Қоли аллоҳ , таъолӣ : « виؤсрўни алии أнФсҳми валави кони баҳами хсосаҳ ( ۹/олҳшр ) . Эсор кунанд агарчӣ бидон ҳоҷатманд бошанд . »

قال اللّه، تعالی: «ویُؤْثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةُ (۹/الحشر). ایثار کنند اگرچه بدان حاجتمند باشند.»

Ва нузули ин ояти андари фуқароӣ саҳоба бӯдааст бар хусӯсу ҳақиқати эсори он буд ки андари суҳбат , ҳақи соҳиб нигоҳ дораду насиби худ андари насиби вай фурӯ гузораду ранҷ бар худ наад аз барои роҳати соҳиби худ ; « лأни алأисори алқёми бмъоўнаҳи алأғёри маъаи алстъмоли мо أмри алҷбори лрсўлаҳи алмхтор , ҳайси қол : хзи алъФўу أмри болърФу أързи ани алҷоҳлин ( ۱۹۹/олоъроФ ) . »

و نزول این آیت اندر فقرای صحابه بوده است بر خصوص و حقیقت ایثار آن بود که اندر صحبت، حق صاحب نگاه دارد و نصیب خود اندر نصیب وی فرو گذارد و رنج بر خود نهد از برای راحت صاحب خود؛ «لأنَّ الأیثارَ القیامُ بِمعاوَنَةِ الأغیارِ مَعَ الستِعمالِ ما أَمَرَ الجبّارُ لِرَسُولِهِ المُختارِ، حیثُ قال: خُذِ العَفْوَ و أمُرْ بالعُرفِ و أعْرِضْ عَنِ الجاهِلینَ (۱۹۹/الاعراف).»

Ва ин мшрҳтар андари боби одоб алсҳбаҳ бияёд .

و این مشرح‌تر اندر باب آداب الصحبة بیاید.

Аммо муроди ин ҷо эсораст ва он бар ду гӯна бошад : яке дар суҳбат , чунин ки зикраши гузашту дигари андари муҳаббату андари эсори ҳақи соҳиб навъе аз ранҷ ва кулуфтаст ; аммо андари эсори ҳақи дӯсти ҳамаи рӯҳ ва роҳатаст .

اما مراد این‌جا ایثار است و آن بر دو گونه باشد: یکی در صحبت، چنین که ذکرش گذشت و دیگر اندر محبت و اندر ایثار حق صاحب نوعی از رنج و کلفت است؛ اما اندر ایثار حق دوست همه رَوْح و راحت است.

Ва андари ҳикоёт машҳураст ки : чун ғуломи Алхалӣл бо ин тайифаи адовати худ зоҳир кард ва бо ҳар як дигргўнаҳи хусуматӣ пеш гирифт , нурӣу рқому бўҳмзаҳро бигирифтанд ва ба дорулхилофаи бурданд . Ғулом Алхалӣл гуфт : « ин қавмӣанд ки аз занодақаанд . Агар амӣралмуъминӣн ба куштани эшон фармон диҳад асли занодақа муталошӣ шавад ; ки сари ҳамаи ин гуруҳанд ва агар ин хайр бар даст вай барояд , ман ӯро зоминам ба муздии бузург . » Халифа дар вақт бифармуд ки гарданҳои эшон бизананд . Сайёф биёмад ва он ҳар серо даст бар баст . Чун қасди қатл рқом кард , нурӣ бархест ва ба ҷойгоҳи рқом бар дастгоҳ сайёф бинишаст , ба тарабӣу тўъии тамом . Мардумон аҷаб доштанд .

و اندر حکایات مشهور است که: چون غلام الخلیل با این طایفه عداوت خود ظاهر کرد و با هر یک دیگرگونه خصومتی پیش گرفت، نوری و رقام و بوحمزه را بگرفتند و به دارالخلافه بردند. غلام الخلیل گفت: «این قومی‌اند که از زنادقه‌اند. اگر امیرالمؤمنین به کشتن ایشان فرمان دهد اصل زنادقه متلاشی شود؛ که سر همه این گروه‌اند و اگر این خیر بر دست وی برآید، من او را ضامنم به مزدی بزرگ.» خلیفه در وقت بفرمود که گردن‌های ایشان بزنند. سیاف بیامد و آن هر سه را دست بر بست. چون قصد قتل رقام کرد، نوری برخاست و به جایگاه رقام بر دستگاه سیاف بنشست، به طربی و طوعی تمام. مردمان عجب داشتند.

