Бидон أъзки аллоҳ ки ҳўӣ иборатӣаст аз авсофи нафас ба наздики гуруҳе ва ба наздики гуруҳе иборатӣаст аз иродати табъ ки мутасаррифу мудаббир нафасаст ; чунон ки ақл аз он рӯҳ , ва ҳар рӯҳиро ки андари бенят худ аз ақл қӯтӣ набӯд ноқис буд ва ҳар нафасиро ки аз ҳўӣ қӯтӣ набошад ноқис буд . Пас нақси рӯҳи нақс қурбат бошаду нақси нафаси айн қурбат бошаду пайвастаи мари зиндаро даъватӣ мебошад аз ақл ва яке аз ҳўӣ , он ки мтобъи даъват ақл бошад ба имон расад ва он ки мтобъи даъват ҳўӣ бошад ба нирон расад .

بدان أعزِّکَ اللّه که هوی عبارتی است از اوصاف نفس به نزدیک گروهی و به نزدیک گروهی عبارتی است از ارادت طبع که متصرف و مدبر نفس است؛ چنان‌که عقل از آنِ روح، و هر روحی را که اندر بِنْیَت خود از عقل قوتی نبود ناقص بود و هر نفسی را که از هوی قوتی نباشد ناقص بود. پس نقص روح نقص قربت باشد و نقص نفس عین قربت باشد و پیوسته مر زنده را دعوتی می‌باشد از عقل و یکی از هوی، آن که متابع دعوت عقل باشد به ایمان رسد و آن که متابع دعوت هوی باشد به نیران رسد.

Пас ҳиҷоби восилону вақъати гоҳи мурӣдону маҳали эъроз толибон ҳавост ва маъмураст банда ба хилоф кардан он ва манеҳӣ аз иртикоб бар он ; « лأни ман ркбҳои ҳлки вмни холовҳо малик » ; комаи қоли аллоҳ , таъолӣ : «у أмои ман хоФи мақоми рабаи внҳии алнФси ани алҳўӣ ( ۴۰/олнозъот ) » ,у қол алнабӣ , алайҳи ассалом : « أхўФи моأхоФи алии умматии атбоъи алҳўии втўли алأмл . »

پس حجاب واصلان و وقعت گاه مریدان و محل اعراض طالبان هواست و مأمور است بنده به خلاف کردن آن و مَنهیّ از ارتکاب بر آن؛ «لأنّ مَنْ رَکِبَها هَلَکَ وَمَنْ خالَفَها مَلَکَ»؛ کما قال اللّهُ، تعالی: «و أمّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبَّهِ وَنَهَی النَّفْسَ عَنِ الْهَوی (۴۰/النازعات)»، و قال النّبیُّ، علیه السّلام: «أخْوَفُ ماأخافُ عَلی اُمتّی اتّباعُ الْهَوی وَطُولُ الأمَلِ.»

Ва аз ибни аббоси разии аллоҳи анҳу май оранд дар тафсири қавли худоӣ , ъзу ҷл : « أФрأити ман атхзи إлҳаҳи ҳўиаҳи вأзлаҳи аллоҳ ( ۲۳/олҷосиаҳ ) ; эй إни алҳўии إлаҳи маъбуд . »

و از ابن عباس رضی اللّه عنه می‌آرند در تفسیر قول خدای،عزّ و جلّ: «أفَرَأیتَ مَنِ اتَّخَذَ إلهَهُ هَویهُ وَأضَلَّهُ اللّهَ (۲۳/الجاثیه)؛ ای إنَّ الْهَوی إلهٌ معبودٌ.»

?вил бар он ки дуни ҳақи ҳавои вай , маъбуд вайасту ҳамаи ҳиммати ваии рӯзу шаби талаби ризои ҳавоӣ вайаст .

ویل بر آن که دون حق هوای وی، معبود وی است و همه همت وی روز و شب طلب رضای هوای وی است.

Ва ҳавоҳо ҷумла бар дўқсмаст : яке ҳавои лиззату шаҳвату дигари ҳавои ҷоҳу раёсат . Он ки мтобъи ҳавоӣ лиззатӣ бошад андари харобот буд ,у халқ аз фитнаи вай эмин буванд ; аммо он ки мтобъи ҳавои ҷоҳу раёсат буд андари сўомъу давоир буду фитна халқ бошад ; ки худ аз роҳ афтода бошаду халқро низ ба залолати барда . Фнъўзи биллоҳи ман мтобъаҳи алҳўӣ .

