Ва манеҳам : шоҳаншоҳи муҳибон ,у малики алмулуки суфиён , Абӯсаиди фазли аллоҳи бен Муҳамади алмиҳнӣ , разии аллоҳи анҳу

و منهم: شاهنشاه محبان، و ملک الملوک صوفیان، ابوسعید فضل اللّه بن محمد المیهنی، رضی اللّه عنه

Султони тариқат буду ҷумлаи аҳли замонаи варо мусаххар буданд , гуруҳе ба дидору гуруҳе ба эътиқоду гуруҳе ба қӯти ҳол ва ӯ олам буд ба фунуни илм . Рӯзгорӣ аҷиб дошту шаънии азими андари дарҷати إшроФ бар асрору вайро ба ҷузи ин оёту бароҳин бисёр буд ; чунон ки осори вай зоҳираст имрӯз дар олам .

سلطان طریقت بود و جمله اهل زمانه ورا مسخر بودند، گروهی به دیدار و گروهی به اعتقاد و گروهی به قوت حال و او عالم بود به فنون علم. روزگاری عجیب داشت و شأنی عظیم اندر درجت إشراف بر اسرار و وی را به‌جز این آیات و براهین بسیار بود؛ چنان‌که آثار وی ظاهر است امروز در عالم.

Андари ибтидои ҳол , вай ба талаби илм аз меҳана ба сарахс рафт ва ба Абӯалии зоҳри раҳмаи аллоҳи алайҳ таъаллуқ кард . Як рӯзи сабақи се рӯза бигирифтӣ ва он се рӯзи андар ибодат гузоштӣ то он эмом , он рушди андар вай бидиду таъзими вай зиёдат кард .

اندر ابتدای حال، وی به طلب علم از میهنه به سرخس رفت و به ابوعلی زاهر رحمة اللّه علیه تعلق کرد. یک روز سَبَق سه روزه بگرفتی و آن سه روز اندر عبادت گذاشتی تا آن امام، آن رشد اندر وی بدید و تعظیم وی زیادت کرد.

Ва дар он вақти волии сарахси шайхи Абулфазли ҳасан буд , рҳмҳоллаҳи алайҳ . Рӯзӣ бар ҷӯйбор сарахс мерафт , Абулфазли ҳасани вайро пеш омад . Гуфт « ё бо Саид , роҳи ту на инаст ки май рӯй , роҳи хеши рӯ . » шайхи таъаллуқ бадв кард ва аз он ҷои бозҷоӣ худ омад ва ба риёзату муҷоҳидат машғӯл шуд то ҳақи таъолӣ дар ҳидоят бар вай бикшод ва ба дараҷаи аъло расонид .

و در آن وقت والی سرخس شیخ ابوالفضل حسن بود، رحمةاللّه علیه. روزی بر جویبار سرخس می‌رفت، ابوالفضل حسن وی را پیش آمد. گفت «یا با سعید، راه تو نه این است که می‌روی، راه خویش رو.» شیخ تعلق بدو کرد و از آن‌جا بازجای خود آمد و به ریاضت و مجاهدت مشغول شد تا حق تعالی در هدایت بر وی بگشاد و به درجهٔ اعلی رسانید.

Ва аз шайхи бўмслм форсӣ шунидам ки : маро бо ваии хусуматӣ май буд . Вақте қасд вай кардам ,у мураққаъае доштам аз всх чун дўол гашта . Чун ба наздики ваии андари омадами вайро ёфтам бар сарир нишастау диқии мисрии пӯшида . Бо худ гуфтам : « ин марди даъвии фақри кндбои ин ҳамаи алойиқ , ва ман даъвӣ фақр кунам бо ин ҳамаи таҷред ! маро чигуна мувофиқат бошад бо ин мард ? ! » вай бар он андешаи ман мушарраф шуд , сар баровард ва гуфт : « ё бо мусаллам , фии أии девони ваҷдати ман кони қалбаи қоӣмои фии мушоҳида алҳақ иқъи алайҳи исми алФқр ? ё Абӯмуслим , андари кадом девон ёфтӣ ки чун касеро дили андари мшоҳдти ҳақи қоим буд бар ваии номи фақр буд ? яъне асҳоб мшоҳдт ағниёанд ба ҳақу фуқарои арбоб муҷоҳидотанд » гуфт : ман андари пиндошти худ пушаймон шудам ва аз андешаи нохуб истиғфор кардам .

