Бидон ки чун ҳуҷҷати ақл собит шуд бар сиҳҳати каромот ,у далел бар субути он қоим шуд , бояд то далели китобӣ низ маълум гардад ва он чаҳ омадааст андари ахбори сҳоҳ , ки китобу суннат бар сиҳҳати каромату афъоли ноқизи одат бар дасти аҳли вилоят нотиқасту инкори он ҷумлаи инкори ҳукм нсўс бошад . Аз он ҷумлаи яке он ки дар наси китоби моро хабар дод ; қавла , таъолӣ : « взллнои алайкуми алғмому أнзлнои алайкуми алмни волслўӣ ( ۵۷/и албқраҳ ) . » абри пайваста бар сари эшон соя доштӣ ва ману селоӣ ҳар шабии тоза падедор омадӣ . Агар касе гуяд аз мункирон ки : « он муъҷизаи Мӯсо буд салавоти аллоҳи алайҳи раво буд . » мо низ гӯйем ки : « ин каромати авлиё , муъҷиза Муҳамадаст , слии аллоҳи алайҳ . » агар гуяд ки : « ин дар ғайбатаст воҷиб накунад ки ин муъҷиза вай бошад ва он андари вақт ӯ буд . » гӯйем : « Мӯсои алайҳи ассалом аз эшон ғоиб шуд ва ба тавр рафт . Ҳамон ҳукми боқӣ май буд . Пас чаҳ ғайбати замон ва чаҳ ғайбати макон . Чун он ҷои мӯъҷизи андари ғайбати макони раво буд , ин ҷо низ андари ғайбати замони раво буд . »

بدان که چون حجت عقل ثابت شد بر صحت کرامات، و دلیل بر ثبوت آن قایم شد، باید تا دلیل کتابی نیز معلوم گردد و آن‌چه آمده است اندر اخبار صحاح، که کتاب و سنت بر صحت کرامت و افعال ناقض عادت بر دست اهل ولایت ناطق است و انکار آن جمله انکار حکم نصوص باشد. از آن جمله یکی آن که در نص کتاب ما را خبر داد؛ قوله، تعالی: «وظَلَّلْنا عَلَیْکُم الغَمامَ و أَنْزَلْنا علیکُمُ المَنَّ وَالسَّلوی (۵۷/ البقره).» ابر پیوسته بر سر ایشان سایه داشتی و من و سلوی هر شبی تازه پدیدار آمدی. اگر کسی گوید از منکران که: «آن معجزهٔ موسی بود صلواتُ اللّه علیه روا بود.» ما نیز گوییم که: «این کرامت اولیا، معجزهٔ محمد است، صلی اللّه علیه.» اگر گوید که: «این در غیبت است واجب نکند که این معجزهٔ وی باشد و آن اندر وقت او بود.» گوییم: «موسی علیه السّلام از ایشان غایب شد و به طور رفت. همان حکم باقی می‌بود. پس چه غیبت زمان و چه غیبت مکان. چون آن‌جا معجز اندر غیبت مکان روا بود، این‌جا نیز اندر غیبت زمان روا بود.»

Ва дигари моро хабар дод аз каромати осифи брхё , ки чун сулаймонро алайҳи ассаломи иродати тахт билқис шуд ки пеш аз омаданаши тахти варо ҳозир кунанд , худованди таъолии хост то шарафи вай ба халқи намояду каромати вай зоҳир гирданд ва ба аҳли замонаи намояд ки каромати авлиёи ҷоиз буд . Сулаймон гуфт , алайҳи ассалом : « кист ки тахти билқиси пеш аз омаданаш ин ҷо ҳозир гирданд ? » қавла , таъолӣ : « қоли ъФрити ман أнои атик ба қабл أни тқўми ман мқомк ( ۳۹/олнмл ) . Ман пеш аз он ки ту чашми барҳами зании он тахти варои ин ҷо ҳозир кунам . »

و دیگر ما را خبر داد از کرامت آصَف برخیا، که چون سلیمان را علیه السّلام ارادت تخت بلقیس شد که پیش از آمدنش تخت ورا حاضر کنند، خداوند تعالی خواست تا شرف وی به خلق نماید و کرامت وی ظاهر گرداند و به اهل زمانه نماید که کرامت اولیا جایز بود. سلیمان گفت، علیه السّلام: «کیست که تخت بلقیس پیش از آمدنش این‌جا حاضر گرداند؟» قوله، تعالی: «قالَ عِفْریتٌ مِنَ أنا اتیکَ به قَبْلَ أنْ تَقُومَ مِنْ مقامِکَ (۳۹/النّمل). من پیش از آن که تو چشم برهم زنی آن تخت ورا این‌جا حاضر کنم.»

Бад-ӣни гуфтори сулаймони слии аллоҳи алайҳ бар вай мутағаййир нашуд ва инкор накард ,у вайро мустаҳил наомад ва ин ба ҳеҷ ҳол муъҷиза набӯд ; аз он ки осиф пайғамбар набӯд , ломҳолаҳ бояд ки каромат бошад ва агар муъҷиза будӣ изҳори он бар дасти сулаймони алайҳ ассалом боистӣ .

بدین گفتار سلیمان صلی اللّه علیه بر وی متغیر نشد و انکار نکرد، و وی را مستحیل نیامد و این به هیچ حال معجزه نبود؛ از آن که آصف پیغمبر نبود، لامحاله باید که کرامت باشد و اگر معجزه بودی اظهار آن بر دست سلیمان علیه السّلام بایستی.

Ва дигари моро хабар дод аз аҳволи Маряму закариё ки чун ба наздики Марями даромадӣ ба тобистони мива зимистон дидӣ ва ба зимистони мива тобистон дидӣ ; то гуфт : « أнии лаки ҳозо » Марям гуфт : « ман ъанд аллоҳ ( ۳۷/оли умрон ) . » ва ба иттифоқи Марям пайғамбар набӯд .

