Ва чун дуруст шуд ки бар дасти козиби муъҷизау каромоти маҳол буд , ломҳолаҳи фарқии зоҳиртар бибояд то туро маълум ва мубин шавад . Пас бидон ки шарти мӯъҷизот изҳораст ва аз он каромоти китмон ,у самараи муъҷиза ба ғайр бозгардаду каромати хоси мари соҳиби кароматро буд . Ва низ соҳиби муъҷиза қатъ кунад ки ин муъҷизааст ва вале қатъ натавонад кард ки ин кароматаст ё астдроҷ ва низ соҳиби мӯъҷизи андари шаръ тасарруф кунаду андари тартиби нафйу исботи он ба фармон худоӣ бигӯеду бикунаду соҳиби каромотро андари ин , ба ҷузи таслиму қабули аҳком рӯй нест ; аз он чаҳ ба ҳеҷ ваҷҳи каромат вале мари ҳукми шаръи набиро мунофот накунад .

و چون درست شد که بر دست کاذب معجزه و کرامات محال بود، لامحاله فرقی ظاهرتر بباید تا تو را معلوم و مبین شود. پس بدان که شرط معجزات اظهار است و از آنِ کرامات کتمان، و ثمرهٔ معجزه به غیر بازگردد و کرامت خاص مر صاحب کرامت را بود. و نیز صاحب معجزه قطع کند که این معجزه است و ولی قطع نتواند کرد که این کرامت است یا استدراج و نیز صاحب معجز اندر شرع تصرف کند و اندر ترتیب نفی و اثبات آن به فرمان خدای بگوید و بکند و صاحب کرامات را اندر این، به‌جز تسلیم و قبول احکام روی نیست؛ از آن‌چه به هیچ وجه کرامت ولی مر حکم شرع نبی را منافات نکند.

Ва агар касе гуяд ки : чун гуфтӣ муъҷизаи ноқиз одатасту далолати сидқи набӣ , чун ҷинси он бар набии равои дории ин муътод гардаду айни ҳуҷҷати туро бар исботи мӯъҷизи исботи каромат ботил кунад .

و اگر کسی گوید که: چون گفتی معجزه ناقض عادت است و دلالت صدق نبی، چون جنس آن بر نبی روا داری این معتاد گردد و عین حجت تو را بر اثبات معجز اثبات کرامت باطل کند.

Гӯйем : ин амр бар хилоф сӯрат туаст ки мари туро эътиқод гаштааст ; аз он чаҳ эъҷоз , одоти халқро ноқизаст ва чун каромат вале айни мӯъҷизи набӣ буд ва ҳамон бурҳони намояд ки мӯъҷиз набӣ намӯд эъҷози мари эъҷозро нақз накунад .

گوییم: این امر بر خلاف صورت توست که مر تو را اعتقاد گشته است؛ از آن‌چه اعجاز، عادات خلق را ناقض است و چون کرامت ولی عین معجز نبی بود و همان برهان نماید که معجز نبی نمود اعجاز مر اعجاز را نقض نکند.

Надидӣ ки чун ?хбибро кофарон ба Макка бар дор карданд , расӯли алайҳи ассалом ба Мадина буд андар масҷид нишаста , вайро ҳаме дид ва бо саҳоба мегуфт он чаҳ бо вай ҳаме карданду худои таъолии ҳиҷоб аз пеши чашми ?хбиб низ бардошт то вай низ пайғамбарро алайҳ ассалом бидид ва бар вай салом гуфт . Саломи вайро худованди таъолӣ ба гӯши расӯли алайҳи ассаломи расониду ҷавоби расӯли слии аллоҳи алайҳи мари ?хбибро разии аллоҳи анҳу бшнўонид ва дуо кард то рӯй вай ба қиблаи гашт . Пас он ки пайғамбари алайҳи ассаломи вайро бидид аз Мадинау вай ба Макка , феълӣ буд ноқизи одату мӯъҷиз буд ва он чаҳ ваии разии аллоҳи анҳу пайғамбарро алайҳ алслўаҳ бидид аз Маккаи ҳам феълӣ буд ноқизи одату каромати вай .

