Ва манеҳам : сафинаи таҳқиқу каромату маҳёии шарафи андари вилоят , абўолФизи зўи алнўни бен иброҳӣми алмсрӣ , - разии аллоҳи анҳу -

و منهم: سفینهٔ تحقیق و کرامت و مَحیای شرف اندر ولایت، ابوالفیض ذو النّون بن ابراهیم المصری، -رَضِيَ اللّهُ عنه-

Нўбии бачае буд ном ӯ сўбон ва аз ахёри қавму бузургону айёрони ин тариқат буд . Роҳи балои супурдӣу тариқ маломат рафтӣу аҳли Мисри бҷмлаҳи андари шаъни ваии мутаҳайир ва ба рӯзгораш мункир буданд ва то вақти марг аз аҳли Мисри каси ҷамоли ҳоли вайро нашнохт . Ва он шаб ки аз дунё берун шуд , ҳафтод каси пайғамбарро - алайҳи ассалом - ба хоби диданд ки : « дӯсти худоӣ , зии алнўн , бхўост омад . Ман ба истиқболи ваии омадам . » ва чун вафот кард , бар пешонии ваии набишта падед омад : « ҳозои ҳабиби аллоҳи фии ҳуби аллоҳи қтили аллоҳ . »

نوبی بچه‌ای بود نام او ثوبان و از اخیار قوم و بزرگان و عیّاران این طریقت بود. راه بلا سپردی و طریق ملامت رفتی و اهل مصر بجمله اندر شأن وی متحیّر و به روزگارش منکر بودند و تا وقت مرگ از اهل مصر کس جمال حال وی را نشناخت. و آن شب که از دنیا بیرون شد، هفتاد کس پیغمبر را -علیه السّلام- به خواب دیدند که: «دوست خدای، ذی النّون، بخواست آمد. من به استقبال وی آمدم.» و چون وفات کرد، بر پیشانی وی نبشته پدید آمد: «هذا حَبیبُ اللّهِ فی حُبِّ اللّهِ قتیلُ اللّهِ.»

Чун ҷиноза вай бардоштанд , мурғони ҳаво ҷамъ шуданд ва бар ҷинозаи ваии соя барафканданад . Аҳли Мисри бҷмлаҳ тшўир хӯрданд ва тавба карданд аз ҷафо ки бо вай карда буданд .

چون جنازهٔ وی برداشتند، مرغان هوا جمع شدند و بر جنازهٔ وی سایه برافکندند. اهل مصر بجمله تشویر خوردند و توبه کردند از جفا که با وی کرده بودند.

Ва вайро тараф бисёрасту калимоти хуши андари ҳақоиқи улӯм ; чунон ки гуяд : « алъорФи кули явми أхшъ ; лأнаҳи фии кули соъаҳи أқрб . »

و وی را طُرَف بسیار است و کلمات خوش اندر حقایق علوم؛ چنان‌که گوید: «العارفُ کلَّ یومٍ أخشعُ؛ لِأنّه فی کلِّ ساعةٍ أقرَبُ.»

Ҳар рӯзи орифи тарсонтару хошиъ тар бошад ; зеро ки ҳар соъати наздиктар буд ,у ломҳолаҳи ҳайрати ваии бештар буду хушўъаши зиёдаттар ; аз он ки аз ҳайбату султони ҳақ огаҳ гашта буду ҷалоли ҳақ бар дилаши муставле шуда . Худро аз вай давр набинад ва ба васл рӯй на . Хушўъаш бар хушўъ зиёдат шавад ; чунон ки Мӯсои андари ҳол мколмт гуфт : « ё раб , أини أтлбк ? » қол : « ъанд алмнксраҳи қлўбҳм . » : « бори худоё , туро куҷои талабам ? » гуфт : « он ҷо ки дил шикастааст ва аз халоси нўмидгштаҳ . » гуфт : « бори худоё , ҳеҷ дилӣ аз дили ман навмедтару шикаста тар нест . » гуфт : « ман онҷоем ки туе . »

