Бидон ки самоъи ворид ҳақасту тзкити ҷад аз ҳазл ва лаҳваст ; ва ба ҳеҷ ҳоли табъи мубтадии қобили ҳадис ҳақ набошад ва ба вуруди он маънии раббонии мари табъро зер ва зибрӣ бошаду ҳрқту қаҳр ; чунон ки гуруҳеи андари самоъ биҳуш шаванду гуруҳе ҳалок гирданд ва ҳеҷ кас набошад ало ки табъ ӯ аз ҳади эътидол берун шавад ва инро бурҳон зоҳираст .

بدان که سماع وارد حق است و تزکیت جد از هزل و لهو است؛ و به هیچ حال طبع مبتدی قابل حدیث حق نباشد و به ورود آن معنی ربانی مر طبع را زیر و زبری باشد و حُرقت و قهر؛ چنان‌که گروهی اندر سماع بیهوش شوند و گروهی هلاک گردند و هیچ کس نباشد الا که طبع او از حد اعتدال بیرون شود و این را برهان ظاهر است.

Ва маърӯфаст ки андари рӯми чизе сохтаанд андари бемористонӣ , сахти аҷиб , ки онро « англиўн » хонанду андар ҳар чизе ки аҷоиб бошад бисёр Юнонёни бад-ӣн ном хонанд онро ; чунон ки суҳуфро англиўн хонанд ва он вазъи Мониро ва монанди онроу мурод аз ин на изҳори ҳукм онаст ва он мисол равадӣаст аз равадҳоу андари ҳафтае ду рӯзи беморонро андари он ҷо баранд ва он бифармоянд задан ва бар миқдори иллат , он беморро овози он бшнўоннди онгоҳи варо аз он ҷои беруни оранд . Ва чун хоҳанд ки касеро ҳалок кунанд замонии бештари он ҷо бидоранд то ҳалок шавад ва ба ҳақиқати оҷол мактубаст аммо маргро асбоб бошад ва он атиббо пайваста мешунаванду андари эшон ҳеҷ асар накунад ; аз он чаҳ он мувофиқаст бо табъи эшону мухолиф ба табъи мубтадӣон .

و معروف است که اندر روم چیزی ساخته‌اند اندر بیمارستانی، سخت عجیب، که آن را «اَنگِلْیون» خوانند و اندر هر چیزی که عجایب باشد بسیار یونانیان بدین نام خوانند آن را؛ چنان‌که صحف را اَنگِلیون خوانند و آن وضع مانی را و مانند آن را و مراد از این نه اظهار حکم آن است و آن مثال رودی است از رودها و اندر هفته‌ای دو روز بیماران را اندر آن‌جا برند و آن بفرمایند زدن و بر مقدار علت، آن بیمار را آواز آن بشنوانند آنگاه ورا از آن‌جا بیرون آرند. و چون خواهند که کسی را هلاک کنند زمانی بیشتر آن‌جا بدارند تا هلاک شود و به‌حقیقت آجال مکتوب است اما مرگ را اسباب باشد و آن اطبا پیوسته می‌شنوند و اندر ایشان هیچ اثر نکند؛ از آن‌چه آن موافق است با طبع ایشان و مخالف به طبع مبتدیان.

Ва андар Ҳиндӯстон дидам ки андари заҳри қотили Карамии падеди омада буду зиндагӣ вай бидон буд ; аз он чаҳ куллияти ваии ҳамаи он буд .

و اندر هندوستان دیدم که اندر زهر قاتل کرمی پدید آمده بود و زندگی وی بدان بود؛ از آن‌چه کلیت وی همه آن بود.

Ва андар туркистон дидам ба шаҳрӣ ба сарҳади ислом ки оташи андари кӯҳии афтода буд ва май сӯхт ва аз сангҳои он нўшодр берун меҷӯшеду андари он оташи мӯшӣ буд ки чун аз оташ берун омадӣ ҳалок шудӣ .