و دیگر ما را خبر داد از احوال مریم و زکریا که چون به نزدیک مریم درآمدی به تابستان میوهٔ زمستان دیدی و به زمستان میوهٔ تابستان دیدی؛ تا گفت: «أنّی لکِ هذا» مریم گفت: «مِنْ عندِ اللّه (۳۷/آل عمران).» و به اتفاق مریم پیغمبر نبود.

Ва низ худованди ъзу ҷли моро аз ҳоли вай ба баёни сариҳ хабар дод : « вҳзии إлики бҷзъи алнхлаҳи тсоқти алейк ртбои ҷнё ( ۲۵/мрим ) . »

و نیز خداوند عزّ و جلّ ما را از حال وی به بیان صریح خبر داد: «وَهُزّی إلَیْکِ بِجِذْعِ النَّخْلَةِ تُساقِطْ عَلَیْکِ رُطَباً جَنیّاً (۲۵/مریم).»

Ва низ аҳволи асҳоби алкҳФу сухани гуфтани саг бо эшону хоби эшону тақаллуби эшон андари Каҳф бар ямину шимол ; лқўлаҳ , таъолӣ : « внқлбҳми зоти алимини взоти алшмолу кулбаами бости зроъиаҳи болўсид ( ۱۸/олкҳФ ) . »

و نیز احوال اصحاب الکهف و سخن گفتن سگ با ایشان و خواب ایشان و تقلب ایشان اندر کهف بر یمین و شمال؛ لقوله، تعالی: «ونُقَلِّبُهُم ذاتَ الْیَمینِ وَذاتَ الشِّمالِ و کَلْبُهُمْ باسِطٌ ذِراعَیْهِ بِالوَصیدِ (۱۸/الکهف).»

Ин ҷумлаи афъоли ноқиз одатаст ва маълумаст ки муъҷиза нест ; бояд ки каромат бошад .

این جمله افعال ناقض عادت است و معلوم است که معجزه نیست؛ باید که کرامت باشد.

Ва раво буд ки ин каромат ба маънии истиҷобати даъвоат буд ба ҳусӯли умӯри мавҳуми андари замони таклиф ,у раво буд ки қатъ бисёре аз масофат буд андари соъатӣ ,у раво буд ки падед омадани таомӣ буд аз ҷойгоҳии нобиўс ,у раво буд ки ашроф буд андари андешаҳои хилоиқ ва монанди ин .

و روا بود که این کرامت به معنی استجابت دعوات بود به حصول امور موهوم اندر زمان تکلیف، و روا بود که قطع بسیاری از مسافت بود اندر ساعتی، و روا بود که پدید آمدن طعامی بود از جایگاهی نابیوس، و روا بود که اشراف بود اندر اندیشه‌های خلایق و مانند این.

Ва андари аҳодӣси саҳеҳ аз пайғамбари слии аллоҳи алайҳу силами ҳадиси алғор омадааст . Ва он чунон буд ки рӯзии саҳобаи ризвони аллоҳи алайҳими пайғамбар – слии аллоҳи алайҳро гуфтанд : « ё расӯли аллоҳ , моро аз аҷоиб афъоламам мозӣа чизе бигӯӣ . »

و اندر احادیث صحیح از پیغمبر صلی اللّه علیه و سلم حدیث الغار آمده است. و آن چنان بود که روزی صحابه رضوان اللّه علیهم پیغمبر – صلی اللّه علیه را گفتند: «یا رسول اللّه، ما را از عجایب افعال امم ماضیه چیزی بگوی.»

Вай гуфт : пеш аз шумо се кас ба ҷое май рафтанд . Шаб даромад , қасд ғорӣ карданду андари он ҷо бихуфтанд . Чун порае аз шаб бигузашт , сангӣ аз кӯҳ дар омад ва дар он ғор сахт бигирифт . Эшон мутаҳайир бимонаданд . Бо як дигар гуфтанд : нрҳонди моро аз ин ҷои ҳеҷ чизеи ҷузи он ки кирдорҳои бе риёии худро ба ҳазрати худои таъолии шафиъи орем .

وی گفت: پیش از شما سه کس به جایی می‌رفتند. شب درآمد، قصد غاری کردند و اندر آن‌جا بخفتند. چون پاره‌ای از شب بگذشت، سنگی از کوه در آمد و درِ آن غار سخت بگرفت. ایشان متحیر بماندند. با یک‌دیگر گفتند: نرهاند ما را از این جای هیچ چیزی جز آن که کردارهای بی ریای خود را به حضرت خدای تعالی شفیع آریم.

Яке гуфт : « марои модарӣу падарӣ буд ва аз моли дунёе чизе надоштам ба ҷузи базакӣ ки шер ӯ бадишони додмӣ ва ман ҳар рӯзи як ҳзмаҳи ҳизуми бёўрдмӣу баҳоии он андари ваҷҳи таоми худ нҳодмӣ ва аз он эшон . Шабии ман бегоҳтар омадам ва то он базакро бдўшидму таоми эшон андари шери оғштм , эшон хуфта буданд . Он қадаҳи андари даст ман бимонад ; ва ман бар пои устода ва чизе нахурда , интизори бедорӣ эшон мекардам то субҳи баромад ва эшон бедор шуданд ва таом бихӯраданд ман онгоҳ бинишастам . » пас гуфт : « эй бори худоӣ , агар ман дар ин рост гӯям , моро фарёдрас . »

یکی گفت: «مرا مادری و پدری بود و از مال دنیایی چیزی نداشتم به‌جز بُزکی که شیر او بدیشان دادمی و من هر روز یک حُزمه هیزم بیاوردمی و بهای آن اندر وجه طعامِ خود نهادمی و از آنِ ایشان. شبی من بیگاه‌تر آمدم و تا آن بُزک را بدوشیدم و طعام ایشان اندر شیر آغشتم، ایشان خفته بودند. آن قدح اندر دست من بماند؛ و من بر پای استاده و چیزی نخورده، انتظار بیداری ایشان می‌کردم تا صبح برآمد و ایشان بیدار شدند و طعام بخوردند من آنگاه بنشستم.» پس گفت: «ای بار خدای، اگر من در این راست گویم، ما را فریادرس.»