و هواها جمله بر دوقسم است: یکی هوای لذت و شهوت و دیگر هوای جاه و ریاست.آن که متابع هوای لذتی باشد اندر خرابات بود، و خلق از فتنهٔ وی ایمن بوند؛ اما آن که متابع هوای جاه و ریاست بود اندر صوامع و دوایر بود و فتنهٔ خلق باشد؛ که خود از راه افتاده باشد و خلق را نیز به ضلالت برده. فَنَعوذُ باللّهِ مِنْ مُتابَعَةِ الهوی.

Пас онро ки кули ҳаракат ҳўӣ бошад ва ё ба мтобъти он вайро ризо бошад , давр бошад аз ҳақ , агарчӣ бар само бошад ;у бози онро ки аз ҳўии бринш буд ва аз мтобъти он гурезаш буд наздик буд ба ҳақ , агарчӣ андари куниш буд .

پس آن را که کل حرکت هوی باشد و یا به متابعت آن وی را رضا باشد، دور باشد از حق، اگرچه بر سما باشد؛ و باز آن را که از هوی بُرینش بود و از متابعت آن گریزش بود نزدیک بود به حق، اگرچه اندر کنش بود.

Иброҳӣм хавос гуяд разии аллоҳи анҳу ки : вақте шунидам ки андари рӯм роҳибӣ ҳаст ки ҳафтод соласт то дар дайраст ба ҳукми рҳбонит . Гуфтам : эй аҷаб ! шарти рҳбонити чиҳил сол буд . Ин мард ба чаҳ машраби ҳафтод сол ба он дайр бёромидаҳаст ? қасд вай кардам . Чун ба наздики дайри ваии расидам , дарича боз кард ва маро гуфт : « ё иброҳӣм , донистам ки ба чаҳ кори омадае . Ман ин ҷо на ба роҳибӣ нишастаам андари ин ҳафтод сол ; ки ман сегӣ дорам бо ҳавои шӯрида . Андари ин ҷо нишастаам сгўонӣ мекунаму шари вай аз халқ боз медораму алои ман на инам . » чун ин сухан аз вай бишунидам , гуфтам : « борхдоё , қодирӣ ки андари айни залолати бандаеро тариқи савоби диҳӣу роҳи рост каромат кунӣ . » маро гуфт : « ё иброҳӣм , чанд мардумонро талабӣ ? бирав худро талаб . Чун ёфтӣ посбон худ бош ; ки ҳар рӯзи ин ҳўии сесад ва шаст гӯнаи ҷомаи илоҳяти пӯшаду бандаро ба залолат даъват кунад . »

ابراهیم خواص گوید رضی اللّه عنه که: وقتی شنیدم که اندر روم راهبی هست که هفتاد سال است تا در دیر است به حکم رُهبانیت. گفتم: ای عجب! شرط رهبانیت چهل سال بود. این مرد به چه مشرب هفتاد سال به آن دیر بیارامیده است؟ قصد وی کردم. چون به نزدیک دیر وی رسیدم، دریچه باز کرد و مرا گفت: «یا ابراهیم، دانستم که به چه کار آمده‌ای. من این‌جا نه به راهبی نشسته‌‌ام اندر این هفتاد سال؛ که من سگی دارم با هوای شوریده. اندر این‌جا نشسته‌‌ام سگوانی می‌کنم و شر وی از خلق باز می‌دارم و الا من نه اینم.» چون این سخن از وی بشنیدم، گفتم: «بارخدایا، قادری که اندر عین ضلالت بنده‌ای را طریق صواب دهی و راه راست کرامت کنی.» مرا گفت: «یا ابراهیم، چند مردمان را طلبی؟ برو خود را طلب. چون یافتی پاسبان خود باش؛ که هر روز این هوی سیصد و شصت گونه جامهٔ الهیت پوشد و بنده را به ضلالت دعوت کند.»

Ва дар ҷумлаи шайтонро дар дилу ботини банда маҷол набошад товиро ҳавои маъсиятӣ падедор наёяд ва чун моя эй аз ҳўӣ падедор омад , онгоҳи шайтон онро баргирад ва меороед ва бар дил ӯ ҷилва мекунад , ва ин маъниро васвос хонанд . Пас ибтидо аз ҳавоӣ вай бӯда бошад , волбодии أзлм . Ва ин маънии қавл худоӣаст ъзу ҷл дар ҷавоби Иблис ки мегуфт : « Фбъзтки лоғўинҳми أҷмъин ( ۸۲/с ) » , ҳақи таъолӣу тақаддус дар ҷавоб вай фармуд : « إни ибодии лӣси лаки алайҳими султон ( ۶۵/олإсроء ) . Туро бар бандагони ман ҳеҷ султон нест . »