Сайёф гуфт : « эй ҷавонмард , ин шамшери чунон чизе марғӯб нест ки бад-ӣни рағбати пеш ин оянд ки ту омадӣ , ва ҳануз навбат ба ту нарасидааст . »

سیاف گفت: «ای جوانمرد، این شمشیر چنان چیزی مرغوب نیست که بدین رغبت پیش این آیند که تو آمدی، و هنوز نوبت به تو نرسیده است.»

Гуфт : « оре , тариқати ман мабнӣ бар эсораст ,у азизтарини чизҳо зиндагонӣаст . намехоҳам то ин нафасӣ чанд андари кори ин бародарон кунам ; ки як нафаси дунё бар ман дӯсттар аз ҳазор сол охиратаст ; аз он чаҳ ин сарой хизматаст ва он сарой қурбатаст ,у қурбат ба хизмат ёбанд . »

گفت: «آری، طریقت من مبنی بر ایثار است، و عزیزترین چیزها زندگانی است. می‌خواهم تا این نفسی چند اندر کار این برادران کنم؛ که یک نفس دنیا بر من دوست‌تر از هزار سال آخرت است؛ از آن‌چه این سرای خدمت است و آن سرای قربت است، و قربت به خدمت یابند.»

Ин сухан , соҳиб бурид барграфт ва ба Халифа рафт ва гуфт . Халифа аз риққати табъу диққати сухани ваии андари чунон ҳол мутаъаҷҷиб шуд ва кас фиристод ки : « андари амри эшон таваққуф кунед . »у қозии алқазти аббоси бен алӣ буд , ҳўолти ҳоли эшон бадв кард . Вай ҳар серо ба хонаи барад ва он чаҳ пурсед аз аҳкоми шариъату ҳақиқат , эшонро андари он тамом ёфт ва аз ғифлати худ андари ҳақи эшон тшўир хӯрд . Онгоҳ нурӣ гуфт : « аиҳо алқозӣ , ин ҳама пурседӣ ва ҳануз ҳеҷ нпрсидӣ ; ки худовандро мардонанд ки қиёмашон бадвасту қуудашони бадву нутқу ҳаракату сукӯни ҷумлаи бадв , зиндаанду поянда ба мшоҳдт ӯ . Агар як лаҳзаи мшоҳдти ҳақ аз эшон гусаста шавад , хурӯш аз эшон барояд . » қозӣ мутаъаҷҷиб шуд андари диққати калому сиҳҳати ҳоли эшон . Чизеи набшат ба Халифа ки : « агар ин ҳо мулҳиданд ман гувоҳии даҳум ва ҳукм кунам ки бар рӯй замин муваҳҳид нест . » Халифаи мари эшонро бихонад ва гуфт : « ҳоҷат хоҳед . » гуфтанд : « моро ба ту ҳоҷат онаст ки моро фаромӯш кунӣ . На ба қабули худ моро муқарраби доне , ва на ба ҳиҷри матруд ; ки ҳиҷри ту моро чун қабул туасту қабули ту чун ҳиҷр . » Халифа бигирист ва ба каромати эшонро бозгардонед .

این سخن، صاحب برید برگرفت و به خلیفه رفت و گفت. خلیفه از رقت طبع و دقت سخن وی اندر چنان حال متعجب شد و کس فرستاد که: «اندر امر ایشان توقف کنید.» و قاضی القضات عباس بن علی بود، حوالت حال ایشان بدو کرد. وی هر سه را به خانه برد و آن‌چه پرسید از احکام شریعت و حقیقت، ایشان را اندر آن تمام یافت و از غفلت خود اندر حق ایشان تشویر خورد. آنگاه نوری گفت: «ایها القاضی، این همه پرسیدی و هنوز هیچ نپرسیدی؛ که خداوند را مردان‌اند که قیامشان بدوست و قعودشان بدو و نطق و حرکت و سکون جمله بدو، زنده‌اند و پاینده به مشاهدت او. اگر یک لحظه مشاهدت حق از ایشان گسسته شود، خروش از ایشان برآید.» قاضی متعجب شد اندر دقت کلام و صحت حال ایشان. چیزی نبشت به خلیفه که: «اگر این‌ها ملحداند من گواهی دهم و حکم کنم که بر روی زمین موحد نیست.» خلیفه مر ایشان را بخواند و گفت: «حاجت خواهید.» گفتند: «ما را به تو حاجت آن است که ما را فراموش کنی. نه به قبول خود ما را مقرب دانی، و نه به هجر مطرود؛ که هجر تو ما را چون قبول توست و قبول تو چون هجر.» خلیفه بگریست و به کرامت ایشان را بازگردانید.

