Қавла , таъолӣ : «у أқимўои алслўаҳу атўои алзкўаҳ ( ۴۳/олбқраҳ ) . »

قوله، تعالی:«و أقیمُوا الصَّلوةَ و اتُوا الزّکوةَ (۴۳/البقره).»

Ва монанди ин оёту ахбор бисёраст .

و مانند این آیات و اخبار بسیار است.

Ва аз аҳкоми фароизи имони яке закотаст бар он кас ки воҷиб шаваду эъроз аз он рӯй нест аммо закот бар итмоми неъмат воҷиб шавад ; чун дивист дирам ки неъматии тамом буд андари таҳти тасарруф касе бошад ба ҳукми малик бар ваии панҷ дирам воҷиб шавад ; ва бист динори неъматӣ буд тамоми баъд аз гузаштани сол бар он ним динор воҷиб шавад ; ва панҷ уштури неъматии тамом буд бар он гӯсфандӣ воҷиб шавад ва он чаҳ бад-ӣн монад аз амвол .

و از احکام فرایض ایمان یکی زکات است بر آن کس که واجب شود و اعراض از آن روی نیست اما زکات بر اتمام نعمت واجب شود؛ چون دویست درم که نعمتی تمام بود اندر تحت تصرف کسی باشد به حکم ملک بر وی پنج درم واجب شود؛ و بیست دینار نعمتی بود تمام بعد از گذشتن سال بر آن نیم دینار واجب شود؛ و پنج اشتر نعمتی تمام بود بر آن گوسفندی واجب شود و آن‌چه بدین ماند از اموال.

Аммо ҷоҳро низ закот буд , чунон ки молро ; аз он чаҳ он низ неъматӣ тамомаст ; комаи қоли расӯли аллоҳ , слии аллоҳи алайҳу силам : « إни аллоҳи таъолии фарзи алайкуми зкўаҳи ҷоҳкм ; комаи фарзи алайкуми зкўаҳи моликам . »у أизои қавла , алайҳи ассалом : « إни лкли шийъи зкўаҳу зкўаҳи ?илдори байти алзёФаҳ . »

اما جاه را نیز زکات بود، چنان‌که مال را؛ از آن‌چه آن نیز نعمتی تمام است؛ کما قال رسول اللّه، صلّی اللّه علیه و سلّم: «إنَّ اللّه تعالی فَرضَ علیکم زکوةَ جاهِکم؛ کما فَرضَ علیکم زکوةَ مالِکم.» و أیضاً قوله، علیه السّلام: «إنّ لِکلّ شیءٍ زکوةٌ و زکوةُ الدّار بیتُ الضّیافةِ.»

Ва ҳақиқати зкўаҳи гузоради шукри неъмат буд ҳам аз он ҷинси неъмату тандурустии неъматӣ азимаст ва ҳар узвиро закотӣаст ва он онаст ки кули аъзои худро мустағриқи хизмату машғӯл ибодат дорад ва ба ҳеҷ лаҳву лаъиби нгроид то ҳақи закоти неъмат гзордаҳ бошад . Пас неъмати ботинро низ закот бошаду ҳақиқати онро аҳсо натавон кард аз бисёре ки ҳаст . Пас мари онро низ закотӣ бояд андари хури он , ва он ирфони неъмат буд зоҳирӣу ботинӣ . Ва чун банда бидонаст ки неъмати ҳақи таъолӣ бар вай бекаронаст , шукри бекаронае мари закоти неъмати бекаронаро воҷиб буд .

و حقیقت زکوة گزاردِ شکر نعمت بود هم از آن جنس نعمت و تندرستی نعمتی عظیم است و هر عضوی را زکاتی است و آن آن است که کل اعضای خود را مستغرق خدمت و مشغول عبادت دارد و به هیچ لهو و لعب نگراید تا حق زکات نعمت گزارده باشد. پس نعمت باطن را نیز زکات باشد و حقیقت آن را احصا نتوان کرد از بسیاری که هست. پس مر آن را نیز زکاتی باید اندر خور آن، و آن عرفان نعمت بود ظاهری و باطنی. و چون بنده بدانست که نعمت حق تعالی بر وی بی کران است، شکر بیکرانه‌ای مر زکات نعمت بیکرانه را واجب بود.

Ва дар ҷумлаи закоти неъмати дунё ба наздики ин тайифа Маҳмӯд набошад ; аз он чаҳ бухл носутӯда бошаду бухлии тамом бояд то дивист дирамро касе дарбанд кунад ва як соли андари таҳти тасарруфи худ маҳбӯс кунад , онгоҳи панҷ дирам аз он бидиҳад . Ва чун карямонро тариқи базл мол бошаду сирати саховати закоти брчаҳи мол воҷиб шавад ?