و در جمله شیطان را در دل و باطن بنده مجال نباشد تاوی را هوای معصیتی پدیدار نیاید و چون مایه‌ای از هوی پدیدار آمد، آنگاه شیطان آنرا برگیرد و می‌آراید و بر دل او جلوه می‌کند، و این معنی را وسواس خوانند. پس ابتدا از هوای وی بوده باشد، وَالْبادیُ أظْلَمُ. و این معنی قول خدای است عزّ و جلّ در جواب ابلیس که می‌گفت: «فَبِعِزَّتِکَ لَاُغْوِیَّنَّهُم أجْمَعینَ (۸۲/ص)»، حق تعالی و تقدس در جواب وی فرمود: «إنَّ عِبادی لَیْسَ لَکَ عَلَیْهِمْ سُلْطانٌ (۶۵/الإسراء). تو را بر بندگان من هیچ سلطان نیست.»

Пас шайтон бар ҳақиқати нафасу ҳавоӣ банда бошад ва аз он буд ки пайғамбари слии аллоҳ алайҳ гуфт : « мо ман أҳди إлои вқди ғалабаи шайтонаи إлои умр , ?фонаи ғлби шайтона . Ҳеҷ кас нест ки на шайтони вайро ғалаба кардааст ; яъне ҳавоӣ ҳар касе мари эшонро ғалаба кардааст إлои умри разии аллоҳи анҳу кҳўии мари ҳавои худро ғалаба кардааст . » пас ҳўии таркиби тинати одаму райҳони ҷони фарзандон вайаст ; лқўлаҳ , алайҳи ассалом : « алҳўии волшҳўаҳи маъҷунаи бтинаҳи ибни одам . »

پس شیطان بر حقیقت نفس و هوای بنده باشد و از آن بود که پیغمبر صلّی اللّه علیه گفت: «ما مِنْ أحدٍ إلّا وَقَدْ غَلَبَهُ شَیْطانُه إِلّا عُمَرَ، فانَّه غَلَبَ شَیْطانَهُ. هیچ کس نیست که نه شیطان وی را غلبه کرده است؛ یعنی هوای هر کسی مر ایشان را غلبه کرده است إلا عمر رضی اللّه عنه کهوی مر هوای خود را غلبه کرده است.» پس هوی ترکیب طینت آدم و ریحان جان فرزندان وی است؛ لقوله، علیه السّلام: «الْهَوی وَالشَّهْوَةُ مَعْجُونةٌ بِطینَةِ ابنِ آدَمَ.»

Тарки ҳўии бандаро амир кунаду иртикоби он амирро асир кунад ; чунон ки Зулайхои ҳўиро иртикоб кард , амир буд , асир шуд ;у Юсуфи алайҳи ассалом ба тарк ҳўӣ бигуфт , асир буд , амири гашт .

ترک هوی بنده را امیر کند و ارتکاب آن امیر را اسیر کند؛ چنان‌که زلیخا هوی را ارتکاب کرد،امیر بود، اسیر شد؛ و یوسف علیه السّلام به ترک هوی بگفت، اسیر بود، امیر گشت.

Ва аз ҷунайди разии аллоҳ анҳу пурседанд : « мо алўсл ? » қол : « тарки алҳўӣ . » он ки хоҳад то ба васлати ҳақ макрам шавад ҳавои танро хилоф бояд кард ; ки бандаи ҳеҷ ибодат накунад бузургтар аз мухолифати ҳўӣ ; аз он ки кӯҳ ба нохун кандан ба одамизоди осонтар аз мухолифати нафасу ҳўӣ буд .

و از جنید رضی اللّه عنه پرسیدند: «مَا الْوَصْلُ؟» قال: «ترکُ الْهَوی.» آن که خواهد تا به وصلت حق مکرم شود هوای تن را خلاف باید کرد؛ که بنده هیچ عبادت نکند بزرگتر از مخالفت هوی؛ از آن که کوه به ناخن کندن به آدمیزاد آسانتر از مخالفت نفس و هوی بود.

Ва андар ҳикоёт ёфтам аз зўолнўни мисрии раҳмаи аллоҳи алайҳ ки гуфт : якеро дидам ки андар ҳаво мепарид . Гуфтам : « ин дараҷа ба чаҳ ёфтӣ ? » гуфт : « қадам бар ҳўии ниҳодами тодр ҳаво шудам . »

و اندر حکایات یافتم از ذوالنون مصری رحمة اللّه علیه که گفت: یکی را دیدم که اندر هوا می‌پرید. گفتم: «این درجه به چه یافتی؟» گفت: «قدم بر هوی نهادم تادر هوا شدم.»