هر روز عارف ترسان‌تر و خاشع‌تر باشد؛ زیرا که هر ساعت نزدیک‌تر بود، و لامحاله حیرت وی بیشتر بود و خشوعش زیادت‌تر؛ از آن که از هیبت و سلطان حق آگه گشته بوَد و جلال حق بر دلش مستولی شده. خود را از وی دور نبیند و به وصل روی نه. خشوعش بر خشوع زیادت شود؛ چنان‌که موسی اندر حال مکالمت گفت: «یا ربِّ، أینَ أطلُبُکَ؟» قال: «عند المنکسرةِ قلوبِهم.» :«بار خدایا، تو را کجا طلبم؟» گفت: «آن‌جا که دل شکسته است و از خلاص نومیدگشته.» گفت: «بار خدایا، هیچ دلی از دل من نومیدتر و شکسته‌تر نیست.» گفت: «من آنجایم که تویی.»

Пас муддаии маърифат бетарсу хушўъ , ҷоҳил буд , на ориф . Ва ҳақиқати маърифатро аломат , сидқи иродат буду иродати содиқи барандаи асбобу қотеъ банда бошад аз дуни худоӣ - ъзу ҷл - ; чунон ки зӣ алнўн гуяд - разии аллоҳи анҳу - : « алсдқи сайфи аллоҳи фии أрзаҳи мо вазъи алии шийъи إлои қитъа . Ростии шамшер худоӣаст - ъзу ҷл - андари замин ва бар ҳеҷ чиз наёяд ало ки онро бабрад . »у сидқи руят мусаббиб бошад , на исботи сабаб . Чун сабаб собит шуд , ҳукм сидқ бархест ва соқит шуд .

پس مدّعی معرفت بی ترس و خشوع، جاهل بود، نه عارف. و حقیقت معرفت را علامت، صدق ارادت بود و ارادت صادق بُرندهٔ اسباب و قاطع بنده باشد از دون خدای -عزَّ و جلَّ-؛ چنان‌که ذی النّون گوید -رَضِيَ اللّهُ عنه-: «الصّدقُ سیفُ اللّهِ في أرضِه ما وُضِعَ عَلی شَیءٍ إلّا قَطَعَهُ. راستی شمشیر خدای است -عزَّ و جلَّ- اندر زمین و بر هیچ چیز نیاید الّا که آن را ببُرد.» و صدق رؤیت مُسبِّب باشد، نه اثبات سبب. چون سبب ثابت شد، حکم صدق برخاست و ساقط شد.

Ва ёфтам андари ҳикоёти вай ки : рӯзӣ бо асҳоб дар киштӣ нишаста буданд дар равад нил ба тафарруҷ ; чунон ки одати аҳли Миср буд . Киштӣ дигар меомаду гуруҳе аз аҳли тараб дар онҷои фасод ҳаме карданд . Шогирдонро он , бузург намӯд , гуфтанд : « аиҳо ашшайх , дуо кун то он ҷумларо худоӣ - ъзу ҷл - ғарқ кунад то шавамӣ эшон аз халқ мунқатиъ шавад . » зўи алнўн - раҳмаи аллоҳи алайҳ - бар пой хосту дастҳо бардошт ва гуфт : « бори худоё , чунон ки ин гуруҳро андари ин ҷаҳони айш хуш додае , андари он ҷаҳон низ айши хушашони даҳ . » мурӣдон мутаъаҷҷиб шуданд аз гуфтори вай . Чун киштӣ пештар омаду чашмашон бар зў алнўн афтод , Фрогристн омаданд ва равадҳо бишикастанд ва тавба карданд ва ба худоӣ бозгаштанд . Вай - раҳмаи аллоҳи алайҳ - шогирдонро гуфт : « айши хуши он ҷаҳонӣ , тавбаи ин ҷаҳонӣ буд . Надидед ки муроди ҷумла ҳосил шуд , бе аз он ки ранҷӣ ба касе раседӣ ? »