و از شیخ بومسلم فارسی شنیدم که: مرا با وی خصومتی می‌بود. وقتی قصد وی کردم،و مرقعه‌ای داشتم از وَسَخ چون دوال گشته. چون به نزدیک وی اندر آمدم وی را یافتم بر سریر نشسته و دَقّی مصری پوشیده. با خود گفتم: «این مرد دعوی فقر کندبا این همه علایق، و من دعوی فقر کنم با این همه تجرید! مرا چگونه موافقت باشد با این مرد؟!» وی بر آن اندیشهٔ من مشرف شد، سر برآورد و گفت: «یا با مسلم، فی أیِّ دیوانٍ وَجَدْتَ مَنْ کانَ قلبُه قائماً فی مشاهَدَةِ الحَقِّ یَقَعُ علیه اسْمُ الفقر؟ یا ابومسلم، اندر کدام دیوان یافتی که چون کسی را دل اندر مشاهدت حق قایم بود بر وی نام فقر بود؟ یعنی اصحاب مشاهدت اغنیااند به حق و فقرا ارباب مجاهدات‌اند» گفت: من اندر پنداشت خود پشیمان شدم و از اندیشهٔ ناخوب استغفار کردم.

Аз вай меояд ки гуфт : « алтсўФи қиёми алқлби маъаи аллоҳи биловосита . » тасаввуфи қиёми дил буд бо ҳақи таъолӣ бевосита , ва ин ишорати ҳам ба мшоҳдт бошаду мшоҳдти ғалабаи дӯстӣ буду астғроқи сифати андари таҳқиқи шавқи руяту фанои сифат ба бақои ҳақ . Ва андари китоби алҳҷи андари мшоҳдту вуҷӯди он бобӣ биорам , ани шоءи аллоҳ , ъзу ҷл .

از وی می‌آید که گفت: «التصوّف قِیامُ الْقَلْبِ مَعَ اللّهِ بِلاواسطَةٍ.» تصوّف قیام دل بود با حق تعالی بی واسطه، و این اشارت هم به مشاهدت باشد و مشاهدت غلبهٔ دوستی بود و استغراق صفت اندر تحقیق شوق رؤیت و فنای صفت به بقای حق. و اندر کتاب الحجّ اندر مشاهدت و وجود آن بابی بیارم، ان شاء اللّه، عزّ و جلّ.

Вақте аз ншобўри қасд Тӯс дошт ,у андари он ақабае сахти сард буду поиши андари музей май Фсрд . Дарвешӣ гуфт : ман андеша кардам ки ин Фўтаҳ ба ду ним кунам ва дар поиши печам . Дилами надод ; ки Фўтаҳ эй сахти некӯ буд . Чун ба Тӯси омадеми андари маҷлиси азуӣ савол кардам ки : « шайхи моро фарқӣ кунад миёни васвоси шайтонӣ ,у илҳоми ҳақ ? » гуфт : « илҳоми он буд ки туро гуфтанд : Фўтаҳ пора кун то пои бўсъиди сарди наёбад , васвоси он ки тромнъ кард . »

وقتی از نشابور قصد طوس داشت، و اندر آن عَقَبه‌ای سخت سرد بود و پایش اندر موزه می‌فسرد. درویشی گفت: من اندیشه کردم که این فوطه به دو نیم کنم و در پایش پیچم. دلم نداد؛ که فوطه‌ای سخت نیکو بود. چون به طوس آمدیم اندر مجلس ازوی سؤال کردم که:«شیخ ما را فرقی کند میان وسواس شیطانی، و الهام حق؟» گفت: «الهام آن بود که تو را گفتند: فوطه پاره کن تا پای بوسعید سرد نیابد، وسواس آن که ترامنع کرد.»

Ва аз ин ҷинс аз вай мутавотирасту муроди мо на инаст . Валлоҳи аълам .

و از این جنس از وی متواتر است و مراد ما نه این است. واللّه اعلم.