Ва аз мҳмдбни алФзли алблхии разии аллоҳ анҳу меояд ки гуфт : « аҷаб дорам аз он ки ба ҳавои худ ба хонҳўӣ шавад ва зиёрат кунад , чаро қадам бар ҳўӣ наниҳад то бадв расад ва бо вай дидор кунад . »

و از محمدبن الفضل البلخی رضی اللّه عنه می‌آید که گفت: «عجب دارم از آن که به هوای خود به خانهٔوی شود و زیارت کند، چرا قدم بر هوی ننهد تا بدو رسد و با وی دیدار کند.»

Аммо зоҳиртарин сифатии нафасро шаҳватасту шаҳват маънӣӣаст парокандаи андари аҷзои одамӣу ҷумлаи ҳавоси даргоҳ вайанд . Ва банда ба ҳифзи ҷумла мукаллафаст ва аз феъл ҳар як як масъӯл . Шаҳвати чашм , дидану гӯш , шунидану бинии бўиидну забон , гуфтану ком , чашедан ва аз он ҷасади бсўдн ва аз он садр андешидан . Пас бояд толиб , роъӣу ҳокими худ буд . Рӯзу шаби рӯзгори худ андар он гузаронад то ин дўоъии ҳўӣ ки андари ҳавос пайдо меоянд аз худ мунқатиъ гирданд ва аз худованди таъолӣ андар хоҳад то вайро бидон сифат гирданд ки ин ародот аз ботини вай мадфуъ шавад ; ки ҳар он ки ба баҳри шаҳват мубтало гардад , аз кули маъонӣ маҳҷӯб шавад . Пас банда агар ба такаллуфи инро аз худ дафъ кунад ранҷи он бар вай дароз гардаду вуҷӯди аҷноси он мутавотир шаваду тариқи ин таслимаст то мурод ба ҳосил ояд , ани шоءи аллоҳи вҳдаҳ .

اما ظاهرترین صفتی نفس را شهوت است و شهوت معنیی است پراکنده اندر اجزای آدمی و جمله حواس درگاه وی‌اند. و بنده به حفظ جمله مکلف است و از فعل هر یک یک مسئول. شهوت چشم، دیدن و گوش، شنیدن و بینی بوییدن و زبان،گفتن و کام، چشیدن و از آنِ جسد بسودن و از آنِ صدر اندیشیدن. پس باید طالب، راعی و حاکم خود بود. روز و شب روزگار خود اندر آن گذراند تا این دواعی هوی که اندر حواس پیدا می‌آیند از خود منقطع گرداند و از خداوند تعالی اندر خواهد تا وی را بدان صفت گرداند که این ارادات از باطن وی مدفوع شود؛ که هر آن که به بحر شهوت مبتلا گردد، از کل معانی محجوب شود. پس بنده اگر به تکلف این را از خود دفع کند رنج آن بر وی دراز گردد و وجود اجناس آن متواتر شود و طریق این تسلیم است تا مراد به حاصل آید، ان شاء اللّه وحده.

Ва аз Абӯалии сиёҳи мрўзии қудси аллоҳи рӯҳа ҳикоят кунанд ки гуфт : ман ба гармоба рафта будам ва бар мтобъти суннати страҳро муроот мекардам . Гуфтам : эй Абӯали , ин мақсӯдро ки манба шаҳавотаст ки туро май ба чандини офат мубтало дорад , аз худ ҷудо кун ; то аз шаҳвати бозиреҳӣ , ба серуми Нидо кардан ки : « ё бо алии андари малики мо тасарруф мекунӣ ? мари таъбияи моро узвӣ аз узвии аввалӣ тар нест . Ба иззати мо ки онро аз худ ҷудо кунӣ , ки мо дар ҳар мӯӣ аз он ту сад чандон шаҳват офаринем ки андари он маҳал . »у андари ин маънӣ гуяд :

و از ابوعلی سیاه مروزی قدّس اللّه روحه حکایت کنند که گفت: من به گرمابه رفته بودم و بر متابعت سنت ستره را مراعات می‌کردم. گفتم: ای ابوعلی، این مقصود را که منبع شهوات است که تو را می به چندین آفت مبتلا دارد، از خود جدا کن؛ تا از شهوت بازرهی، به سرم ندا کردن که: «یا با علی اندر مُلک ما تصرف می‌کنی؟ مر تعبیهٔ ما را عضوی از عضوی اولی‌تر نیست. به عزت ما که آن را از خود جدا کنی، که ما در هر موی از آنِ تو صد چندان شهوت آفرینیم که اندر آن محل.» و اندر این معنی گوید:

