ҳишмати шоҳи маро аз мудовимати хизмати ваии боздошту бўҳФси он иродати андар ман медид , ва аз худованди таъолии бтзръ май хостам то суҳбати бўҳФс бар ман муяссар гирданд бе аз он ки шоҳ озурда гардад . То он рӯз ки шоҳи қасд бозгаштан кард ва ман бар мувофиқати ваии пои ҷома дар пой кардаму дили ҷумла ба наздики бўҳФс . То ваии разии аллоҳи анҳу ба ҳукми инбисот , бо шоҳ гуфт : « суҳбати ин кӯдакро ӣнҷоӣ бигзор ; ки маро бо вай хушаст . » шоҳ рӯй сӯй ман кард ва гуфт : « أҷби ашшайх . » вай бирафт . Ман он ҷо бимонадам , то дидам он чаҳ дидам аз аҷоиби андари суҳбати вай , разии аллоҳи ънҳмоу вайро мақоми шафқат буд .

مدتی آن‌جا ببودم و همه همت من صحبت بوحفص گرفت، و حشمت شاه مرا از مداومت خدمت وی بازداشت و بوحفص آن ارادت اندر من می‌دید، و از خداوند تعالی بتضرع می‌خواستم تا صحبت بوحفص بر من میسر گرداند بی از آن که شاه آزرده گردد. تا آن روز که شاه قصد بازگشتن کرد و من بر موافقت وی پای جامه در پای کردم و دل جمله به نزدیک بوحفص. تا وی رضی اللّه عنه به حکم انبساط، با شاه گفت: «صحبت این کودک را اینجای بگذار؛ که مرا با وی خوش است.» شاه روی سوی من کرد و گفت: «أجِبِ الشّیخَ.» وی برفت. من آن‌جا بماندم، تا دیدم آن‌چه دیدم از عجایب اندر صحبت وی، رضی اللّه عنهما و وی را مقام شفقت بود.

Худои ъзу ҷли мари бўъсмонро ба се пер аз се мақоми бгзошт , ва ин ҳар се ишорат ки бадишон кард худ дар вай буд : мақоми раҷо ба суҳбати яҳёу мақоми ғайрат ба суҳбати шоҳ ,у мақоми шафқат ба суҳбати бўҳФс .

خدای عزّ و جلّ مر بوعثمان را به سه پیر از سه مقام بگذاشت، و این هر سه اشارت که بدیشان کرد خود در وی بود: مقام رجا به صحبت یحیی و مقام غیرت به صحبت شاه، و مقام شفقت به صحبت بوحفص.

Ва раво бошад ки мурӣд ба панҷ ё ба шаш ё бештар аз ин суҳбат ба манзил расад ва ҳар суҳбатии вайро сабаби кашф мақомӣ гардад ; аммо некӯтар он буд ки перонро ба мақоми худ олӯда нигараданду ниҳояти эшонро андари он мақом нишона накунад ва гуяд ки : « насиби ман аз суҳбати эшон ин буд ; аммо эшон фавқ ин буданд , маро аз эшон баҳра беш аз ин набӯд . » ва ин ба адаби наздиктар буд ; аз он чаҳ болиғи роҳи ҳақро бо мақому аҳволи ҳеҷ кор набошад .

و روا باشد که مرید به پنج یا به شش یا بیشتر از این صحبت به منزل رسد و هر صحبتی وی را سبب کشف مقامی گردد؛ اما نیکوتر آن بود که پیران را به مقام خود آلوده نگرداند و نهایت ایشان را اندر آن مقام نشانه نکند و گوید که: «نصیب من از صحبت ایشان این بود؛ اما ایشان فوق این بودند، مرا از ایشان بهره بیش از این نبود.» و این به ادب نزدیک‌تر بود؛ از آن‌چه بالغ راه حق را با مقام و احوال هیچ کار نباشد.

Ва сабаби изҳори тасаввуф дар ншобўру хуросони вай буд . Бо ҷунайд ва рӯему Юсуфи бен ҳусайну Муҳамади бен алФзли рҳмҳми аллоҳ суҳбат карда буд ва ҳеҷ кас аз машойих аз дили перони худ он баҳра наёфта буд ки вайу аҳли ншобўри вайро минбар ниҳоданд то бар забони тасаввуфи мари эшонро сухан гуфт . Вайро кутуб олӣасту ривоёти мутқани андари фунуни илми ин тариқат .

و سبب اظهار تصوّف در نشابور و خراسان وی بود. با جنید و رُوَیم و یوسف بن حسین و محمد بن الفضل رحمهم اللّه صحبت کرده بود و هیچ کس از مشایخ از دل پیران خود آن بهره نیافته بود که وی و اهل نشابور وی را منبر نهادند تا بر زبان تصوّف مر ایشان را سخن گفت. وی را کتب عالی است و روایات مُتقن اندر فنون علم این طریقت.

Аз вай меояд ки гуфт : « ҳақи лмни أъзаҳи аллоҳи болмърФаҳи أни лоизлаҳи болмъсиаҳ . » воҷибасту сазои мари анро ки худованди таъолӣ ба маърифат азиз кардаш ки худро ба маъсият залил накунаду таъаллуқи ин ба касб банда бошаду муҷоҳидати вай бар давоми риояти умӯри вай ва агар бар он маънии ронӣ ки сазовораст ҳақ таъолӣ бидон ки чун касеро ба маърифат азиз кунад ба маъсият хор накунад ; аз он чаҳ маърифати атоӣ вайасту маъсияти феъли банда , касеро ки ъз ба атоӣ ҳақ бошад , маҳол буд ки ба феъли худ залил гардад ; чунон ки одамро алайҳи ассалом ки ба маърифат азиз кард ба зулат залил накардаш .

از وی می‌آید که گفت: «حُقَّ لِمَنْ أعَزَّه اللّهُ بالمَعْرِفَةِ أنْ لایُذِلَّهُ بالمَعْصِیَةِ.» واجب است و سزا مر ان را که خداوند تعالی به معرفت عزیز کردش که خود را به معصیت ذلیل نکند و تعلق این به کسب بنده باشد و مجاهدت وی بر دوام رعایت امور وی و اگر بر آن معنی رانی که سزاوار است حق تعالی بدان که چون کسی را به معرفت عزیز کند به معصیت خوار نکند؛ از آن‌چه معرفت عطای وی است و معصیت فعل بنده، کسی را که عزّ به عطای حق باشد، محال بود که به فعل خود ذلیل گردد؛ چنان‌که آدم را علیه السّلام که به معرفت عزیز کرد به زَلّت ذلیل نکردش.