Ин иборат ҳоӣаст ки тардашон чун акс буд андари айни маънии мақсӯд , онгоҳи мутазоди намояд ва мустаъмаласту мутадовили андари миёни арбоби лисону аҳли маънӣ .

این عبارت‌هایی است که طردشان چون عکس بود اندر عین معنی مقصود، آنگاه متضاد نماید و مستعمل است و متداول اندر میان ارباب لسان و اهل معنی.

Пас мурод аз ҳузур , ҳузури дил буд ба далолати яқин то ҳукми ғайбии варо чун ҳукм Айнӣ гардад ;у мурод аз ғайбат , ғайбати дил буд аздўни ҳақ то ҳаддӣ ки аз худ ғоиб шавад то ба ғайбати худ аз худ ба худ назора накунаду аломати ин , эъроз буд аз ҳукми русум ; чунон ки аз ҳароми набӣ маъсӯм бошад . Пас ғайбат аз худ ҳузур ба ҳақ омаду ҳузур ба ҳақи ғайбат аз худ ; чунон ки ҳар ки аз худ ғоиб , ба ҳақи ҳозиру ҳарки ба ҳақи ҳозир аз худ ғоиб буд . Пас молики дил худовандаст , ъзу ҷл . Чун ҷзбтӣ аз ҷазботи ҳақи ҷли ҷалолаи мари дили толибро мақҳур гардонид , ғайбат ба наздики вай чун ҳузур гардониду ширкат ва қисмат бархесту азоФт ба худ мунқатиъ шуд ; чунон ки яке гуяд аз машойих , рҳмҳми аллоҳ :

پس مراد از حضور، حضور دل بود به دلالت یقین تا حکم غیبی ورا چون حکم عینی گردد؛ و مراد از غیبت، غیبت دل بود ازدون حق تا حدی که از خود غایب شود تا به غیبت خود از خود به خود نظاره نکند و علامت این،اعراض بود از حکم رسوم؛ چنان‌که از حرام نبی معصوم باشد. پس غیبت از خود حضور به حق آمد و حضور به حق غیبت از خود؛ چنان‌که هر که از خود غایب، به حق حاضر و هرکه به حق حاضر از خود غایب بود. پس مالک دل خداوند است، عزّ و جلّ. چون جذبتی از جذبات حق جل جلاله مر دل طالب را مقهور گردانید، غیبت به نزدیک وی چون حضور گردانید و شرکت و قسمت برخاست و اضافت به خود منقطع شد؛ چنان‌که یکی گوید از مشایخ، رحمهم اللّه:

Чун дилро ҷузи вай молик набошад , агар ғоиб дорад ё ҳозири андари тасарруф вай бошад . Ва андари ҳукми назар ба айни ҷумлаи бурҳони равиши аҳбоб инаст ; аммо чун фарқ уфтад , машойихро разии аллоҳи анҳуам андари ин суханаст . Гуруҳеи ҳузурро мақдам доранд бар ғайбату гуруҳеи ғайбатро бар ҳузур ; чунон ки андари скру сҳў баён кардем аммо сҳўу скр бар бақиятаи авсоф нишон кунаду ғайбату ҳузур бар фанои авсоф . Пас ин аъзи он буд андари таҳқиқ .

چون دل را جز وی مالک نباشد، اگر غایب دارد یا حاضر اندر تصرف وی باشد. و اندر حکم نظر به عین جمله برهان روش احباب این است؛ اما چون فرق افتد، مشایخ را رضی اللّه عنهم اندر این سخن است. گروهی حضور را مقدم دارند بر غیبت و گروهی غیبت را بر حضور؛ چنان‌که اندر سُکْر و صَحْو بیان کردیم اما صَحْو و سُکْر بر بقیت اوصاف نشان کند و غیبت و حضور بر فنای اوصاف. پس این اعزّ آن بود اندر تحقیق.