و اندر ترکستان دیدم به شهری به سرحد اسلام که آتش اندر کوهی افتاده بود و می‌سوخت و از سنگ‌های آن نوشادر بیرون می‌جوشید و اندر آن آتش موشی بود که چون از آتش بیرون آمدی هلاک شدی.

Ва мурод ба ҷуз инаст аз ин ҷумла , ки изтироби мубтадии андари ҳулӯли вориди ҳақи таъолии бадв аз он мебошад ки ҳиси ваии мари онро мухолифаст чун он мутавотир шавад андари он сокин шавад . Надидӣ ки чун Ҷабраили андар ибтидо биёмад пайғамбари алайҳи ассаломи тоқати руят вай надошт , ва чун ба ниҳоят расед агар як нафас дайртар омадӣ тнгдл шудӣ ? ва инро шавоҳид бисёраст ва ин ҳикояти ҳам далели изтироб мубтадӣонаст ва ҳам бурҳони сукӯни мунтаҳӣони андари самоъ .

و مراد به‌جز این است از این جمله، که اضطراب مبتدی اندر حلول وارد حق تعالی بدو از آن می‌باشد که حس وی مر آن را مخالف است چون آن متواتر شود اندر آن ساکن شود. ندیدی که چون جبرئیل اندر ابتدا بیامد پیغمبر علیه السّلام طاقت رؤیت وی نداشت، و چون به نهایت رسید اگر یک نفس دیرتر آمدی تنگدل شدی؟ و این را شواهد بسیار است و این حکایت هم دلیل اضطراب مبتدیان است و هم برهان سکون منتهیان اندر سماع.

Ва маърӯфаст ки ҷунайдро мурӣдӣ бӯдааст ки андари самоъи изтироб бисёр кардӣ ва даравишон бидон машғӯл шудандӣ пеши шайхи разии аллоҳ ънҳшкоит карданд . Вайро гуфт : « баъд аз ин агар андари самоъ изтироб кунӣ низ ман бо ту суҳбат накунам . » бўмҳмд ҷрирӣ гуяд : « дар самоъии ман андари вай нигоҳ мекардам . Лаб бар ҳам ниҳода буду хомӯш май буд то аз ҳар мӯе аз андоми ваии чашма Эй бикшод то ҳуш аз вай бишуд ва як рӯзи биҳуш буд . Пас ман надонам то ваии андари самоъи дурусттар буд , ё ҳурмати пер бар дилаши қавитар . »

و معروف است که جنید را مریدی بوده است که اندر سماع اضطراب بسیار کردی و درویشان بدان مشغول شدندی پیش شیخ رضی اللّه عنهشکایت کردند. وی را گفت: «بعد از این اگر اندر سماع اضطراب کنی نیز من با تو صحبت نکنم.» بومحمد جُریری گوید: «در سماعی من اندر وی نگاه می‌کردم. لب بر هم نهاده بود و خاموش می‌بود تا از هر مویی از اندام وی چشمه‌ای بگشاد تا هوش از وی بشد و یک روز بیهوش بود. پس من ندانم تا وی اندر سماع درست‌تر بود، یا حرمت پیر بر دلش قوی‌تر.»

Ва гӯйанд ки мурӣдии андари самоъи наърае бузад . Пер варо гуфт : « хомӯш . » ваии сар бар зонуи ниҳод ва чун нигоҳ карданд мурда буд .

و گویند که مریدی اندر سماع نعره‌ای بزد. پیر ورا گفت: «خاموش.» وی سر بر زانو نهاد و چون نگاه کردند مرده بود.

Ва аз шайхи бўмслми Форси бен ғолиби алфорисии разӣ анҳу шунидам ки гуфт : « дарвешии андари самоъ изтиробӣ мекард яке даст бар сари ваии ниҳод ки : биншин . Нишастани ҳамон буд ва рафтан аз дунёи ҳамон .

و از شیخ بومسلم فارِس بن غالب الفارسی رُضِیَ عنه شنیدم که گفت: «درویشی اندر سماع اضطرابی می‌کرد یکی دست بر سر وی نهاد که: بنشین. نشستن همان بود و رفتن از دنیا همان.