Ва аз нофеъи ривояти оранд ки гтФ : ибни умрро моҳӣ орзӯ кард ,у андари ҳамаи шаҳр талаб карданд , наёфтанд . Ман аз пас чандин рӯй бёФтм , бифармудам то бирён карданд ва бар гардае пеши ваии барадам . Асари шодӣ , андари ҳоли бемории андар рӯй вай , ба овардан он моҳӣ дидам . Дар ҳоли соилӣ бар дар омад , бифармуд ки : « бидон соил диҳед . » ғулом гуфт : « эй Сайид , чандини рӯзи ин май хостӣ , акнӯн чаро май диҳӣ ? мо ба ҷои ин мари соилро Лутфӣ дигар кунем . » гуфт : « эй ғулом , хӯрдан ин бар ман ҳаромаст ; ки инро аз дил берун карда ам бидон хабар ки аз расӯли слии аллоҳ алайҳ шунидаам . Қавла , алайҳи ассалом : « ?имаи амреи иштҳии шҳўаҳи фарди шаҳватау осри алӣ нафса , ғФрлаҳ . Он ки орзӯ кунад вайро чизе аз шаҳавот , онгоҳ биёбад , даст аз он боз дораду дайгариро бидон аз худ аввалӣ тар бинад ломҳолаҳи худованд ӯро биёмурзад . »

و از نافع روایت آرند که گتف: ابن عمر را ماهی آرزو کرد، و اندر همه شهر طلب کردند، نیافتند. من از پس چندین روی بیافتم، بفرمودم تا بریان کردند و بر گرده‌ای پیش وی بردم. اثر شادی، اندر حال بیماری اندر روی وی، به آوردن آن ماهی دیدم. در حال سائلی بر در آمد، بفرمود که: «بدان سائل دهید.» غلام گفت: «ای سید، چندین روز این می‌خواستی، اکنون چرا می‌دهی؟ ما به جای این مر سائل را لطفی دیگر کنیم.» گفت: «ای غلام، خوردن این بر من حرام است؛که این را از دل بیرون کرده‌‌ام بدان خبر که از رسول صلی اللّه علیه شنیده‌ام. قوله، علیه السّلام: «ایُّمَا امْرِیٍ یَشْتَهی شَهْوةً فَرَدَّ شَهْوَتَه و آثَرَ عَلی نَفْسِه، غُفِرَلَهُ. آن که آرزو کند وی را چیزی از شهوات، آنگاه بیابد، دست از آن باز دارد و دیگری را بدان از خود اولی تر بیند لامحاله خداوند او را بیامرزد.»

Ва дар ҳикоёт ёфтам ки : даҳ кас аз даравишон ба бодияи фурӯи рафтанд . Аз роҳ мунқатиъ шуданду тишнагии мари эшонро дарёфт , ва бо эшон як шарбати об буд . Бар як дигар эсор мекарданд ва кас нахурд то ҳама аз дунё ба тишнагӣ бишуданд , ба ҷузи як кас вай гуфт : « чун ман дидем ки ҳамаи рафтанд , ман об бихӯрадам ва ба қӯти он боз ба роҳи омадам . » яке вайро гуфт : « агар нахурдӣ беҳтар будӣ . » гуфт : « ё ҳозо ! шариъати чунин донистае ? ки агар нхўрдмии қотили нафас худ будамӣ , ва махӯз бидон . » гуфт : « пас эшон қотили нуфус худ бӯда бошанд ? » гуфто : « на ; аз он ки аз эшон яке менахурд то он дигар хӯрд . Чун ҷумлаи андари мувофиқат фурӯ шуданд ман бимонадаму оби ломҳолаҳ бар ман воҷиб шуд шаръӣ ки он об бияёд хӯрд . »