Бандаро дар харобии бенят ҳеҷ тасарруф нест ; аммо андари табдили сифат , ба тавфиқи ҳақу таслими амру тбро аз ҳавлу қӯти касбӣ тасарруф ҳаст . Ва ба ҳақиқат чун таслим омад исмат ёфт ва ба исмати ҳақи банда ба ҳифзу фанои офати наздиктар буд ки ба муҷоҳидат , « лأни нафии алзбоби болмкбаҳи أисри ман нафйаи болмзбаҳ . »

بنده را در خرابی بنیت هیچ تصرف نیست؛ اما اندر تبدیل صفت، به توفیق حق و تسلیم امر و تبرا از حول و قوت کسبی تصرف هست. و به‌حقیقت چون تسلیم آمد عصمت یافت و به عصمت حق بنده به حفظ و فنای آفت نزدیکتر بود که به مجاهدت، «لِأَنَّ نَفْیَ الذَّبابِ بالمِکبَّةِ أَیْسَرُ مِنْ نَفْیه بِالمِذَبَّةِ.»

Пас ҳифзи ҳақи зоили гардонандаи ҷумлагии оФтҳосту брдорндаҳи ҷумлагии иллатҳо ва ба ҳеҷ сифати бандаро бо вай мушорикат нест ҷузи он ки вай фармӯдаасту андари малики ваии тасарруфи ҷоиз на , ва то тақдири исмат ҳақ набошад ба ҷаҳди банда аз ҳеҷ чизи бози натавонад буд ; ки ҷад ба ҷад , ҷад бошад . Чун аз ҳақ ба банда ҷад набошад ҷад , вайро суд надораду қӯти тоъат ба ҷад соқит шаваду ҷумлаи ҷадҳо андари ду ҷойгоҳи сӯрати бандад : ё ҷаҳд кунад то тақдир ҳақ бигардонад аз худ , ё ба хилофи тақдири чизеи худро касб кунад ва ин ҳар ду раво набошад ; ки тақдир ба ҷаҳд мутағаййир нашавад ва ҳеҷ корӣ бетақдир нест .

پس حفظ حق زایل گردانندهٔ جملگی آفتهاست و بردارندهٔ جملگی علت‌ها و به هیچ صفت بنده را با وی مشارکت نیست جز آن که وی فرموده است و اندر ملک وی تصرف جایز نه، و تا تقدیر عصمت حق نباشد به جهد بنده از هیچ چیز باز نتواند بود؛ که جِد به جَدّ، جِد باشد. چون از حق به بنده جَدّ نباشد جِدّ، وی را سود ندارد و قوت طاعت به جد ساقط شود و جملهٔ جدها اندر دو جایگاه صورت بندد: یا جهد کند تا تقدیر حق بگرداند از خود، یا به خلاف تقدیر چیزی خود را کسب کند و این هر دو روا نباشد؛ که تقدیر به جهد متغیر نشود و هیچ کاری بی تقدیر نیست.

Ва ҳаме ояд ки шблирҳмаҳи аллоҳи алайҳ бемор шуд . Табибӣ ба наздик вай омад , гуфт : « парҳез кун . » гуфт : « аз чаҳ чиз парҳез кунам ? аз чизе ки рӯзӣ манаст ё аз чизе ки рӯзӣ ман нест ? агар парҳез аз рӯзӣ мебояд кард натавон ва агар аз ғайри рӯзии он худ ба ман ндиҳанд ; лأни алмшоҳди лоиҷоҳд . »

و همی‌آید که شبلیرحمة اللّه علیه بیمار شد. طبیبی به نزدیک وی آمد، گفت: «پرهیز کن.» گفت: «از چه چیز پرهیز کنم؟ از چیزی که روزی من است یا از چیزی که روزی من نیست؟ اگر پرهیز از روزی می‌باید کرد نتوان و اگر از غیر روزی آن خود به من ندهند؛ لأنّ المُشاهِدَ لایُجاهِدُ.»

Ва ин масъалаи боҳтёт ба ҷое дигар биорем , ани шоءи аллоҳ .

و این مسأله باحتیاط به جایی دیگر بیاریم، ان شاء اللّه.