Ва ҷунайди разии аллоҳ анҳу мегуяд ки : « дидам дарвеширо ки андари самоъ ҷон бидод . »

و جنید رضی اللّه عنه می‌گوید که: «دیدم درویشی را که اندر سماع جان بداد.»

Ва диқӣ ривоят кунад аз дроҷ ки ӯ гуфт : ман бо ибни алФўтӣ бар лаб диҷла мерафтем миёни Басрау аблаҳ . Ба кӯшкӣ фаро раседем некӯ . Мардӣ бар он дар нишаста буду канизакӣ дар пеш ӯ нишаста ки вайро меГана кард ва мегуфт :

و دقی روایت کند از دَرّاج که او گفت: من با ابن الفُوَطی بر لب دجله می‌رفتیم میان بصره و اُبلَّه. به کوشکی فرا رسیدیم نیکو. مردی بر آن در نشسته بود و کنیزکی در پیش او نشسته که وی را می غنا کرد و می‌گفت:

Ва ҷавониро дидам андари зери девори кӯшки устода , бо мураққаъаеу ркўаҳ эй . Гуфт : « эй канизак , ба худои ту бар ту , ки ин байти бозгуӣ ; ки аз зиндагонии ман як нафас беш намондааст ; то бории ҷон ба истимоъи ин байт барояд . » канизаки дигар бора бозгуфт . Он ҷавони наърае бузад . Ҷон аз вай ҷудо шуд худовандаи кӯшки мари канизакро гуфт ки : « ту озодӣ . » ва худ фурӯд омад ба ҷҳози вай машғӯл шуд ,у ҳамаи аҳли Басра бар вай намоз карданд . Пас он мард бар пой хост ва гуфт : « ё аҳли Басра , ман ки фалони бен фалонами ҳамаи амлоки худ сиблат кардаму ммолик озод кардам . » ҳам аз он ҷо бирафту каси хабар он наёфт .

و جوانی را دیدم اندر زیر دیوار کوشک استاده، با مرقعه‌ای و رَکوه‌ای. گفت: «ای کنیزک، به خدایِ تو بر تو، که این بیت بازگوی؛ که از زندگانی من یک نفس بیش نمانده است؛ تا باری جان به استماع این بیت برآید.» کنیزک دیگر باره بازگفت. آن جوان نعره‌ای بزد. جان از وی جدا شد خداوندهٔ کوشک مر کنیزک را گفت که: «تو آزادی.» و خود فرود آمد به جهاز وی مشغول شد، و همه اهل بصره بر وی نماز کردند. پس آن مرد بر پای خاست و گفت: «یا اهل بصره، من که فلان بن فلانم همه املاک خود سبیل کردم و ممالیک آزاد کردم.» هم از آن‌جا برفت و کس خبر آن نیافت.

Ва фоидаи ин ҳадису ҳикоят онаст ки мурӣдро андари ғалабаи самоъ , ҳоли чандин бибояд ки самоъи вай , фосиқонро аз фисқ боз дораду андари замонаи гуруҳеи гумшудагон ба самоъи фосиқон ҳозир шаванд ва гӯйанд мо самоъ аз ҳақ кунему фосиқон , бдонкаҳи эшон мари эшонро мувофиқат кунанд бар самоъ кардану фисқу фуҷури ҳарис тар шаванд то худро ва эшонро ҳалок кунанд .

و فایدهٔ این حدیث و حکایت آن است که مرید را اندر غلبهٔ سماع، حال چندین بباید که سماع وی، فاسقان را از فسق باز دارد و اندر زمانه گروهی گمشدگان به سماع فاسقان حاضر شوند و گویند ما سماع از حق کنیم و فاسقان، بدانکه ایشان مر ایشان را موافقت کنند بر سماع کردن و فسق و فجور حریص‌تر شوند تا خود را و ایشان را هلاک کنند.