Ва онон ки ғайбатро мақдам доранд бар ҳузур , ибн атосту ҳусайни бен Мансуру Абубакри шблӣу бендори бен алҳусайну АбуҲамзаи Бағдодӣу смнўни алмҳби разии аллоҳи анҳуаму ҷамоатӣ аз Ироқён , гӯйанд ки : ҳиҷоби аъзами андари роҳи ҳақи туе чун ту аз ту ғоиб шудӣ , офот ҳастӣ ту андари ту фонӣ шуду қоидаи рӯзгори бгшт . Мақомоти мурӣдони ҷумлаи ҳиҷоб ту шуду аҳволи толибони ҷумлаи офатгоҳи ту гашт . Асрор зуннор шуд мусбатоти андари ҳимматат хор шуд чашм аз худ ва аз ғайри фурӯ дӯхта шуд . Авсофи башарияти андари мақари худ ба шуълаи қурбат сӯхта шуд .

و آنان که غیبت را مقدم دارند بر حضور، ابن عطاست و حسین بن منصور و ابوبکر شبلی و بُندار بن الحسین و ابوحمزهٔ بغدادی و سمنون المحب رضی اللّه عنهم و جماعتی از عراقیان، گویند که: حجاب اعظم اندر راه حق تویی چون تو از تو غایب شدی، آفات هستی تو اندر تو فانی شد و قاعدهٔ روزگار بگشت. مقامات مریدان جمله حجاب تو شد و احوال طالبان جمله آفتگاه تو گشت. اسرار زنار شد مُثبتات اندر همتت خوار شد چشم از خود و از غیر فرو دوخته شد. اوصاف بشریت اندر مقر خود به شعلهٔ قربت سوخته شد.

Ва сӯрати ин чунон бошад ки худованди таъолӣ дар ҳоли ғайбати ту мари тўро аз пушти одам берун овараду каломи азизи худ мари туро бшнўонид ва ба халъати тавҳиду либоси мшоҳдт махсӯс гардонид то аз худ ғоиб будӣ ба ҳақи ҳозир будӣ беҳиҷоб , чун ба сифати худ ҳозир шудӣ аз қурбат ғоиб шудӣ пас ҳалоки ту андар ҳузур туаст . Инаст маънии қавли худоӣ , ъзу ҷл : « влқди ҷӣтмўнои Фродии комаи хлқнокми аввали мара ( ۹۴/олонъом ) . »

و صورت این چنان باشد که خداوند تعالی در حال غیبت تو مر تورا از پشت آدم بیرون آورد و کلام عزیز خود مر تو را بشنوانید و به خلعت توحید و لباس مشاهدت مخصوص گردانید تا از خود غایب بودی به حق حاضر بودی بی حجاب، چون به صفت خود حاضر شدی از قربت غایب شدی پس هلاک تو اندر حضور توست. این است معنی قول خدای، عزّ و جلّ: «ولَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادی کَما خَلَقْناکُمْ اوّل مَرَّةٍ (۹۴/الانعام).»

Ва бози ҳориси муҳосибӣу ҷунайду саҳли бен Абдуллоҳу абўҳФси ҳаддоду ҳмдўну АбуМуҳамади ҷрирӣу ҳасрӣу соҳиби мазҳаб , мҳмдбни хафифи разии аллоҳи анҳуам аҷмъин бо ҷамоатии дигар , бар онанд ки : ҳузури мақдам ғайбатаст ; аз он чаҳ ҳамаи ҷамолҳо андари ҳузур бастаасту ғайбат аз худ роҳӣ бошад ба ҳақ . Чун пешгоҳ омад роҳ офат гардад . Пас ҳарки аз худ ғоиб буд , ломҳолаҳ ба ҳақи ҳозир буду фоидаи ғайбат ҳузураст ғайбат беҳузур ҷунун бошад ва ё ғалаба ва ё маргу ғифлат . Бояд то мақсӯди ин ғайбат ҳузур бошад ва чун мақсӯд мавҷӯд шуд иллат соқит шавад ; чунон ки гуфтаанд : « лӣси алғоӣби ман ғоби ман алблод , анмои алғоӣби ман ғоби ман алмрод . Ва лӣси алҳозри ман лӣси ?лаи мурод , анмои алҳозри ман лӣси ?лаи фуод ҳатто астқри фӣаи алмрод . »