Пайғамбари гФтслии аллоҳи алайҳ ки : он санги як бор биҷунбеду шикофӣ падедор омад .

پیغمبر گفتصلی اللّه علیه که: آن سنگ یک بار بجنبید و شکافی پدیدار آمد.

Дайгарӣ гуфт : « марои духтари ъмӣ буд бо ҷамол ,у пайвастаи дилами бадви машғӯл будӣу вайро ба худ мехондам , иҷобат накардӣ то вақте ба ҳияли сад ва бист динор бадв фиристодам то як шаб бо ман холӣ кунад . Чун ба наздик ман омад , тарсии андари дилам падедор омад аз худоӣ , ъзу ҷл . Даст аз ваии бдоштм ва он зар бо ваии бгзоштм . »

دیگری گفت: «مرا دختر عمی بود با جمال، و پیوسته دلم بدو مشغول بودی و وی را به خود می‌خواندم، اجابت نکردی تا وقتی به حیل صد و بیست دینار بدو فرستادم تا یک شب با من خالی کند. چون به نزدیک من آمد، ترسی اندر دلم پدیدار آمد از خدای، عزّ و جلّ. دست از وی بداشتم و آن زر با وی بگذاشتم.»

Онгоҳ гуфт : « бори худоё , агар ман андари ин рост гӯям , моро фараҷ фирист . »

آنگاه گفت: «بار خدایا، اگر من اندر این راست گویم، ما را فرج فرست.»

Пайғамбар гуфт слии аллоҳи алайҳу силам ки : он санг ҷунбиданӣ дигар биҷунбед ва он шикоф зиёдат шуд ; Фомо ҳануз берун натавонистанд омадан .

پیغمبر گفت صلی اللّه علیه و سلم که: آن سنگ جنبیدنی دیگر بجنبید و آن شکاف زیادت شد؛ فاما هنوز بیرون نتوانستند آمدن.

Сдигр гуфт : « маро муздурон буданд ки кор мекарданд . Ҳамаи тамоми музди бстднд . Яке аз эшон нопадедор шуд . Ман он музди вайро гӯсфандии харидам . Солии дигар ду шуду сдигри сол чаҳор шуд . Ҳар сол ҳамчунин зиёдат мешуд . Солӣ чанд баромад , молии азими вайро фароҳам шуд . Мард биёмад ки : вақте барои ту корӣ кардаам , ёди дорӣ ? акнӯн маро бидон ҳоҷатаст . Гуфтам : бирав он ҳама зон туаст . Гуфт : маро май фусӯси дорӣ ? гуфтам : на , рост мегӯям . Он ҳамаи вайро додам то бирафт . » онгоҳ гуфт : « худоё , агар ин сухан рост мегӯям , моро фараҷ фирист . »

سدیگر گفت: «مرا مزدوران بودند که کار می‌کردند. همه تمام مزد بستدند. یکی از ایشان ناپدیدار شد. من آن مزد وی را گوسفندی خریدم. سالی دیگر دو شد و سدیگر سال چهار شد. هر سال همچنین زیادت می‌شد. سالی چند برآمد، مالی عظیم وی را فراهم شد. مرد بیامد که: وقتی برای تو کاری کرده‌ام، یاد داری؟ اکنون مرا بدان حاجت است. گفتم: برو آن همه زانِ توست. گفت: مرا می فسوس داری؟ گفتم: نه، راست می‌گویم. آن همه وی را دادم تا برفت.» آنگاه گفت: «خدایا، اگر این سخن راست می‌گویم، ما را فرج فرست.»

Пайғамбар гуфт слии аллоҳи алайҳ ки : он санг аз дар ғор фаротар шуд то ҳар се берун омаданд .

پیغمبر گفت صلی اللّه علیه که: آن سنگ از در غار فراتر شد تا هر سه بیرون آمدند.

Ва ин феъли ноқизи одат буд .

و این فعل ناقض عادت بود.

Ва маърӯфаст аз пайғамбари слии аллоҳи алайҳу силами ҳадиси ҷриҷи роҳибу Абуҳурираи разии аллоҳи анҳу ровӣ онаст ки : пайғамбар гуфт алайҳи ассалом ки : ба хурдагии андари гоҳўораҳ сухан нагуфт إлои се кас :

و معروف است از پیغمبر صلّی اللّه علیه و سلم حدیث جُریج راهب و ابوهریره رضی اللّه عنه راوی آن است که: پیغمبر گفت علیه السّلام که: به خردگی اندر گاهواره سخن نگفت إلّا سه کس:

Яке исои алайҳи ассалом ва шумо ҳама медонед .

یکی عیسی علیه السّلام و شما همه می‌دانید.

Дигари андар банӣ Исроили роҳибӣ буд ҷриҷи ном , мардии муҷтаҳид ,у модарӣ мастура дошт . Рӯзӣ ба дидор писар биёмад . Ваии андари намоз буд , дар савмиъа накушоду дигари рӯз ва се дигари рӯз ҳамчунон . Модараш аз тнгдлӣ гуфт : « ё раб , расвои гардони мари писари маро ва ба ҳақ ман бигираш . »у андари он замонаи ваии занӣ буд блоиаҳ , гуфт гуруҳеро ки : « ман ҷриҷро аз роҳи бабрам . » ба савмиъа вай шуду ҷриҷи бадв илтифот накард . Бо шабонеи андари он роҳ суҳбат кард ва ҳомила шуд . Чун ба шаҳр омад гуфт : « ин бор аз ҷриҷаст . » ва чун бор биниҳод мардумони қасди савмиъа вай карданду вайро ба дар султон овараданд . Ҷриҷ гуфт : « ё ғулом , падар ту кист ? » гуфт : « ё ҷриҷ , модарам бар ту дурӯғ мегуяд падари ман шабонеаст . »