و یافتم اندر حکایات وی که: روزی با اصحاب در کشتی نشسته بودند در رود نیل به تفرّج؛ چنان‌که عادت اهل مصر بود. کشتی دیگر می‌آمد و گروهی از اهل طرب در آنجا فساد همی‌کردند. شاگردان را آن، بزرگ نمود، گفتند: «ایّها الشّیخ، دعا کن تا آن جمله را خدای -عزَّ و جلَّ- غرق کند تا شومی ایشان از خلق منقطع شود.» ذو النّون -رحمة اللّه علیه- بر پای خاست و دست‌ها برداشت و گفت: «بار خدایا، چنان‌که این گروه را اندر این جهان عیش خوش داده ای، اندر آن جهان نیز عیش خوششان ده.» مریدان متعجّب شدند از گفتار وی. چون کشتی پیشتر آمد و چشمشان بر ذو النّون افتاد، فراگریستن آمدند و رودها بشکستند و توبه کردند و به خدای بازگشتند. وی -رحمة اللّه علیه- شاگردان را گفت: «عیش خوش آن جهانی، توبهٔ این جهانی بود. ندیدید که مراد جمله حاصل شد، بی از آن که رنجی به کسی رسیدی؟»

Ва ин аз ғояти шафқати он пер буд бар мусулмонону андари ин , иқтидо ба пайғамбар - алайҳи ассалом - кард ки ҳар чанд аз кофарон бар ӯ ҷафо беш будӣ , вай мутағаййир нашудӣ ва мегуфтӣ : « аллоҳами аҳади қавмии Фإнҳми лоиълмўн . »

و این از غایت شفقت آن پیر بود بر مسلمانان و اندر این، اقتدا به پیغمبر -علیه السّلام- کرد که هر چند از کافران بر او جفا بیش بودی، وی متغیر نشدی و می‌گفتی: «اللّهمّ اهْدِ قومي فإنّهم لایَعْلَمون.»

Ва аз вай меояд ки гуфт : аз байти алмуқаддас май омадам ба қасди Миср . Андари роҳ шахсе дидам аз даври боҳайбат ки меомад . Андари дили худ тақозое ёфтам ки аз ин каси саволии бикунам . Чун наздик ман омад , перзанӣ дидам бо ъкозаҳ эй андари дасту ҷбаҳ эй пашмин пӯшида .

و از وی می‌آید که گفت: از بیت المقدس می‌آمدم به قصد مصر. اندر راه شخصی دیدم از دور باهیبت که می‌آمد. اندر دل خود تقاضایی یافتم که از این کس سؤالی بکنم. چون نزدیک من آمد، پیرزنی دیدم با عُکّازه‌ای اندر دست و جبّه‌ای پشمین پوشیده.

Гуфтам : « ман أин ? » қолат : « ман аллоҳ » . Қиллат : « إлии أин ? » қолат : « إлии аллоҳ . » : « аз куҷо май ое ? » гуфт : « аз назд худоӣ » гуфтам : « куҷо хоҳӣ рафт ? » гуфт : « ба сӯии худоӣ . » бо ман диноргонаҳ эй буд , баровардам ки бадви даҳум . Дасти андар рӯй ман бҷнбонид ва гуфт : « эй зўи алнўн , ин сӯрат ки туро бар ман бастааст аз ракикӣ ақл туаст . Ман кор аз барои худоӣ кунам ва аз дуни ваии чизеи нстонм ; чунон ки напарастам ҷузи вайро , чизеи нстонми ҷуз аз вай . » ин бигуфт ва аз ман ҷудо шуд .

گفتم: «مِنْ أین؟» قالَتْ: «مِنَ اللّه». قُلتُ: «إلی أینَ؟» قالَتْ: «إلی اللّه.» :«از کجا می‌آیی؟» گفت: «از نزد خدای» گفتم: «کجا خواهی رفت؟» گفت: «به سوی خدای.» با من دینارگانه‌ای بود، برآوردم که بدو دهم. دست اندر روی من بجنبانید و گفت: «ای ذو النّون، این صورت که تو را بر من بسته است از رکیکیِ عقل توست. من کار از برای خدای کنم و از دون وی چیزی نستانم؛ چنان‌که نپرستم جز وی را، چیزی نستانم جز از وی.» این بگفت و از من جدا شد.