و باز حارث محاسبی و جنید و سهل بن عبداللّه و ابوحفص حداد و حمدون و ابومحمد جُریری و حُصری و صاحب مذهب، محمدبن خفیف رضی اللّه عنهم اجمعین با جماعتی دیگر، بر آنند که: حضور مقدم غیبت است؛ از آن‌چه همه جمال‌ها اندر حضور بسته است و غیبت از خود راهی باشد به حق. چون پیشگاه آمد راه آفت گردد. پس هرکه از خود غایب بود، لامحاله به حق حاضر بود و فایدهٔ غیبت حضور است غیبت بی حضور جنون باشد و یا غلبه و یا مرگ و غفلت. باید تا مقصود این غیبت حضور باشد و چون مقصود موجود شد علت ساقط شود؛ چنان‌که گفته‌اند: «لیسَ الغائبُ مَنْ غابَ مِنَ البلادِ، انّما الغائبُ مَنْ غابَ مِن المرادِ. و لیسَ الحاضرُ مَنْ لیسَ لهُ مرادٌ، انّما الحاضِرُ مَنْ لیسَ لَهُ فؤادٌ حَتَّی اسْتَقَرَّ فیه المُرادُ.»

На ғоиби он буд ки аз шаҳри худ ғоиб буд , ғоиби он буд ки аз кули иродати ғоиб буд то иродати ҳақи иродат вай ояд . Ва на ҳозири он буд ки варои иродат ашё набӯд ; ки ҳозири он буд ки варои дил раъно набӯд , то андари он фикрати дунё ва уқбо набӯду ором бо ҳўӣ набӯду андари ин маънии ду байтаст , якеро азмшоих , раҳмаи аллоҳи алайҳим :

نه غایب آن بود که از شهر خود غایب بود، غایب آن بود که از کل ارادت غایب بود تا ارادت حق ارادت وی آید. و نه حاضر آن بود که ورا ارادت اشیا نبود؛ که حاضر آن بود که ورا دل رعنا نبود، تا اندر آن فکرت دنیا و عقبی نبود و آرام با هوی نبود و اندر این معنی دو بیت است، یکی را ازمشایخ، رحمة اللّه علیهم:

Ва машҳураст ки яке аз мурӣдони зоолнўни қасд боязид кард . Чун ба дар савмиъа вай расед ва дар бузад , боязид гуфт : « кистӣ ва киро хоҳӣ ? » гуфт : « боязидро . » гуфт : « бўизид ки бошад ва куҷост ва чаҳ чизаст ? ва ман муддатӣаст то боязидро ҷустам ва наёфтам . » чун он каси бозгашту ҳол бо зўолнўн бигуфт , гуфт : « ахии бўизиди раҳмаи аллоҳи алайҳи зҳби фии алзоҳбини إлии аллоҳ . »

و مشهور است که یکی از مریدان ذاالنون قصد بایزید کرد. چون به در صومعهٔ وی رسید و در بزد، بایزید گفت: «کیستی و که را خواهی؟» گفت: «بایزید را.» گفت: «بویزید که باشد و کجاست و چه چیز است؟ و من مدتی است تا بایزید را جستم و نیافتم.» چون آن کس بازگشت و حال با ذوالنون بگفت، گفت: «اخی بویزید رحمة اللّه علیه ذَهَبَ فی الذّاهبین إلی اللّه.»