Ва аз ҷунайди разии аллоҳ анҳу пурседанд ки : « агар мо бар ваҷҳи эътибори андар клисё шавем , раво буду муроди мо аз он ҷуз он набӯд то зли кофарони бубинем ва бар неъмати ислом шукр кунем ? » вай гуфт : « агар ба клисё тавонед шуд чунон ки чун шумо берун ойед танӣ чандро аз эшон ба даргоҳ тавонед оварад , бирӯяд , ва агарна ?марвид . »

و از جنید رضی اللّه عنه پرسیدند که: «اگر ما بر وجه اعتبار اندر کلیسیا شویم، روا بود و مراد ما از آن جز آن نبود تا ذُلّ کافران ببینیم و بر نعمت اسلام شکر کنیم؟» وی گفت: «اگر به کلیسیا توانید شد چنان‌که چون شما بیرون آیید تنی چند را از ایشان به درگاه توانید آورد، بروید، و اگرنه مروید.»

Пас савмиъае агар ба харобот шавад , хароботи савмиъа вай шаваду хроботӣ агар ба савмиъа равад , савмиъаи харобот вай гардад .

پس صومعه‌ای اگر به خرابات شود، خرابات صومعهٔ وی شود و خراباتی اگر به صومعه رود، صومعه خرابات وی گردد.

Ва яке аз кбор машойих гуяд : ман бо дарвешӣ дар Бағдоди овоз мғниӣ шунидам ки мехонд :

و یکی از کبار مشایخ گوید: من با درویشی در بغداد آواز مغنیی شنیدم که می‌خواند:

Он дарвеши наърае бузад ва аз дунё берун шуд .

آن درویش نعره‌ای بزد و از دنیا بیرون شد.

Ва монанди ин , Абӯалии рӯдбории разии аллоҳ анҳу гуяд : дарвеширо дидам ки ба овози мғниӣ машғӯл гашта буд ман низ гӯш биниҳодам то вай чаҳ мегуяд . Он кас ба савтӣ ҳазин мегуфт :

و مانند این، ابوعلی رودباری رضی اللّه عنه گوید: درویشی را دیدم که به آواز مغنیی مشغول گشته بود من نیز گوش بنهادم تا وی چه می‌گوید. آن کس به صوتی حزین می‌گفت:

Он дарвеши бонгии бикраду биФтод чун бишудам варо ёфтам мурда .

آن درویش بانگی بکرد و بیفتاد چون بشدم ورا یافتم مرده.

Ва яке гуяд ки : бо иброҳӣми хавоси раҳмаи аллоҳи алайҳ ба роҳӣ мерафтам тарабии андари дилам падед омад , брхўондм :

و یکی گوید که: با ابراهیم خواص رحمة اللّه علیه به راهی می‌رفتم طربی اندر دلم پدید آمد، برخواندم:

Маро гуфт : « бози гӯии ин байтро . » бозгуфтам . Вай ба ҳукми тўоҷди қадамӣ чанд бар замин зад . Чун нигоҳ кардам , он иқдоми вай , чун ба мум , ба санг фурӯ мерафт онгоҳи биҳуши биФтод чун ба ҳуш омад маро гуфт : « андари равза биҳишт будам ту надидӣ . »

مرا گفت: «باز گوی این بیت را.»بازگفتم. وی به حکم تواجد قدمی چند بر زمین زد. چون نگاه کردم، آن اَقدام وی، چون به موم، به سنگ فرو می‌رفت آنگاه بیهوش بیفتاد چون به هوش آمد مرا گفت: «اندر روضهٔ بهشت بودم تو ندیدی.»

Ва аз ин ҷинси ҳикоёт беш аз инаст ки ин китоби он ромҳтмл бошад .

و از این جنس حکایات بیش از این است که این کتاب آن رامحتمل باشد.

Ва ман андари муъоина дарвешӣ дидам андари ҷиболи озрбоигон ки мерафт ва мегуфт ин байт ҳо башитоб :

و من اندر معاینه درویشی دیدم اندر جبال آذربایگان که می‌رفت و می‌گفت این بیت‌ها بشتاب:

Аз самоъи ин мутағаййир шуд . Пушт ба сангӣ боз гузошт ва ҷон бидод .

از سماع این متغیر شد. پشت به سنگی باز گذاشت و جان بداد.