ندیدی که چون خُبَیب را کافران به مکه بر دار کردند، رسول علیه السّلام به مدینه بود اندر مسجد نشسته، وی را همی‌دید و با صحابه می‌گفت آن‌چه با وی همی‌کردند و خدای تعالی حجاب از پیش چشم خَبَیب نیز برداشت تا وی نیز پیغمبر را علیه السّلام بدید و بر وی سلام گفت. سلام وی را خداوند تعالی به گوش رسول علیه السّلام رسانید و جواب رسول صلی اللّه علیه مر خُبیب را رضی الله عنه بشنوانید و دعا کرد تا روی وی به قبله گشت. پس آن که پیغمبر علیه السّلام وی را بدید از مدینه و وی به مکه، فعلی بود ناقض عادت و معجز بود و آن‌چه وی رضی اللّه عنه پیغمبر را علیه الصّلوة بدید از مکه هم فعلی بود ناقض عادت و کرامت وی.

Ва ба иттифоқи руяти ғоиби ноқиз одатаст , пас ҳеҷ фарқ набӯд миёни ғайбати замону ғайбати макон ; чаҳ каромати ?хбиби андари ҳоли ғайбати макон аз пайғамбари слии аллоҳи алайҳ ва чаҳ каромати мтأхрони андари ҳоли ғайбати замон аз вай . Ин фарқи сахт мубинасту бурҳони зоҳири возеҳи мари астҳолти мзодти каромату эъҷозро ; аз он чаҳ каромати ҷузи андари ҳоли тасдиқи соҳиби муъҷиза собит нашаваду ҷуз бар дасти муъмини Мусаддиқи мутӣъ пайдо наёяд ; аз он чаҳ каромати уммати мӯъҷиз пайғамбараст алайҳи ассалом аз он чаҳ шаръи вай боқӣаст , бояд то ҳуҷҷати вай низ боқӣ бошад .

و به اتفاق رؤیت غایب ناقض عادت است، پس هیچ فرق نبود میان غیبت زمان و غیبت مکان؛ چه کرامت خُبیب اندر حال غیبت مکان از پیغمبر صلی اللّه علیه و چه کرامت متأخران اندر حال غیبت زمان از وی. این فرق سخت مبین است و برهان ظاهر واضح مر استحالت مضادت کرامت و اعجاز را؛ از آن‌چه کرامت جز اندر حال تصدیق صاحب معجزه ثابت نشود و جز بر دست مؤمن مصدق مطیع پیدا نیاید؛ از آن‌چه کرامت امت معجز پیغمبر است علیه السّلام از آن‌چه شرع وی باقی است، باید تا حجت وی نیز باقی باشد.

Пас авлиё гувоҳонанд бар сидқи рисолати расӯл раво набошад ки бар дасти бегонаи кароматӣ зоҳир шаваду андари ин маънии ҳикоятии оранд аз иброҳӣми хавоси раҳмаи аллоҳи алайҳ ва он сахти андари хур буд ин ҷо .

پس اولیا گواهان‌اند بر صدق رسالت رسول روا نباشد که بر دست بیگانه کرامتی ظاهر شود و اندر این معنی حکایتی آرند از ابراهیم خواص رحمة اللّه علیه و آن سخت اندر خور بود این‌جا.

Иброҳӣм гуфт : ман ба бодия фурӯ рафтам ба таҷред бар ҳукми одати худ . Чун лухтӣ бирафтам яке аз гӯша Эй бархест ва аз ман суҳбати дархост . Андари вай нигоҳ кардам . Аз дидани ваии заҷрии маро дар дил омад . Гуфтам : « ин чаҳ шояд буд ? » маро гуфт : « ё иброҳӣм , ранҷа дил машав ки ман яке аз нсорои роҳбонм . Аз ақсои рӯм омадаам ба умеди суҳбати ту . » гуфто : чун донистам ки бегонааст дилам бар осуд , тариқи суҳбат ва гузордан ҳақ бар ман осонтар гашт гуфтам « ё роҳиби алнсорӣ » бо ман таом ва шароб нест , тарсам ки туро андари ин бодия ранҷ расад . » гуфт : « ё иброҳӣм , чандини бонгу номи ту дар олам ва ту ҳануз андӯҳи таому шароб май хурӣ ? ! » гуфто : аҷаби доштам аз он инбисоти вай , суҳбаташ қабул кардам мари тҷрбтро то дар даъвии худ ба чаҳ ҷойаст .

ابراهیم گفت: من به بادیه فرو رفتم به تجرید بر حکم عادت خود. چون لختی برفتم یکی از گوشه‌ای برخاست و از من صحبت درخواست. اندر وی نگاه کردم. از دیدن وی زجری مرا در دل آمد. گفتم: «این چه شاید بود؟» مرا گفت: «یا ابراهیم، رنجه‌دل مشو که من یکی از نصارای راهبانم. از اقصای روم آمده‌‌ام به امید صحبت تو.» گفتا: چون دانستم که بیگانه است دلم بر آسود، طریق صحبت و گزاردن حق بر من آسان‌تر گشت گفتم «یا راهب النّصاری» با من طعام و شراب نیست، ترسم که تو را اندر این بادیه رنج رسد.» گفت: «یا ابراهیم، چندین بانگ و نام تو در عالم و تو هنوز اندوه طعام و شراب می‌خوری؟!» گفتا: عجب داشتم از آن انبساط وی، صحبتش قبول کردم مر تجربت را تا در دعوی خود به چه جای است.

Чун ҳафт шбонрўзи баромад , тишнагии моро дарёфт . Ваии боситод ва гуфт : « ё иброҳӣм , чандини бонги табли ту андари гирди ҷаҳон , биор то чаҳ дорӣ аз густохиҳо бар ин даргоҳ ; ки маро тоқат намонад аз тишнагӣ . » гуфто : ман сар бар замини ниҳодам ва гуфтам : « бори худоё , маро дар пеши ин кофар ки дар айни бегонагӣ ба ман занн некӯ медорад расво макуну занни вайро дар ман вафо кун . » гуфто : сар баровардам , тибқӣ дидам ду қурс ва ду шарбати об бар он ниҳода . Он бихӯрадем ва аз он ҷо бирафтем .

چون هفت شبانروز برآمد، تشنگی ما را دریافت. وی باستاد و گفت: «یا ابراهیم، چندین بانگ طبل تو اندر گرد جهان، بیار تا چه داری از گستاخی‌ها بر این درگاه؛ که مرا طاقت نماند از تشنگی.» گفتا: من سر بر زمین نهادم و گفتم: «بار خدایا، مرا در پیش این کافر که در عین بیگانگی به من ظن نیکو می‌دارد رسوا مکن و ظن وی را در من وفا کن.» گفتا: سر برآوردم، طبقی دیدم دو قرص و دو شربت آب بر آن نهاده. آن بخوردیم و از آن‌جا برفتیم.

Чун ҳафт рӯзи дигари баромад , бо худ гуфтам ки : ин тарсоро тҷрбтӣ кунам то зл худ бибинад , пеш аз он ки ваии маро ба чизеи дигар имтиҳон кунад . Гуфтам : « ё роҳиби алнсорӣ , биё ки имрӯз навбат туаст , то чаҳ дорӣ аз самараи муҷоҳидат ? » ваии сар бар замини ниҳод ва чизе бигуфт . Тибқӣ падед омад ва чаҳор қурс ва чаҳор шарбати об . Ман аз он сахти аҷаби доштаму ранҷа дил шудам ва аз рӯзгори худ навмед шудам ва бо худ гуфтам ки : ман аз ин нахӯрам ки аз барои кофарии падедор омадаасту мъўнт вай бошад . Ман инро кӣ хӯрам ? маро гуфт : « ё иброҳӣм , бихӯр . » гуфтам : « нахӯрам . » гуфто : « ба чаҳ иллат нахурӣ ? » гуфтам : « аз он ки ту аҳли нестӣ , ва ин аз ҷинси ҳол ту нест ва ман дар кори ту мутаъаҷҷибам , агар ин бар каромат ҳамл кунам бар кофари каромат раво набошад ва агар гӯям мъўнтаст , ту муддаӣии маро шабаҳат уфтад . » гуфт : « бихӯр , ё иброҳӣм ва ду бишорати мари туро : яке ба исломи ман أшҳди أни лои илоҳи алои аллоҳ , вҳдаҳи лошарики ?ла ,у أшҳди أни мҳмдои абдау расӯлау дигари он ки туро наздики ҳақи таъолии хатарӣ бузургаст . » гуфтам : « чаро ? » гуфт : « аз он ки моро аз ин ҷинс ҳеҷ набошад . Ман аз шарми ту сар бар замини ниҳодам ва гуфтам : бори худоё , агар дайни Муҳамад ҳақасту писандида , марои ду қурс ва ду шарбати оби даҳ ва агар иброҳӣми хавос вале туаст марои ду қурс ва ду шарбати оби даҳ . Чун сар баровардам тибқ ҳозир карда буданд . » иброҳӣм аз он бихӯрад ва он ҷавонмарди роҳиб , яке аз бузургон дайн шуд .

چون هفت روز دیگر برآمد، با خود گفتم که: این ترسا را تجربتی کنم تا ذل خود ببیند، پیش از آن که وی مرا به چیزی دیگر امتحان کند. گفتم: «یا راهبَ النّصاری، بیا که امروز نوبت توست، تا چه داری از ثمرهٔ مجاهدت؟» وی سر بر زمین نهاد و چیزی بگفت. طبقی پدید آمد و چهار قرص و چهار شربت آب. من از آن سخت عجب داشتم و رنجه‌دل شدم و از روزگار خود نومید شدم و با خود گفتم که: من از این نخورم که از برای کافری پدیدار آمده است و معونت وی باشد. من این را کی خورم؟ مرا گفت: «یا ابراهیم، بخور.» گفتم: «نخورم.» گفتا: «به چه علت نخوری؟» گفتم: «از آن که تو اهل نیستی، و این از جنس حال تو نیست و من در کار تو متعجبم، اگر این بر کرامت حمل کنم بر کافر کرامت روا نباشد و اگر گویم معونت است، تو مدعیی مرا شُبهت افتد.» گفت: «بخور، یا ابراهیم و دو بشارت مر تو را: یکی به اسلام من أشهدُ أنْ لا اله الّا اللّه، وَحْدَهُ لاشریک له، و أشهدُ أنّ محمّداً عبدُه و رسولُه و دیگر آن که تو را نزدیک حق تعالی خطری بزرگ است.» گفتم: «چرا؟» گفت: «از آن که ما را از این جنس هیچ نباشد. من از شرم تو سر بر زمین نهادم و گفتم: بار خدایا، اگر دین محمد حق است و پسندیده، مرا دو قرص و دو شربت آب ده و اگر ابراهیم خواص ولی توست مرا دو قرص و دو شربت آب ده. چون سر برآوردم طبق حاضر کرده بودند.» ابراهیم از آن بخورد و آن جوانمرد راهب، یکی از بزرگان دین شد.

Ва ин айни эъҷози набӣ буд мавсул ба каромат вале ;у сахт нодурустаст ки андари ғайбати набӣ ғайрииро бурҳони намояду андари ҳузур вале мари ғайри вайро аз каромати вай насибӣ бошад ва ба ҳақиқати мунтаҳии вилоятро ҷузи мубтадӣ он нашносад .

و این عین اعجاز نبی بود موصول به کرامت ولی‌؛ و سخت نادرست است که اندر غیبت نبی غیری را برهان نماید و اندر حضور ولی مر غیر وی را از کرامت وی نصیبی باشد و به‌حقیقت منتهی ولایت را جز مبتدی آن نشناسد.

Ва он роҳиб аз мактумон буд чун саҳараи фиръавн . Пас иброҳӣми сидқи мӯъҷизи набӣ меисбот кард ва он дигари ҳам сидқ набувват металабед ва ҳам ъзи вилоят . Худованди таъолӣ ба ҳасани анояти худ мақсӯди вай ҳосил гардонид ва ин фарқӣ зоҳираст миёни каромату эъҷозу андари ин сухан бисёраст , ин китоб беш аз ин таҳаммул накунад .

و آن راهب از مکتومان بود چون سَحَرهٔ فرعون. پس ابراهیم صدق معجز نبی می اثبات کرد و آن دیگر هم صدق نبوت می‌طلبید و هم عزّ ولایت. خداوند تعالی به حسن عنایت خود مقصود وی حاصل گردانید و این فرقی ظاهر است میان کرامت و اعجاز و اندر این سخن بسیار است، این کتاب بیش از این تحمل نکند.

Ва изҳори каромат бар авлиёи кароматии дигар буду шарти он китмонаст на изҳор ба такаллуф . Ва шайх ман гуфт , раҳмаи аллоҳи алайҳ ки : « агар вале вилоят зоҳир кунад ва бидон даъвӣ кунад мари сиҳҳати ҳолашро , зиён надорад ; аммо такаллуфи вай ба изҳори он ръўнт бошад . » валлоҳи аълам .

و اظهار کرامت بر اولیا کرامتی دیگر بود و شرط آن کتمان است نه اظهار به تکلف. و شیخ من گفت، رحمة اللّه علیه که: «اگر ولی ولایت ظاهر کند و بدان دعوی کند مر صحت حالش را، زیان ندارد؛ اما تکلف وی به اظهار آن رعونت باشد.» واللّه اعلم.