و در حکایات یافتم که: ده کس از درویشان به بادیه فرو رفتند. از راه منقطع شدند و تشنگی مر ایشان را دریافت، و با ایشان یک شربت آب بود. بر یک‌دیگر ایثار می‌کردند و کس نخورد تا همه از دنیا به تشنگی بشدند، به‌جز یک کس وی گفت: «چون من دیدیم که همه رفتند،من آب بخوردم و به قوت آن باز به راه آمدم.» یکی وی را گفت: «اگر نخوردی بهتر بودی.» گفت: «یا هذا! شریعت چنین دانسته‌ای؟‌ که اگر نخوردمی قاتل نفس خود بودمی، و مأخوذ بدان.» گفت: «پس ایشان قاتل نفوس خود بوده باشند؟» گفتا: «نه؛ از آن که از ایشان یکی می‌نخورد تا آن دیگر خورَد. چون جمله اندر موافقت فرو شدند من بماندم و آب لامحاله بر من واجب شد شرعی که آن آب بیاید خورد.»

Ва чун амӣралмуъминӣни алии карами аллоҳи виҷҳа бар бистари пайғамбари алайҳ ассалом бихуфт ,у пайғамбар бо абўбкррзии аллоҳи анҳу аз Маккаи берун омадан ва ба ғор андар омаданд ва он шаби куффори қасди куштани пайғамбари алайҳ ассалом доштанд , худованди таъолии Ҷабраилу Микоилро гуфт : « ман миёни шумо бародарӣ додам ва якеро зиндагонии дарозтар аз дайгарӣ гардонидам . Кист аз шумо ду ки эсор кунад мари бародари худро бар худ ба зиндагонӣу маргро ихтиёр кунад ? » ҳар ду мари худро зиндагонӣ ихтиёр карданд . Худованди таъолӣ бо Ҷабраил ва Микоил гуфт : « шараф алӣ бидидеду фазлаш бар худ ки миёни вай ва аз он расӯли худ бародарӣ додам . Ваии қатлу марги худ ихтиёр кард ва бар ҷой вай бихуфту ҷони фидои пайғамбари алайҳ ассалом карду зиндагонӣ бар вай эсор кард , ҳар ду акнӯн ба замини равед ва яке бар поён вай нишаст . Ҷабраил гуфт : « бахи бах , ман мслк ё ибни أбии толиб ? лأни аллоҳи таъолии ибоҳии бки алии млоӣктаҳ . Кист чун ту , эй писари бўтолб ки худованди таъолӣ май ба ту мубоҳот кунад бар ҳамаи малоика , ва ту андари хоби хуши хуфта ? » онгаҳ оят омад андари шаъни вай , қавлаи таъолӣ : « ва ман анноси ман ишрӣ нафса абтғоءи маразоти аллоҳу аллоҳи рؤўФи болъбод ( ۲۰۷/олбқраҳ ) . »

و چون امیرالمؤمنین علی کرَّمَ اللّه وَجْهَه بر بستر پیغمبر علیه السّلام بخفت، و پیغمبر با ابوبکررضی اللّه عنه از مکه بیرون آمدن و به غار اندر آمدند و آن شب کفار قصد کشتن پیغمبر علیه السّلام داشتند، خداوند تعالی جبرئیل و میکائیل را گفت: «من میان شما برادری دادم و یکی را زندگانی درازتر از دیگری گردانیدم. کیست از شما دو که ایثار کند مر برادر خود را بر خود به زندگانی و مرگ را اختیار کند؟» هر دو مر خود را زندگانی اختیار کردند. خداوند تعالی با جبرئیل و میکائیل گفت: «شرف علی بدیدید و فضلش بر خود که میان وی و از آنِ رسول خود برادری دادم. وی قتل و مرگ خود اختیار کرد و بر جای وی بخفت و جان فدای پیغمبر علیه السّلام کرد و زندگانی بر وی ایثار کرد، هر دو اکنون به زمین روید و یکی بر پایان وی نشست. جبرئیل گفت: «بخٍّ بخٍّ، مَنْ مِثْلُکَ یَا ابنَ أبی طالبِ؟ لِأنَّ اللّه تعالی یُباهی بِکَ عَلی مَلائِکَته. کیست چون تو،ای پسر بوطالب که خداوند تعالی می به تو مباهات کند بر همه ملائکه، و تو اندر خواب خوش خفته؟» آنگه آیت آمد اندر شأن وی، قوله تعالی: «و مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْری نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرضاتِ اللّهِ و اللّهُ رَؤُوفٌ بِالْعِبادِ (۲۰۷/البقره).»

