Мулӯки аҷам тартибӣ доштаанд дар хон некӯ ниҳодан ҳар чаҳ тамомтар баҳамаи рӯзгор , ва чун навбат бхлФоء расед дар маънӣ хон ниҳодан на он такаллуф карданд ки васф тавон кард , хоссаи хлФоءи аббосӣ аз абоҳо ва қулӣҳоу ҳлўоҳоءи гӯногӯну Фқоъи ҳрўи ӣнон ( ниҳоданду пеш азишон набӯд . Ва ағлаби ҳлўоҳоءи некӯ чун ҳошимӣу собӯнӣу лўзинаҳ ва абоҳоу тбихҳои нофеъи ҳам хлФоء банӣ аббос ниҳоданд , ва он ҳамаи рсмҳоءи некӯи эшонро аз баланди ҳимматӣ буд ,у дигари ойини мулӯки аҷам андар дод додану иморат кардану дониши омухтану ҳикмат варзидану донои онро гиромии доштани ҳимматӣ азим бӯдааст ,у дигари соҳиби хабаронро дар мамлакати баҳри шаҳрӣ ва вилоятӣ гумошта будандӣ то ҳар хабарӣ ки миёни мардуми ҳодиси гаштии подшоҳро хабар кардандӣ , то он подшоҳ бар мӯҷиби он фармон додӣ , ва чун ҳоли чунин будӣ дстҳоءи татовули кӯтоҳ будӣу уммол бар ҳеҷ каси ситами нёрстндӣ кардан , ва як дирам аз каси бноҳқи нтўонстндии стдн ,у ғуломони берун аз қонӯни қарору қоидаи ҳеҷ аз раоёи нёрстндии хост ,у хостау зану фарзанди мардумон дар амну ҳифз будӣ ва ҳар каси бакору касби хеш машғӯл будандӣ аз бими подшоҳ ,у дигари нони пора ки ҳашамро арзонӣ доштанд азуи бози нгрФтндӣ ,у буқати хеш бар одати маъҳуди солу моҳи бадви мирсонидндӣ , ва агар касе дар гузаштӣ ва фарзандӣ доштӣ ки ҳамон кор ва хизмат тавонистӣ кардани нони падар ӯро арзонӣ доштандӣ ,у дигар бар кори иморати азими ҳарис ва роғиб будандӣ , ва ҳар подшоҳ ки бар тахт мамлакат бинишастӣ шабу рӯз дарон андеша будӣ ки куҷои обу ҳавоӣ хушаст то онҷои шаҳрӣ банно кардандӣ , то зикр ӯ дар ободон кардани мамлакат дар ҷаҳон бимонадӣ ,у одати мулӯки аҷаму тарку рӯм ки аз нажод оФридўнанд чунон будаст ки агар подшоҳии сароеи муртафаъ банно афгандӣ ё шаҳрии ёдиҳӣ ё работӣ ё қалъае , ё равад брондӣ , ва он банно дар рӯзгор ӯ тамом нашудӣ писар ӯ ( ва ) он кас ки биҷой ӯ бинишастӣ бар тахти мамлакат , чун кор ҷаҳон биравӣ рости гаштӣ , бар ҳеҷ чизи чунон ҷад нанамудӣ ки он бноء ним карда он подшоҳ тамом кардӣ , яъне то ҷаҳонён бидонанд ки мо низ бар ободон кардани ҷаҳону мамлакат ҳамчунон роғибем , аммо писари подшоҳи дарин маънии ҳаристар будӣ аз ҷиҳат чанд сабабро , гуфтӣ бар писари фаризатар ки ним карда падари хешро тамом кунад ки чун тахти подшоҳии падари моро бошад сзоўортрм , ва дигар гуфтӣ падарами ин иморат ё аз ҷиҳати ободонии ҷаҳон ҳаме кард . ё аз баланди ҳимматӣу номи некӯ , ё аз ҷиҳати тқрболлаҳи таъолӣ , ё аз ҷиҳати нузҳату хуррамӣ , маро низ ободонии мамлакати ҳаме бояд ,у ҳиммат бузург дорам ,у ризоу хушнӯдии худои таъолӣ ҳаме хоҳам ,у нузҳату хуррамӣ дӯст дорам , пас дар тамом кардани банно фармон додӣ ,у бҷди боистодӣ то он шаҳру баннои тамоми гаштӣ , ва агар барадаст ӯ тамом нашудӣ дигар ки биҷой ӯ нишастӣ тамом ( кардӣ ) ,у мардумони он подшоҳро муборак ва арҷманд доштандӣ , гуфтандӣ худои таъолии ин банно бар даст ӯ тамом гардонид ,у айвони касрии бмдоин ки шопӯри зўолоктоФ банно афганд ва аз баъд ӯ чанд подшоҳи иморат ҳаме карданд то бар дасти нӯшин равони одил тамом шуд ,у пули