Ва андари ин ҳикояти рамзӣ латифаст ки он ъҷўз гуфт : « ман кор аз барои вай мекунам . » ва ин далели сидқи муҳаббат буд ; ки халқи андари мъомлт бар ду гӯнаанд : яке он ки корӣ мекунад пиндорад ки аз барои вай мекунаду бтҳқиқ аз барои худ мекунад . Ва ҳарчанд ки ҳавои вай аз он мунқатиъ бошад дунёе , охири биўси савоби он ҷаҳонӣ бошадаш ,у дигари он ки иродати савобу уқоби он ҷаҳону риёу самъати ин ҷаҳон аз мъомлти вай мунқатиъ бошад ва он чаҳ кунад мари таъзими фармони ҳақ - ҷли ҷалола -ро кунаду муҳаббати ҳақ - таъолӣ - мутақозӣ вай бошад ба тарки насиби андари фармони вай . Ва он гуруҳро сӯрат баста бошад ки ҳар кор ки охиратро кунанд ҳам варо бошад ва ндонанд ки дар тоъати мари мутӣъро насиб беш аз он бошад ки андари маъсият ; аз он чаҳ андари маъсият , роҳати осии як соъата бошаду роҳати тоъат ҳамешау худовандро - таъолӣу тақаддус - аз муҷоҳидати халқ чаҳ суд ва аз тарки он чаҳ зиён ? агар ҳамаи халқ ба сидқ Абубакр гирданд фоидаи мари эшонро , ва агар ба кизб фиръавн шаванд зиёни мари эшонро ; лқўлаҳ - таъолӣ - : « إни أҳснтми أҳснтми лأнФскм ( ۷/олإсроء ) » ,у қавла - таъолӣ - : « ва ман ҷоҳади Фإнмои иҷоҳди лнФсаҳ ( ۶/олънкбўт ) . »

و اندر این حکایت رمزی لطیف است که آن عجوز گفت: «من کار از برای وی می‌کنم.» و این دلیل صدق محبّت بود؛ که خلق اندر معاملت بر دو گونه‌ اند: یکی آن که کاری می‌کند پندارد که از برای وی می‌کند و بتحقیق از برای خود می‌کند. و هرچند که هوای وی از آن منقطع باشد دنیایی، آخر بَیوس ثواب آن جهانی باشدش، و دیگر آن که ارادت ثواب و عقاب آن جهان و ریا و سَمْعَتِ این جهان از معاملت وی منقطع باشد و آن‌چه کند مر تعظیم فرمان حق -جلَّ جلالُه- را کند و محبّت حق -تعالی- متقاضی وی باشد به ترک نصیب اندر فرمان وی. و آن گروه را صورت بسته باشد که هر کار که آخرت را کنند هم ورا باشد و ندانند که در طاعت مر مطیع را نصیب بیش از آن باشد که اندر معصیت؛ از آن‌چه اندر معصیت، راحت عاصی یک ساعته باشد و راحت طاعت همیشه و خداوند را -تعالی و تَقَدَّسَ- از مجاهدت خلق چه سود و از ترک آن چه زیان؟ اگر همه خلق به صدق ابوبکر گردند فایده مر ایشان را، و اگر به کذب فرعون شوند زیان مر ایشان را؛ لقوله -تعالی-: «إنْ أَحْسَنْتُم أَحْسَنْتُم لأنْفُسِکُم (۷/الإسراء)»، و قوله -تعالی-: «و مَنْ جاهَدَ فإنّما یُجاهِدُ لنَفسه (۶/العنکبوت).»

Халқи малики абадии мари худро металабанд ва мегӯйанд : « аз барои худоӣ мекунем - ҷли ҷалола - . » аммо супурдани тариқи дӯстӣ , худ чизе дигараст . Эшон аз гузордан фармон , ҳусӯли амри дӯст нигоҳ доранд , чашмашон бар ҳеҷ чизе дигар набошад .

خلق ملک ابدی مر خود را می‌طلبند و می‌گویند: «از برای خدای می‌کنیم -جلَّ جلالُه-.» امّا سپردن طریق دوستی، خود چیزی دیگر است. ایشان از گزاردن فرمان، حصول امر دوست نگاه دارند، چشمشان بر هیچ چیزی دیگر نباشد.

Ва андари ин китоб монанди ин сухан бияёд - إни шоءи аллоҳ - андари боби ихлос .

و اندر این کتاب مانند این سخن بیاید -إن شاء اللّه- اندر باب اخلاص.