Чун ба меҳнати аҳади худованди таъолии муъминонро озмуда гардонид , занӣ гуяд аз солеҳоти ансор ки : ман беруни омадам бо шарбатии об то ба касе аз он худ даҳум . Андари ҳарбгоҳи якеро дидам аз кироми саҳоба , маҷрӯҳи афтодау нафас май шимурд ба ман ишорат кард ки : « аз он об ба ман даҳ . » ман об бадв додам . Маҷрӯҳии дигар овоз дод ки : « ба ман даҳ . » вай об нахурду марои бадв ишорат кард . Чун бадви барадам , дайгарӣ овоз дод . Вай нахурд ва маро гуфт : « бадв бар . » ҳамчунин то ҳафт кас . Чун ҳафтуми хост ки об аз ман бастанд ҷон бидод . Бозгаштам гуфтам дайгариро даҳум . Ҳушаши рафта буд то ҳар ҳафт даргузаштанд . Онгоҳ оят омад , қавлаи таъолӣ : «у иؤсрўни алии أнФсҳми валави кони баҳами хсосаҳ ( ۹/олҳшр ) . »

چون به محنت اُحُد خداوند تعالی مؤمنان را آزموده گردانید، زنی گوید از صالحات انصار که: من بیرون آمدم با شربتی آب تا به کسی از آنِ خود دهم. اندر حربگاه یکی را دیدم از کرام صحابه، مجروح افتاده و نفس می‌شمرد به من اشارت کرد که: «از آن آب به من ده.» من آب بدو دادم. مجروحی دیگر آواز داد که: «به من ده.» وی آب نخورد و مرا بدو اشارت کرد. چون بدو بردم، دیگری آواز داد. وی نخورد و مرا گفت: «بدو بر.» همچنین تا هفت کس. چون هفتم خواست که آب از من بستاند جان بداد. بازگشتم گفتم دیگری را دهم. هوشش رفته بود تا هر هفت درگذشتند. آنگاه آیت آمد، قوله تعالی: «و یُؤثِرُونَ عَلی أَنْفُسِهِمْ وَلَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَةٌ (۹/الحشر).»

Андар банӣ Исроили обидӣ буд ки чаҳорсад сол ибодат карда буд . Рӯзӣ гуфт : « борхдоё , агар ин кӯҳ ҳо набӯдӣ ва наёфаридӣ , рафтану саёҳат кардан бар бандагони ту осонтар будӣ . » ба яке аз пайғамбарони замона фармон омад ки : « мари он обидро бигӯӣ ки : туро бар тасарруф кардани андари малики мо чаҳ кораст ? акнӯн ки тасарруф кардӣ науммат аз девони Саидон пок кардему андари девони ашқиё сабт кард . » обидро тарабии андари дил падедор омаду саҷда шукр кард мари худовандро , ъзу ҷл . Пайғамбар вақт гуфт : « эй шайх , бар шақовати шукр воҷиб нашавад . » вай гуфт : « шукри ман бар шақоват аз онаст ки бории номи ман андар девонаст . Аммо ҳоҷатӣ дорам , эй пайғамбар ба худоӣ . » гуфто : « бигӯӣ , то боз гӯям . » гуфто : « бигӯӣ мари худовандро таъолӣу тақаддус ки маро ба дӯзах фиристу тани ман чандонеи гардон ки ҳамаи ҷои осӣон муваҳҳид бигирам то эшон ҷумла ба биҳишти раванд . » пас фармон омад : « бигӯӣ мари он бандаро ки ин имтиҳон на иҳонати ту буд ; ки ин ҷилва кардан ту буд бар сари хилоиқ , ва ба қиёмат , ту ва он ки ту шафоат кунӣ андар биҳишт бошед . »