Андӣмишк ҳамчунин , ва монанди ин бисёраст , дигари одати мулӯки аҷам он бӯдааст ки ҳар каси пеши эшон чизеи барадӣ , ё мутрибӣ сурӯдӣ гуфтӣ , ё суханӣ некӯ гуфтӣ дар маъонӣ ки эшонро хуш омадӣ , гуфтандӣ зиҳ , яъне аҳсант , чунонк зиҳ бар забон эшон бирафтӣ аз хазинаи ҳазор дирам бидон кас додандӣ ,у сухани хуш бузург доштандӣ ,у дигари одати мулӯки аҷами чунон будӣ ки аз сари гуноҳон дар гузаштандӣ ало аз се гуноҳ , яке онки рози эшон ошкоро кардӣ . Ва дигари он кас ки яздонро носазо гуфтӣ ,у дигар касе ( ки ) фармонро дар вақт пеш нарафтӣ ва хор доштӣ , гуфтанд ҳрки рози малик нигоҳ надорад эътимод азу бархест ва ҳар ки яздонро носазо гуфт кофари гашт , ва ҳар ки фармони подшоҳро кор набандад бо подшоҳ баробарӣ кард ва мухолиф шуд , ин ҳар серо дар вақти сиёсати Фрмўдндӣ , ва гуфтандӣ ҳар чиз ки подшоҳон доранд аз неъматҳои дунёи мардумон дигар доранд , фарқи миёни подшоҳон ва дигарон фармон равоеаст , чун подшоҳ чунон бошад ки фурмонаш бар кор нагиранд чаҳ ӯ ва чаҳ дигарон ,у дигар дар биёбонҳо ва манзилҳо работи Фрмўдндӣ ва чоҳҳои об кандандӣ , ва роҳҳо аз дуздону муфсидон эмин доштандӣ , ва ҳар касеро расмӣу маъӣшатии Фрмўдндӣ , ва ҳар соли бадви расонидандӣ бетақозо , ва агар касе аз уммоли чизе бар вилоятӣ ё дияии берун аз қарори қонӯн дар афзудии он амали бадви ндодндии блак ӯро молаш додандӣ то касе дигари он тамаъ накардӣ ки зиёдат ( аз ) мардум бастанду малик хароб гардад , ва ҳар ки аз хдмтгорони хидматии шоистаи бўоҷби бкрдӣ дар ҳол ӯро навохту анъоми Фрмўдндӣ бар қадари хизмат ӯ то дигарон бар неки хидматии ҳариси гаштандӣ , ва агар аз касе гуноҳӣ ва тақсирӣ омадӣ базӯдии тодиби нФрмдндӣ , аз ҷиҳати ҳақи хизмат ӯро бзндони Фрстодндӣ , то чун касе шафоат кардӣ афви Фрмўдндӣ , азин маънӣ бисёраст агар ҳама ёд кунем дароз гардад , ин миқдор кифоят бошад , акнӯн бзкри нўрўзномаҳ ки мақсӯд азин китобаст боз гирдем ,

ملوک عجم ترتیبی داشته اند در خوان نیکو نهادن هر چه تمامتر بهمه روزگار، و چون نوبت بخلفاء رسید در معنی خوان نهادن نه آن تکلف کردند که وصف توان کرد، خاصه خلفاء عباسی از اباها و قلیها و حلواهاء گوناگون و فقاع حرو اینان (نهادند و پیش ازیشان نبود. و اغلب حلواهاء نیکو چون هاشمی و صابونی و لوزینه و اباها و طبیخهای نافع هم خلفاء بنی عباس نهادند، و آن همه رسمهاء نیکو ایشان را از بلند همتی بود، و دیگر آیین ملوک عجم اندر داد دادن و عمارت کردن و دانش آموختن و حکمت ورزیدن و دانا آن را گرامی داشتن همتی عظیم بوده است، و دیگر صاحب خبران را در مملکت بهر شهری و ولایتی گماشته بودندی تا هر خبری که میان مردم حادث گشتی پادشاه را خبر کردندی، تا آن پادشاه بر موجب آن فرمان دادی، و چون حال چنین بودی دستهاء تطاول کوتاه بودی و عمال بر هیچ کس ستم نیارستندی کردن، و یک درم از کس بناحق نتوانستندی ستدن، و غلامان بیرون از قانون قرار و قاعده هیچ از رعایا نیارستندی خواست، و خواسته و زن و فرزند مردمان در امن و حفظ بودی و هر کس بکار و کسب خویش مشغول بودندی از بیم پادشاه، و دیگر نان پاره که حشم را ارزانی داشتند ازو باز نگرفتندی، و بوقت خویش بر عادت معهود سال و ماه بدو میرسانیدندی، و اگر کسی در گذشتی و فرزندی داشتی که همان کار و خدمت توانستی