و در جمله زکات نعمت دنیا به نزدیک این طایفه محمود نباشد؛ از آن‌چه بخل ناستوده باشد و بخلی تمام باید تا دویست درم را کسی دربند کند و یک سال اندر تحت تصرف خود محبوس کند، آنگاه پنج درم از آن بدهد. و چون کریمان را طریق بذل مال باشد و سیرت سخاوت زکات برچه مال واجب شود؟

Ёфтам ки яке аз уламои зоҳир бар ҳукми таҷрибаи мари шблиро пурсед аз закот ки : « чаҳ бояд кард ? » гуфт : « чун бухли мавҷӯд буду моли ҳосил , аз ҳар дивист дирами панҷ дирам бибояд дод ва аз ҳар бист динори ним динор ба мазҳаби ту ; аммо ба мазҳаби ман ҳеҷ чиз малик набояд кард то аз машғалаи закот руста бошӣ . » гуфт : « эмоми ту андари ин масъала кист ? » гуфт : « абобкри алсдиқи разии аллоҳи анҳу ки ҳарчӣ дошт бидод . Расӯли алайҳи ассаломи вайро гуфт : мо халафати лъёлк ? гуфт : аллоҳи врсўлаҳ . »

یافتم که یکی از علمای ظاهر بر حکم تجربه مر شبلی را پرسید از زکات که: «چه باید کرد؟» گفت: «چون بخل موجود بود و مال حاصل، از هر دویست درم پنج درم بباید داد و از هر بیست دینار نیم دینار به مذهب تو؛ اما به مذهب من هیچ چیز ملک نباید کرد تا از مشغلهٔ زکات رسته باشی.» گفت: «امام تو اندر این مسأله کیست؟» گفت: «ابابکر الصدیق رضی اللّه عنه که هرچه داشت بداد. رسول علیه السّلام وی را گفت: ما خَلَّفْتَ لِعِیالِکَ؟ گفت: اللّهَ وَرَسُولَه.»

Ва аз амӣралмуъминӣни алии карами аллоҳи виҷҳа ривоят кунанд ки андари қасидае чунин гуфтааст :

و از امیرالمؤمنین علی کرّم اللّه وجْهَهُ روایت کنند که اندر قصیده‌ای چنین گفته است:

Пас моли карямон мабзул бошаду хӯнашони ҳадар . На ба мол бахилӣ кунанд ва на бар хӯни хусумат ; аз он чаҳ эшонро малик набошад . Аммо агар касе мари ҷаҳлро иртикоб кунад ва гуяд ки : « чун маро мол нест аз илми закот мустағнӣам . » ин маҳол бошад ; аз он чаҳ омухтани илми фарз айнасту истиғнои намӯдан аз илм , куфри маҳз .

پس مال کریمان مبذول باشد و خونشان هدر. نه به مال بخیلی کنند و نه بر خون خصومت؛ از آن‌چه ایشان را ملک نباشد. اما اگر کسی مر جهل را ارتکاب کند و گوید که: «چون مرا مال نیست از علم زکات مستغنی‌ام.» این محال باشد؛ از آن‌چه آموختن علم فرض عین است و استغنا نمودن از علم، کفر محض.

Ва аз фитнаҳои замонаи яке инаст ки муддаӣони салоҳу фақр ба ҷаҳли илмро метарк кунанд . Вақте ман ҷамоатӣ аз мутасаввифаро ки мубтадӣ буданд май ибодат талқин кардам , ҷоҳилӣ андар афтод ва ман боб « садақаи алобл » мегуфтаму ҳукм « бинти лбўн » ва « бинти мхоз » ва « ҳуққа »ро мезоҳир кардам . Он муртакиби ҷаҳлро дил аз он масъала танг шуд бархест ва гуфт : « маро уштур нест то илми бинти лбўн ба кор оядам . » гуфтам : « эй ҳозо ! ҳамчандон ки мар додани закотро илм бояд , стдни онро низ бибояд . Агар касе бинти лбўнӣ ба ту диҳаду бастоне онгаҳ ба тарки илми бинти лбўн ҳам набошад гуфт . Ва агар касеро мол набошад ва боист мол ҳам набошад , ҳам фарзи илми азуии бниўФтд . » Фнъўзи биллоҳи ман алҷҳл .

و از فتنه‌های زمانه یکی این است که مدعیان صلاح و فقر به جهل علم را می ترک کنند. وقتی من جماعتی از متصوّفه را که مبتدی بودند می عبادت تلقین کردم، جاهلی اندر افتاد و من باب «صدقة الابل» می‌گفتم و حکم «بنت لبون» و «بنت مخاض» و «حِقه» را می ظاهر کردم. آن مرتکب جهل را دل از آن مسأله تنگ شد برخاست و گفت: «مرا اشتر نیست تا علم بنت لبون به کار آیدم.» گفتم: «ای هذا! همچندان که مر دادن زکات را علم باید، ستدن آن را نیز بباید. اگر کسی بنت لبونی به تو دهد و بستانی آنگه به ترک علم بنت لبون هم نباشد گفت. و اگر کسی را مال نباشد و بایستِ مال هم نباشد، هم فرض علم ازوی بنیوفتد.» فنعوذ باللّه من الجهل.