اندر بنی اسرائیل عابدی بود که چهارصد سال عبادت کرده بود. روزی گفت: «بارخدایا، اگر این کوه‌ها نبودی و نیافریدی، رفتن و سیاحت کردن بر بندگان تو آسان‌تر بودی.» به یکی از پیغمبران زمانه فرمان آمد که: «مر آن عابد را بگوی که: تو را بر تصرف کردن اندر ملک ما چه کار است؟ اکنون که تصرف کردی نامت از دیوان سعیدان پاک کردیم و اندر دیوان اشقیا ثبت کرد.» عابد را طربی اندر دل پدیدار آمد و سجدهٔ شکر کرد مر خداوند را، عزّ و جلّ. پیغمبر وقت گفت: «ای شیخ، بر شقاوت شکر واجب نشود.» وی گفت: «شکر من بر شقاوت از آن است که باری نام من اندر دیوان است. اما حاجتی دارم، ای پیغمبر به خدای.» گفتا: «بگوی،تا باز گویم.» گفتا: «بگوی مر خداوند را تعالی و تقدس که مرا به دوزخ فرست و تن من چندانی گردان که همه جای عاصیان موحد بگیرم تا ایشان جمله به بهشت روند.» پس فرمان آمد: «بگوی مر آن بنده را که این امتحان نه اهانت تو بود؛که این جلوه کردن تو بود بر سر خلایق، و به قیامت، تو و آن که تو شفاعت کنی اندر بهشت باشید.»

Ва ман аз Аҳмади ҳмодии сарахсии пурсидам ки : « ибтидои тавбаи ту чигуна буд ? » гуфт : « вақте ман аз сарахс бирафтам ва ба биёбон фурӯ шудам бар сари уштурони худ ва он ҷои муддатии ббўдму пайвастаи ман дӯсти доштамӣ ки гурусна будамӣу насиби худ ба дайгарии додмӣ ,у қавли худои ъзу ҷл « виؤсрўни алии أнФсҳм ( ۹/олҳшр ) » дар пеши хотири ман тоза будӣ ,у бад-ӣни тайифаи эътиқодии доштам . Рӯзии ширии гурусна аз биёбони баромаду уштурӣ аз он ман бишикаст ва бар сар болоӣ шуду бонгии бикрад то ҳар чаҳ андари он наздикии сбоъӣ буд бонг вай бишуниданд , бар вай ҷамъ шуданд . Вай биёмаду уштурро бар дарид ва ҳеҷ нахурду боз бар сар боло шуд . Он сбоъ , аз гургу шголу рӯбоҳу мслҳм , ҳама аз он хӯрдан гирифтанду вай май буд то ҳама бозгаштанд . Онгоҳ қасд кард то лухтӣ бихӯрад рӯбоҳии ланг аз давр падедор шуд . Шери бозгашт то он рӯбоҳи ланги чандон ки боист бихӯраду бозгашт . Онгоҳ шер бозомаду лухтӣ аз он бихӯрад , ва ман аз давр назора мекардам . Чун бозгашт ба забонии фасеҳ маро гуфт : « ё Аҳмад , эсор бар луқмаи кор сегонаст , мардони ҷону зиндагонӣ эсор кунанд . » чун ин бурҳон бидидам , даст аз кули ишғоли бдоштм . Ибтидои тавбаи ман он буд . »