کردن نان پدر او را ارزانی داشتندی، و دیگر بر کار عمارت عظیم حریص و راغب بودندی، و هر پادشاه که بر تخت مملکت بنشستی شب و روز دران اندیشه بودی که کجا آب و هوای خوش است تا آنجا شهری بنا کردندی، تا ذکر او در آبادان کردن مملکت در جهان بماندی، و عادت ملوک عجم و ترک و روم که از نژاد آفریدون اند چنان بودست که اگر پادشاهی سرایی مرتفع بنا افگندی یا شهری یادیهی یا رباطی یا قلعه ای، یا رود براندی، و آن بنا در روزگار او تمام نشدی پسر او(و) آن کس که بجای او بنشستی بر تخت مملکت، چون کار جهان بروی راست گشتی، بر هیچ چیز چنان جد ننمودی که آن بناء نیم کرده آن پادشاه تمام کردی، یعنی تا جهانیان بدانند که ما نیز بر آبادان کردن جهان و مملکت همچنان راغبیم، اما پسر پادشاه درین معنی حریص تر بودی از جهت چند سبب را، گفتی بر پسر فریضه تر که نیم کرده پدر خویش را تمام کند که چون تخت پادشاهی پدر ما را باشد سزاوارترم، و دیگر گفتی پدرم این عمارت یا از جهت آبادانی جهان همی کرد. یا از بلند همتی و نام نیکو، یا از جهت تقربالله تعالی، یا از جهت نزهت و خرمی، مرا نیز آبادانی مملکت همی باید، و همت بزرگ دارم، و رضا و خشنودی خدای تعالی همی خواهم، و نزهت و خرمی دوست دارم، پس در تمام کردن بنا فرمان دادی، و بجد بایستادی تا آن شهر و بنا تمام گشتی، و اگر بردست او تمام نشدی دیگر که بجای او نشستی تمام (کردی)، و مردمان آن پادشاه را مبارک و ارجمند داشتندی، گفتندی خدای تعالی این بنا بر دست او تمام گردانید، و ایوان کسری بمداین که شاپور ذوالاکتاف بنا افگند و از بعد او چند پادشاه عمارت همی کردند تا بر دست نوشین روان عادل تمام شد، و پل اندیمشک همچنین، و مانند این بسیارست، دیگر عادت ملوک عجم آن بوده است که هر کس پیش ایشان چیزی بردی، یا مطربی سرودی گفتی، یا سخنی نیکو گفتی در معانی که ایشان را خوش آمدی، گفتندی زه، یعنی احسنت، چنانک زه بر زبان ایشان برفتی از خزینه هزار درم بدان کس دادندی، و سخن خوش بزرگ داشتندی، و دیگر عادت ملوک عجم چنان بودی که از سر گناهان در گذشتندی الا از سه گناه، یکی آنک راز ایشان آشکارا کردی. و دیگر آن کس که یزدان را ناسزا گفتی، و دیگر کسی(که) فرمان را در وقت پیش نرفتی و خوار داشتی، گفتند هرک راز ملک نگاه ندارد اعتماد ازو برخاست و هر که یزدان را ناسزا گفت کافر گشت، و هر که فرمان پادشاه را کار نبندد با پادشاه برابری کرد و مخالف شد، این هر سه را در وقت سیاست فرمودندی، و گفتندی هر چیز که پادشاهان دارند از نعمتهای دنیا مردمان دیگر دارند، فرق میان پادشاهان و دیگران فرمان روایی است، چون پادشاه چنان باشد که فرمانش بر کار نگیرند چه او و چه دیگران، و دیگر در بیابانها و منزلها رباط فرمودندی و چاههای آب کندندی، و راهها از دزدان و مفسدان ایمن داشتندی، و هر کسی را رسمی و معیشتی فرمودندی، و هر سال بدو رسانیدندی بی تقاضا، و اگر کسی از عمال چیزی بر ولایتی یا دیهی بیرون از قرار قانون در افزودی آن عمل بدو ندادندی بلک او را مالش دادندی تا کسی دیگر آن طمع نکردی که زیادت(از) مردم بستاند و ملک خراب گردد، و هر که از خدمتگاران خدمتی شایسته بواجب بکردی در حال او را نواخت و انعام فرمودندی بر قدر خدمت او تا دیگران بر نیک خدمتی حریص گشتندی، و اگر از کسی گناهی و تقصیری آمدی بزودی تادیب نفرمدندی، از جهت حق خدمت او را بزندان فرستادندی، تا چون کسی شفاعت کردی عفو فرمودندی، ازین معنی بسیارست اگر همه یاد کنیم دراز گردد، این مقدار کفایت باشد، اکنون بذکر نوروزنامه که مقصود ازین کتابست باز گردیم،