Яке ба наздики ҷунайди разии аллоҳ анҳу омад ва гуфт : « як замон ба ман ҳозири шӯ то суханӣ чанд бо ту бигӯям . » ҷунайд гуфт : « эй ҷавонмард , ту аз ман чизе май талабӣ ки аздирбози ман ҳамон май талабам , солҳост то мехоҳам ки як нафас ба худ ҳозир бошам менатавонам . Андари ин соъат ба ту ҳозир чун тавонам буд ? »

یکی به نزدیک جنید رضی اللّه عنه آمد و گفت: «یک زمان به من حاضر شو تا سخنی چند با تو بگویم.» جنید گفت: «ای جوانمرد، تو از من چیزی می‌طلبی که ازدیرباز من همان می‌طلبم، سالهاست تا می‌خواهم که یک نفس به خود حاضر باشم می‌نتوانم. اندر این ساعت به تو حاضر چون توانم بود؟»

Пас андари ғайбати ваҳшат ҳиҷоб бошаду андари ҳузури роҳати кашфу андари ҳамаи аҳволи кашф на чун ҳиҷоб бошаду андари ин маънии шайх Абӯсаид гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ :

پس اندر غیبت وحشتِ حجاب باشد و اندر حضور راحت کشف و اندر همه احوال کشف نه چون حجاب باشد و اندر این معنی شیخ ابوسعید گوید، رحمة اللّه علیه:

Ва андари фарқи ин , машойихро латифа Эйаст ҳоле ва аз рӯй зоҳири қоли ин иборот ба ҳам наздикаст ; ки чаҳ ҳузур ба ҳақ ва чаҳ ғайбат аз худ ва он ки аз худ ғоиб нест ба ҳақ ҳозир нест ва он ки ҳозираст ғоибаст ; чунон ки чун ҷазаъи Айюби салавоти аллоҳи алайҳи андари ҳоли вуруди бало на ба худ буд ; ки андари он ҳол аз худ ғоиб буд , ҳақи таъолии айни он ҷазаъро аз сабр ҷудо накард , ва гуфт : « мусинии алзр ( ۸۳/олонбёء ) » , худованд таъолӣ фармуд : « анои вҷдноаҳи собро ( ۲۴/с ) » . Ва ин ҳукми бъини андари ин қисса аёнаст . Нек таъаммул кун .

و اندر فرق این، مشایخ را لطیفه‌ای است حالی و از روی ظاهر قالِ این عبارات به هم نزدیک است؛ که چه حضور به حق و چه غیبت از خود و آن که از خود غایب نیست به حق حاضر نیست و آن که حاضر است غایب است؛ چنان‌که چون جَزَع ایوب صلوات اللّه علیه اندر حال ورود بلا نه به خود بود؛ که اندر آن حال از خود غایب بود، حق تعالی عین آن جزع را از صبر جدا نکرد، و گفت: «مَسَّنِیَ الضّر (۸۳/الانبیاء)»، خداوند تعالی فرمود: «انّا وجدناه صابراً (۲۴/ص)». و این حکم بعین اندر این قصه عیان است. نیک تأمل کن.

Ва аз ҷунайди разии аллоҳ анҳу меояд ки гуфт : « рӯзгории чунон буд ки аҳли осмону замин бар ҳайрат ман мегиристанд . Боз чунон шуд ки ман бар ғайбат эшон мегиристам . Кунун боз чунонаст ки на аз эшон хабар дорам на аз худ . » ва ин ишоратӣ некӯаст ба ҳузур .

و از جنید رضی اللّه عنه می‌آید که گفت: «روزگاری چنان بود که اهل آسمان و زمین بر حیرت من می‌گریستند. باز چنان شد که من بر غیبت ایشان می‌گریستم. کنون باز چنان است که نه از ایشان خبر دارم نه از خود.» و این اشارتی نیکوست به حضور.

Инаст маънии ғайбату ҳузур ки мухтасар биоварадам то ҳам маслаки хафифён дониста бошӣ ва ҳам бадоне ки муроди ин қавм аз ғайбат ва ҳузур чист ва агар бештар ғулув равад ба ттўили анҷомаду мазҳаби мо ихтисораст андари ин китоб .

این است معنی غیبت و حضور که مختصر بیاوردم تا هم مسلک خفیفیان دانسته باشی و هم بدانی که مراد این قوم از غیبت و حضور چیست و اگر بیشتر غلو رود به تطویل انجامد و مذهب ما اختصار است اندر این کتاب.