و من از احمد حمادی سرخسی پرسیدم که: «ابتدای توبهٔ تو چگونه بود؟» گفت: «وقتی من از سرخس برفتم و به بیابان فرو شدم بر سر اشتران خود و آن‌جا مدتی ببودم و پیوسته من دوست داشتمی که گرسنه بودمی و نصیب خود به دیگری دادمی، و قول خدای عزّ و جلّ «ویُؤثِرونَ علی أنفسهم (۹/الحشر)» در پیش خاطر من تازه بودی، و بدین طایفه اعتقادی داشتم. روزی شیری گرسنه از بیابان برآمد و اشتری از آنِ من بشکست و بر سر بالایی شد و بانگی بکرد تا هر چه اندر آن نزدیکی سباعی بود بانگ وی بشنیدند، بر وی جمع شدند. وی بیامد و اشتر را بر درید و هیچ نخورد و باز بر سر بالا شد. آن سباع، از گرگ و شگال و روباه و مثلهم، همه از آن خوردن گرفتند و وی می‌بود تا همه بازگشتند. آنگاه قصد کرد تا لختی بخورد روباهی لنگ از دور پدیدار شد. شیر بازگشت تا آن روباه لنگ چندان که بایست بخورد و بازگشت. آنگاه شیر بازآمد و لختی از آن بخورد، و من از دور نظاره می‌کردم. چون بازگشت به زبانی فصیح مرا گفت: «یا احمد، ایثار بر لقمه کار سگان است، مردان جان و زندگانی ایثار کنند.» چون این برهان بدیدم، دست از کل اشغال بداشتم. ابتدای توبهٔ من آن بود.»

Ва ҷаъфари хулдии разии аллоҳ анҳу гуяд : рӯзии Абулҳасани нурии раҳмаи аллоҳу разии анҳу андари хилват муноҷот мекард . Ман бирафтам то муноҷоти вайро гӯш дорам , чунон ки вай надонад ; ки сахти фасеҳу лбқ май буд . Гуфт : « борхдоё , аҳли дӯзахро азоб кунӣу ҷумла офаридагон тавонад ва ба илму қудрату иродат қадим тавонад . Агар ночори дӯзахро аз мардуми пари хоҳӣ , қодирӣ бар он ки ба ман дӯзаху табақоти он пари гирдоне ,у мари эшонро ба биҳишт фиристӣ . » ҷаъфар гуфт : « ман дар амри вай мутаҳайир шудам . Ба хоб дидам ки оянда Эй биёмадӣ ва гуфтӣ худованд таъолӣ гуфт : Абулҳасанро бигӯӣ мо туро бидон таъзиму шафқати ту бахшидем ки ба моу бандагони мост . »

و جعفر خُلدی رضی اللّه عنه گوید: روزی ابوالحسن نوری رحمه اللّه و رَضِیَ عنه اندر خلوت مناجات می‌کرد. من برفتم تا مناجات وی را گوش دارم، چنان‌که وی نداند؛ که سخت فصیح و لَبِق می‌بود. گفت: «بارخدایا، اهل دوزخ را عذاب کنی و جمله آفریدگان تواند و به علم و قدرت و ارادت قدیم تواند. اگر ناچار دوزخ را از مردم پر خواهی، قادری بر آن که به من دوزخ و طبقات آن پر گردانی، و مر ایشان را به بهشت فرستی.» جعفر گفت: «من در امر وی متحیر شدم. به خواب دیدم که آینده‌ای بیامدی و گفتی خداوند تعالی گفت: ابوالحسن را بگوی ما تو را بدان تعظیم و شفقت تو بخشیدیم که به ما و بندگان ماست.»

Ва вайро нурӣ бидон хондандӣ ки андари хонаи торик чун сухан гуфтӣ , ба нури ботинаши хона равшан шудӣ , ва ба нури ҳақи асрори мурӣдони бдонстӣ ; то ҷунайд гуфт варо : « Абулҳасани ҷосус улқулубаст . »

و وی را نوری بدان خواندندی که اندر خانهٔ تاریک چون سخن گفتی، به نور باطنش خانه روشن شدی، و به نور حق اسرار مریدان بدانستی؛ تا جنید گفت ورا: «ابوالحسن جاسوس القلوب است.»

Инаст тахсӣси мазҳаби вай , ва ин аслӣ қавӣасту амри муаззам ба наздики аҳли басират . Ва бар одамии ҳеҷ чиз аз базли рӯҳи сахт тар несту дасти бдоштни маҳбӯби худу худованди таъолии калиди ҳамаи некуиҳо мари базли маҳбӯби худро гардонидааст ; лқўлаҳ , таъолӣ : « лни тнолўои албр ҳатто тнФқўои ммои тҳбўн ( ۹۲/оли умрон ) . » ва чун рӯҳ касе мабзул бошад , молу манолу хирқау луқмаро чаҳ хатар бошад ?