دیگر اندر بنی اسرائیل راهبی بود جُریج نام، مردی مجتهد، و مادری مستوره داشت. روزی به دیدار پسر بیامد. وی اندر نماز بود، در صومعه نگشاد و دیگر روز و سه‌دیگر روز همچنان. مادرش از تنگدلی گفت: «یا رب، رسوا گردان مر پسر مرا و به حق من بگیرش.» و اندر آن زمانهٔ وی زنی بود بَلایه، گفت گروهی را که: «من جُریج را از راه ببرم.» به صومعهٔ وی شد و جریج بدو التفات نکرد. با شبانی اندر آن راه صحبت کرد و حامله شد. چون به شهر آمد گفت: «این بار از جریج است.» و چون بار بنهاد مردمان قصد صومعهٔ وی کردند و وی را به در سلطان آوردند. جریج گفت: «یا غلام، پدر تو کیست؟» گفت: «یا جریج، مادرم بر تو دروغ می‌گوید پدر من شبانی است.»

Ва се дигари занӣ кӯдакӣ дошт , бар дар сарой худ нишаста буд . Савории некӯ рӯйу некӯи ҷома бар гузашт . Гуфт : « ё раб , ту ин писари маро чун ин савори гардон . » кӯдак гуфт : « ё раб , маро чунон магардон . » замонӣ буд , зании бади номи бргзшт . Гуфт : « ё раб , писари маро чун ин зан магардон . » кӯдак гуфт : « ё раб , марои чунон зани гардон . » модар мутаъаҷҷиб шуд . Гуфт : « эй писар , ин чаро май гӯйӣ ? » гуфт : « аз он ки он мард ҷабборӣаст аз ҷбобраҳ , ва ин зани зании муслеҳа ; аммо мардумони вайро бад гӯйанд ва ман нахоҳам ки аз ҷабборон бошам , хоҳам ки аз муслеҳон бошам . »

و سه‌دیگر زنی کودکی داشت، بر در سرای خود نشسته بود. سواری نیکو روی و نیکو جامه بر گذشت. گفت: «یا رب، تو این پسر مرا چون این سوار گردان.» کودک گفت: «یا رب، مرا چنان مگردان.» زمانی بود، زنی بد نام برگذشت. گفت: «یا رب، پسر مرا چون این زن مگردان.» کودک گفت: «یا رب، مرا چنان زن گردان.» مادر متعجب شد. گفت: «ای پسر، این چرا می‌گویی؟» گفت: «از آن که آن مرد جباری است از جبابره، و این زن زنی مصلحه؛ اما مردمان وی را بد گویند و من نخواهم که از جباران باشم، خواهم که از مصلحان باشم.»

Ва дигар маърӯфаст ҳадис зояда , канизаки умри бен улхитоби разии аллоҳи анҳу ки рӯзӣ ба наздики пайғамбари алайҳ ассалом даромад ва бар вай салом гуфт . Пайғамбар гуфт : « ё зояда , чаро наздики мо дайр ба дайр май ое ? ту муваффақае ва ман туро дӯст дорам . » гуфт : « ё расӯли аллоҳ , имрӯз бо аҷоибӣ омадаам . » гуфт : « он чаҳ чизаст ? » гуфт : « бомдод ба талаб ҳизум рафтам . Чун ҳзмаҳ Эй бибастам , бар сангии ниҳодам то баргирам . Саворӣ дидам ки аз осмон ба замин омад ва бар ман салом гуфт , ва маро гуфт : Муҳамадро аз ман саломи расон ва бигӯӣ ки : ризвон , хозини биҳишт , саломи расонид ва гуфт : бишорати мари туро ки биҳишт баҳраматон ту се қисмат кардаанд : гуруҳе беҳисоб андар шаванду гуруҳеро ҳисоб исир кунанду гуруҳеро ба шафоат ту бубахшанд . Ин бигуфту қасд осмон кард ва аз миёни осмону замин ба ман илтифот кард . Маро ёфт ки он ҳзмаҳро брнтоФтм . Бигуфт : ё зояда , ҳзмаҳро бар санг бигзор ,у мари сангро гуфт : ё санг , он ҳзмаҳро бо зояда ба дар хонаи умр бар . »

و دیگر معروف است حدیث زایده، کنیزک عمر بن الخطاب رضی اللّه عنه که روزی به نزدیک پیغمبر علیه‌السّلام درآمد و بر وی سلام گفت. پیغمبر گفت: «یا زایده، چرا نزدیک ما دیر به دیر می‌آیی؟ تو موفقه‌ای و من تو را دوست دارم.» گفت: «یا رسول اللّه، امروز با عجایبی آمده‌ام.» گفت: «آن چه چیز است؟» گفت: «بامداد به طلب هیزم رفتم. چون حُزمه‌ای ببستم، بر سنگی نهادم تا برگیرم. سواری دیدم که از آسمان به زمین آمد و بر من سلام گفت، و مرا گفت: محمد را از من سلام رسان و بگوی که: رضوان، خازن بهشت، سلام رسانید و گفت: بشارت مر تو را که بهشت بهر امتان تو سه قسمت کرده‌اند: گروهی بی حساب اندر شوند و گروهی را حساب یَسیر کنند و گروهی را به شفاعت تو ببخشند. این بگفت و قصد آسمان کرد و از میان آسمان و زمین به من التفات کرد. مرا یافت که آن حُزمه را برنتافتم. بگفت: یا زایده، حُزمه را بر سنگ بگذار، و مر سنگ را گفت: یا سنگ، آن حزمه را با زایده به در خانهٔ عمر بر.»

Пайғамбари алайҳ ассалом бархест ва бо саҳоба ба дар хонаи умри разии аллоҳ анҳу омад . Асар омад ва шуд санг бидиданд . Гуфт : « алҳмдллаҳ , ки худованди таъолии маро аз дунёи беруни набард то ризвони маро ба даромадани уммати ман ба биҳишти бишорати надод . »

پیغمبر علیه السّلام برخاست و با صحابه به در خانهٔ عمر رضی اللّه عنه آمد. اثرِ آمد و شد سنگ بدیدند. گفت: «الحمدللّه، که خداوند تعالی مرا از دنیا بیرون نبرد تا رضوان مرا به درآمدن امت من به بهشت بشارت نداد.»

Ва худои ъзи вҷли заниро ин каромат дод ва ба дараҷаи Марями расонид .

و خدای عزّ وجل زنی را این کرامت داد و به درجهٔ مریم رسانید.

Ва маърӯфаст ки пайғамбари алайҳи ассаломи мари ълоءи бен алҳзрмиро ба ғзў фиристод ва бар роҳи порае аз дарё пеш омад . Қадам бар он ниҳоданд ва ба ҷумлаи бргзштнд ки қадамҳои эшон тар нагашта буд .

و معروف است که پیغمبر علیه السّلام مر علاء بن الحضرمی را به غزو فرستاد و بر راه پاره‌ای از دریا پیش آمد. قدم بر آن نهادند و به‌جمله برگذشتند که قدم‌های ایشان تر نگشته بود.

Ва аз Абдуллоҳи бен умри разии аллоҳи анҳу маърӯфаст ки ба роҳӣ мерафт . Гуруҳеро дид ки бар қоръаҳи тариқ устода буданду ширии роҳи эшон гирифта буд . Абдуллоҳ умр гуфт : « эй саг , агар аз худои фармон дорӣ барон , ва агар неи моро роҳи даҳ то бигузарем . » шер бархесту мар ӯро тавозуъ карду андари гузашт .

و از عبداللّه بن عمر رضی اللّه عنه معروف است که به راهی می‌رفت. گروهی را دید که بر قارعهٔ طریق استاده بودند و شیری راه ایشان گرفته بود. عبداللّه عمر گفت: «ای سگ، اگر از خدای فرمان داری بران، و اگر نی ما را راه ده تا بگذریم.» شیر برخاست و مر او را تواضع کرد و اندر گذشت.

Ва аз иброҳӣми пайғамбари алайҳи ассаломи асарӣ маърӯфаст ки : мардиро дид андар ҳаво нишаста , гуфт : « эй бандаи худоӣ , ин ба чаҳ ёфтӣ ? » гуфт : « ба чизеи андак . » гуфт : « он чаҳ буд ? » гуфт : « рӯй аз дунёи бгрдонидм ва ба фармон худоӣ оварадам . Маро гуфтанд : акнӯн чаҳ хоҳӣ ? гуфтам : он ки марои андари ҳаво масканӣ бошад то дилам аз халқ гусаста шавад . »

و از ابراهیم پیغمبر علیه السّلام اثری معروف است که: مردی را دید اندر هوا نشسته، گفت: «ای بندهٔ خدای، این به چه یافتی؟» گفت: «به چیزی اندک.» گفت: «آن چه بود؟» گفت: «روی از دنیا بگردانیدم و به فرمان خدای آوردم. مرا گفتند: اکنون چه خواهی؟ گفتم: آن که مرا اندر هوا مسکنی باشد تا دلم از خلق گسسته شود.»

Ва чун он ҷавонмарди аҷамӣ ба Мадина омад , қасди куштан умр кард . Гуфтанд : « амӣралмуъминӣни андари харобаҳо ҷое хуфта бошад . » рафт , вайро ёфт бар хоки хуфтау дарраи зери сари ниҳода бо худ гуфт : « ин ҳамаи фитна дар ин ҷаҳон аз инасту куштани ин ба наздики ман сахти осон . » шамшер баркашид ду шер падед омаданду қасд вай карданд . Ваии фарёди хост . Умри разии аллоҳи анҳу бедор шуд қисса бо вай бигуфт ва ислом оварад .

و چون آن جوانمرد عجمی به مدینه آمد، قصد کشتن عمر کرد. گفتند: «امیرالمؤمنین اندر خرابه‌ها جایی خفته باشد.» رفت، وی را یافت بر خاک خفته و دِرّه زیر سر نهاده با خود گفت: «این همه فتنه در این جهان از این است و کشتن این به نزدیک من سخت آسان.» شمشیر برکشید دو شیر پدید آمدند و قصد وی کردند. وی فریاد خواست. عمر رضی اللّه عنه بیدار شد قصه با وی بگفت و اسلام آورد.

Ва андари хилофати Абубакри разии аллоҳи анҳу холиди бен валидро , ба саводи Ироқ , андари миёни ҳадяҳо ҳуққа Эй овараданд ки : андари ин заҳр қотиласту андари хазонаи ҳеҷ мулкӣ нест . Холиди разии аллоҳи анҳу он ҳуққаро бикшод ва он бар кафи худ афканду бисми аллоҳ бигуфту андари даҳони ниҳод . Мардумон мутаъаҷҷиб шуданд ва бисёре аз эшон ба роҳ омаданд .

و اندر خلافت ابوبکر رضی اللّه عنه خالد بن ولید را، به سواد عراق، اندر میان هدیه‌ها حقه‌ای آوردند که: اندر این زهر قاتل است و اندر خزانهٔ هیچ مَلِکی نیست. خالد رضی اللّه عنه آن حقه را بگشاد و آن بر کف خود افکند و بسم اللّه بگفت و اندر دهان نهاد. مردمان متعجب شدند و بسیاری از ایشان به راه آمدند.

Ва ҳасани басарии раҳмаи аллоҳи алайҳ ривоят кунад ки ба ибодони сиёҳӣ буд ки андари харобаҳо будӣ . Рӯзии ман аз бозори чизеи бхридму бадви барадам . Маро гуфт : « ин чаҳ чизаст ? » гуфтам : « таомӣаст ки овардаам , бидон ки магар ту бидон муҳтоҷӣ . » гуфт : ба даст ишоратӣ кард ва дар ман хандид ман сангу кулӯхи деворҳои он харобаро ҷумла зар дидам . Аз карда худ тшўир хӯрдам ва он чаҳ барда будам бгзоштм , ва худ бигурехтам аз ҳайбат ӯ .

و حسن بصری رحمة اللّه علیه روایت کند که به عبادان سیاهی بود که اندر خرابه‌ها بودی. روزی من از بازار چیزی بخریدم و بدو بردم. مرا گفت: «این چه چیز است؟» گفتم: «طعامی است که آورده‌ام، بدان که مگر تو بدان محتاجی.» گفت: به دست اشارتی کرد و در من خندید من سنگ و کلوخ دیوارهای آن خرابه را جمله زر دیدم. از کردهٔ خود تشویر خوردم و آن‌چه برده بودم بگذاشتم، و خود بگریختم از هیبت او.

Ва иброҳӣми адҳам ривоят кунад ки : бар роъии бргзштм ва аз ваии оби хостам . Гуфт : « шер дораму об , кадоми хоҳӣ ? » ман гуфтам : « об хоҳам . » бархесту Асо бар санг заду обии хушу покиза аз он санг берун омад ; ва ман мутаъаҷҷиб шудам , гуфт : « таъаҷҷуб макун , ки чун бандаи ҳақро мутӣъ бошад ҳамаи олами вайро мутӣъ гирданд . »

و ابراهیم ادهم روایت کند که: بر راعی برگذشتم و از وی آب خواستم. گفت: «شیر دارم و آب، کدام خواهی؟» من گفتم: «آب خواهم.» برخاست و عصا بر سنگ زد و آبی خوش و پاکیزه از آن سنگ بیرون آمد؛ و من متعجب شدم، گفت: «تعجب مکن، که چون بنده حق را مطیع باشد همه عالم وی را مطیع گردند.»

Ва абўолдрдоءу салмони разии аллоҳи ънҳмо ба ҳам нишаста буданд ,у таомӣ ҳаме хӯрданду тсбиаҳ коса мешуниданд .

و ابوالدرداء و سلمان رضی اللّه عنهما به هم نشسته بودند، و طعامی همی‌خوردند و تسبیه کاسه می‌شنیدند.

Ва аз Абӯсаиди хрози разии аллоҳи анҳу ривоят май оранд ки гуфт : як чандгоҳи ман ҳар се рӯзии таоми хўрдмӣ . Андар бодия мерафтам . Рӯзи се дигари заъфии андари ман падед омад ва таом наёфтам . Табъи одати худ талаб кард бар ҷой фурӯ нишастам . Ҳотифӣ овоз дод ки : « ё боСаид , ихтиёр кун то сабабии хоҳии мари дафъи сустиро бетаом ва ё таомии сукӯнати нафасро ? » гуфтам : « илоҳӣ , сабабӣ . » гуфт : қӯтии андар ман омад . Бархестам ва дувоздаҳ манзил дигар бирафтам бетаому шароб .

و از ابوسعید خراز رضی اللّه عنه روایت می‌آرند که گفت: یک چندگاه من هر سه روزی طعام خوردمی. اندر بادیه می‌رفتم. روز سه‌دیگر ضعفی اندر من پدید آمد و طعام نیافتم. طبع عادت خود طلب کرد بر جای فرو نشستم. هاتفی آواز داد که: «یا باسعید، اختیار کن تا سببی خواهی مر دفع سستی را بی طعام و یا طعامی سکونت نفس را؟» گفتم: «الهی، سببی.» گفت: قوتی اندر من آمد. برخاستم و دوازده منزل دیگر برفتم بی طعام و شراب.

Ва маърӯфаст ки имрӯз дар тстри мари хонаи саҳли бен Абдуллоҳро байт алсбоъ хонанд ва муттафиқанд аҳли тстр бар он ки шеру сбоъ ба наздики вай андар омадандӣу ваии мари эшонро таом додӣ ва муроот кардӣу аҳли тстр халқӣ бисёранд бар ин .

و معروف است که امروز در تُستَر مر خانهٔ سهل بن عبداللّه را بیت السباع خوانند و متفق‌اند اهل تستر بر آن که شیر و سباع به نزدیک وی اندر آمدندی و وی مر ایشان را طعام دادی و مراعات کردی و اهل تُستر خلقی بسیارند بر این.

Ва Абулқосим мрўзӣ гуяд ки : ман бо Абӯсаид хроз мерафтам бар каронаи баҳр . Ҷавонӣ дидам мураққаъаи дору мҳбраҳи андари ркўаҳ эй овехта . Абӯсаид гуфт : « симои ин ҷавон ъабоеасту мъомлтши ҳбрӣ . Чун андар вай нагарм , гӯям аз расидагонаст ва чун дар мҳбраҳ нагарм , гӯям аз толибонаст . Биё то азуӣ бипурсем ки то чист . » хроз гуфт : « эй ҷавон , роҳ ба худоӣ чист ? » гуфт : « роҳ ба худоӣ дуаст : яке роҳи авом ва яке роҳи хавос ва туро аз роҳи хавоси ҳеҷ хабар нест ; аммо роҳи авом инаст ки ту май сипарӣу мъомлти худро иллати вусӯл ба ҳақ менаҳйу мҳбраҳро аз ҳиҷоб май доне . »

و ابوالقاسم مروزی گوید که: من با ابوسعید خراز می‌رفتم بر کرانهٔ بحر. جوانی دیدم مرقعه دار و محبره اندر رَکوه‌ای آویخته. ابوسعید گفت: «سیمای این جوان عبایی است و معاملتش حِبْری. چون اندر وی نگرم، گویم از رسیدگان است و چون در محبره نگرم، گویم از طالبان است. بیا تا ازوی بپرسیم که تا چیست.» خراز گفت: «ای جوان، راه به خدای چیست؟» گفت: «راه به خدای دو است: یکی راه عوام و یکی راه خواص و تو را از راه خواص هیچ خبر نیست؛ اما راه عوام این است که تو می‌سپری و معاملت خود را علت وصول به حق می‌نهی و محبره را از حجاب می‌دانی.»

Ва зоолнўни мисрӣ ривоят кунад ки : ман вақте дар киштӣ нишастам ки то аз Миср ба ҷадда рӯем ҷавонии мураққаъаи дор бо мо андари киштӣ буд ,у маро аз ваии илтимоси суҳбат май буд ; аммо ҳайбати ваии маро мебоз дошт аз сухани гуфтан бо вай ; ки баси азизи рӯзгори мардӣ буд ва ҳеҷ аз ибодат холӣ набӯд то рӯзии сраҳ эй ҷавоҳир аз он мардӣ гум шуд . Худованди сраҳи мари ин ҷавонро тӯҳмат кард . Хостанд то бо вай ҷафое кунанд . Ман гуфтам : « бо ваии бад-ӣни гӯна сухан магӯӣед , томн аз ваии бахӯбӣ бар расм . » ба наздики ваии омадам ва бо вай ба тлтФ бигуфтам ки : « ин мардумонро сӯратӣ бастааст аз ту , ва ман эшонро аз дуруштӣу ҷафои боздоштам . Чаҳ бояд кард ? » вай рӯй сӯй осмон кард ва чизе бигуфт . Моҳён дидам ки бар рӯй об омаданд ва ҳар яке ҷавҳарии андари даҳани гирифта чун мардумони киштӣ он бидиданд , ваии пой бар рӯй оби ниҳод ва бирафт . Пас он ки сраҳи барда буд аз аҳли киштии мари онро боз доду мардумони киштӣ бисёр надомат хӯрданд .

و ذاالنون مصری روایت کند که: من وقتی در کشتی نشستم که تا از مصر به جده رویم جوانی مرقعه دار با ما اندر کشتی بود، و مرا از وی التماس صحبت می‌بود؛ اما هیبت وی مرا می‌باز داشت از سخن گفتن با وی؛ که بس عزیز روزگار مردی بود و هیچ از عبادت خالی نبود تا روزی صُرّه‌ای جواهر از آنِ مردی گم شد. خداوند صره مر این جوان را تهمت کرد. خواستند تا با وی جفایی کنند. من گفتم: «با وی بدین گونه سخن مگویید، تامن از وی بخوبی بر رسم.» به نزدیک وی آمدم و با وی به تلطف بگفتم که: «این مردمان را صورتی بسته است از تو، و من ایشان را از درشتی و جفا بازداشتم. چه باید کرد؟» وی روی سوی آسمان کرد و چیزی بگفت. ماهیان دیدم که بر روی آب آمدند و هر یکی جوهری اندر دهن گرفته چون مردمان کشتی آن بدیدند، وی پای بر روی آب نهاد و برفت. پس آن که صره برده بود از اهل کشتی مر آن را باز داد و مردمان کشتی بسیار ندامت خوردند.

Ва аз иброҳӣми рқӣ ривоят кунанд ки гуфт : ман дар ибтидои амри худ қасди зиёрати мусаллам мағрибӣ кардам . Чун ба масҷиди ваии андари омадам , имомӣ карду алҳмд хато бархонад бо худ гуфтам : « ранҷи ман зойеъ шуд . » рӯзи дигар ба вақти таҳорати хостам то ба канораи оби рӯм . Ширӣ бар роҳи хуфта буд . Бозгаштам . Дайгарӣ бар асар ман меомад бонг барграфтам . Мусаллам аз савмиъа берун омад . Чун шерони вайро бидиданд тавозуъ карданд ваии гӯш ҳар як бигирифту бимолид ва гуфт : « эй сегон худоӣ , на бо шумо гуфтаам ки бо меҳмонони ман мчхид ? » онгоҳ маро гуфт : « ё абоосҳоқи шумо ба рост кардани зоҳири машғӯли шадиди мари халқро то аз халқ мебитарсед ва мо ба рост кардани ботини мари ҳақро то халқ аз мо мебитарсанд . »

و از ابراهیم رقّی روایت کنند که گفت: من در ابتدای امر خود قصد زیارت مسلم مغربی کردم. چون به مسجد وی اندر آمدم، امامی کرد و الحمد خطا برخواند با خود گفتم: «رنج من ضایع شد.» روز دیگر به وقت طهارت خواستم تا به کنارهٔ آب روم. شیری بر راه خفته بود. بازگشتم. دیگری بر اثر من می‌آمد بانگ برگرفتم. مسلم از صومعه بیرون آمد. چون شیران وی را بدیدند تواضع کردند وی گوش هر یک بگرفت و بمالید و گفت: «ای سگان خدای، نه با شما گفته‌‌ام که با مهمانان من مچخید؟» آنگاه مرا گفت: «یا ابااسحاق شما به راست کردن ظاهر مشغول شدید مر خلق را تا از خلق می‌بترسید و ما به راست کردن باطن مر حق را تا خلق از ما می‌بترسند.»

Рӯзии шайхи ман разии аллоҳи анҳу аз байти алҷни қасд димишқ дошт . Боронкии омада буд ва мо андари гул ба душворӣ мерафтем . Шайхро нигоҳ кардам наълину пои ҷомаи хушк буд бо вай бигуфтам . Гуфт : « оре , то ман тӯҳмат аз роҳ таваккул бардоштаам ва онро аз ваҳшати ҳирс нигоҳ дошта худованди таъолии қадами маро аз вҳл нгоҳдоштаҳаст . »

روزی شیخ من رضی اللّه عنه از بیت الجن قصد دمشق داشت. بارانکی آمده بود و ما اندر گل به دشواری می‌رفتیم. شیخ را نگاه کردم نعلین و پای جامه خشک بود با وی بگفتم. گفت: «آری، تا من تهمت از راه توکل برداشته‌‌ام و آن را از وحشت حرص نگاه داشته خداوند تعالی قدم مرا از وَحَل نگاهداشته است.»

Вақте марои воқеа Эй афтоду тариқи ҳали он бар ман душвор шуд . Қасди шайхи Абулқосим куркон кардам разии аллоҳи анҳуу вай ба Тӯс буд . Вайро андари масҷид дар сарой худ ёфтам танҳо ,у бъини он воқеаи ман буд ки бо сутунӣ мегуфт . Гуфтамаш : « ин бо ки май гӯйӣ ? гуфт : « эй писар , ин асетонро худои ъзу ҷли андари ин соъат бо ман ба сухан оварад то аз ман саволи бикрад . »

وقتی مرا واقعه‌ای افتاد و طریق حل آن بر من دشوار شد. قصد شیخ ابوالقاسم کُرَّکان کردم رضی اللّه عنه و وی به طوس بود. وی را اندر مسجد در سرای خود یافتم تنها، و بعین آن واقعهٔ من بود که با ستونی می‌گفت. گفتمش: «این با که می‌گویی؟ گفت: «ای پسر، این استون را خدای عزّ و جلّ اندر این ساعت با من به سخن آورد تا از من سؤال بکرد.»

Ва ба фарғона диҳӣаст ки онро шлотк хонанд перӣ буд аз аўтоди аларзи он ҷо ки ӯро боб умр гуфтандӣу ҳамаи даравишони он диёрро боб хонанду мар ӯро ъаҷузае буд Фотимаи ном . Қасди зиёрат вай кардам аз аўзкнд . Чун ба наздик вай даромадам , гуфт : « ба чаҳ омадӣ ? » гуфтам : « то шайхро бубинам басӯрат ,у вай ба ман назарӣ кунад ба шафқат . » гуфт : « эй писар , ман худ аз фалони рӯзи бози туро май байнам ва то аз миннат ғоиб нагардонанд мехоҳамат дид чун рӯзу сол шумор кардам , он рӯзи ибтидои тавбаи ман буд гуфт : эй писар , супурдани масофати кор кӯдаконаст . Аз пас ин , зиёрат ба ҳиммат кун ; ки дар ҳузури ашхоси ҳеҷ чиз набастааст . » пас гуфт : « эй Фотима , он чаҳ дорӣ биор то ин дарвеш бихӯрад . » тибқии ангур тоза биоварад ,у вақт он набӯд ва бар он тибқи рутабӣ чанд ва ба фарғонаи рутаб мумкин нашавад .

و به فرغانه دهی است که آن را شلاتک خوانند پیری بود از اوتاد الارض آن‌جا که او را باب عمر گفتندی و همه درویشان آن دیار را باب خوانند و مر او را عجوزه‌ای بود فاطمه نام. قصد زیارت وی کردم از اوزکند. چون به نزدیک وی درآمدم، گفت: «به چه آمدی؟» گفتم: «تا شیخ را ببینم بصورت، و وی به من نظری کند به‌شفقت.» گفت: «ای پسر، من خود از فلان روز باز تو را می‌بینم و تا از مَنَت غایب نگردانند می‌خواهمت دید چون روز و سال شمار کردم، آن روز ابتدای توبهٔ من بود گفت: ای پسر، سپردن مسافت کار کودکان است. از پسِ این، زیارت به همت کن؛ که در حضور اشخاص هیچ چیز نبسته است.» پس گفت: «ای فاطمه، آن‌چه داری بیار تا این درویش بخورد.» طبقی انگور تازه بیاورد، و وقت آن نبود و بر آن طبق رطبی چند و به فرغانه رطب ممکن نشود.

Вақте ба меҳана бар сари турбати шайхи бўсъиди раҳмаи аллоҳ алайҳ нишаста будам , танҳо , бар ҳукми одат . Кабӯтарӣ дидам сипед ки биёмад ва дар зери Фўтаҳ Эй шуд ки бар турбат вай андохта буданд . Гуфтам магар аз касе ҷустааст . Ва чун бархестам нигоҳ кардам дар зери Фўтаҳи ҳеҷ чиз набӯд . Дигари рӯз ва се дигар рӯз бидидаму андари таъаҷҷуби он фурӯ мондам . То шабии вайро дар хоб дидам он воқеа аз ваии бпрсидм . Гуфт : « он кабӯтари сафои мъомлт манаст ки ҳар рӯзи андари гӯр ба мнодмт ман ояд . »

وقتی به میهنه بر سر تربت شیخ بوسعید رحمة اللّه علیه نشسته بودم، تنها، بر حکم عادت. کبوتری دیدم سپید که بیامد و در زیر فوطه‌ای شد که بر تربت وی انداخته بودند. گفتم مگر از کسی جَسته است. و چون برخاستم نگاه کردم در زیر فوطه هیچ چیز نبود. دیگر روز و سه‌دیگر روز بدیدم و اندر تعجب آن فرو ماندم. تا شبی وی را در خواب دیدم آن واقعه از وی بپرسیدم. گفت: «آن کبوتر صفای معاملت من است که هر روز اندر گور به منادمت من آید.»

Ва агар бисёре аз ин ҳикоёт биорам ҳануз сипарӣ нашаваду мурод аз ин китоби исботи усӯл тариқатаст ; андари фаръу мъомлти наққолони худ кутуб сохтаанд ва бисёре ҷамъ кардау музаккарон бар сари манобир нашр мекунанд . Акнӯн фусӯлӣ ки бад-ӣн пайвастааст андари ин китоб мшбъ биорам то ба ҷое дигар ба сари он боз набояд шуд , ани шоءи аллоҳи таъолӣ .

و اگر بسیاری از این حکایات بیارم هنوز سپری نشود و مراد از این کتاب اثبات اصول طریقت است؛ اندر فرع و معاملت نقالان خود کتب ساخته‌اند و بسیاری جمع کرده و مذکران بر سر منابر نشر می‌کنند. اکنون فصولی که بدین پیوسته است اندر این کتاب مشبع بیارم تا به جایی دیگر به سر آن باز نباید شد، ان شاء اللّه تعالی.