این است تخصیص مذهب وی،و این اصلی قوی است و امر مُعظم به نزدیک اهل بصیرت. و بر آدمی هیچ چیز از بذل روح سخت‌تر نیست و دست بداشتنِ محبوب خود و خداوند تعالی کلید همه نیکویی‌ها مر بذل محبوب خود را گردانیده است؛ لقوله، تعالی: «لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتّی تُنْفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ (۹۲/آل عمران).» و چون روح کسی مبذول باشد، مال و منال و خرقه و لقمه را چه خطر باشد؟

Ва асли ин тариқат инаст ; чунон ки яке ба наздик рӯемамад ки : « маро васиятӣ кун . » бигуфт : « ё банӣ , лӣси ҳозои алأмри ғайри базли алрўҳи إни қудрати алии злку алои Флои тштғли бтрҳоти алсўФиаҳ . Ин амр ба ҷузи базл ҷон нест агар туонеу ало ба тараоти суфиён машғӯл машав . »

و اصل این طریقت این است؛ چنان‌که یکی به نزدیک رُوَیم امد که: «مرا وصیتی کن.» بگفت: «یا بُنیَّ، لیسَ هذَا الأمرُ غَیْرَ بَذْلِ الرُّوحِ إنْ قَدرتَ عَلی ذلک و الّا فَلا تَشْتَغِلْ بِتُرَّهاتِ الصُّوفیّةِ. این امر به‌جز بذل جان نیست اگر توانی و الا به ترهات صوفیان مشغول مشو.»

Ва ҳарчӣ ҷуз инаст ҳама тараотаст ,у худованди ҷл ҷалола гуфт , ъзи ман қоил : « влотҳсбни аллазӣнаи қтлўои фии сиблати аллоҳи أмўотои бал أҳёء ъанд рбҳм ( ۱۶۹/оли умрон ) » ,у қавлаи таъолӣ : « влотқўлўои лмни иқтли фии сиблати аллоҳи أмўоти бали أҳёء ( ۱۵۴/олбқраҳ ) . »

و هرچه جز این است همه ترهات است، و خداوند جل جلاله گفت، عزّ مِنْ قائلٍ: «وَلاتَحْسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلُوا فی سَبیلِ اللّهِ أمْواتاً بَل أَحْیاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ (۱۶۹/آل عمران)»، و قوله تعالی: «وَلاتَقُولُوا لِمَنْ یُقْتَلْ فی سَبیلِ اللّهِ أَمْواتٌ بَل أحیاءٌ (۱۵۴/البقره).»

Пас ҳаёти абадии андари қурбати сармадӣ ба базл рӯҳ ёбанд ,у тарки насиби худ андари фармони вайу мтобъти дӯстонаш . Аммо эсору ихтиёри ҷумлаи андари руят тафриқа бошаду андари айни ҷамъи эсор , ки тарк насибаст худ асли насиб буд ва то равиши толиби мутаъаллиқ ба касби вай буд , ҳамаи ҳалоки вай буд ва чун ҷазби ҳақи вилояти худ зоҳир кард , аҳволи ваии ҷумла бар ҳам бшўлид , вайро иборат намонаду рӯзгорашро исм на , то касе вайро номӣ наад ва ё аз вай иборатӣ кунад ва ё чизеро бадв ҳўолтӣ равад ; чунон ки шблӣ гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ :

پس حیات ابدی اندر قربت سرمدی به بذل روح یابند، و ترک نصیب خود اندر فرمان وی و متابعت دوستانش. اما ایثار و اختیار جمله اندر رؤیت تفرقه باشد و اندر عین جمع ایثار، که ترک نصیب است خود اصل نصیب بود و تا روش طالب متعلق به کسب وی بود، همه هلاک وی بود و چون جذب حق ولایتِ خود ظاهر کرد، احوال وی جمله بر هم بشولید، وی را عبارت نماند و روزگارش را اسم نه،تا کسی وی را نامی نهد و یا از وی عبارتی کند و یا چیزی را بدو حوالتی رود؛ چنان‌که شبلی گوید، رحمة اللّه علیه: