Алўс , чарма , сурхи чарма , тозии чарма , хинг , боди хинг , магаси хинг , сабзи хинг , песаи каммият , каммият , каммият , шабдиз , хуршед , гӯри сурх , зарди Рахш , сёрхш , хрмогўн , чшинаҳ , шўлк , песа , абргўн , хоки ранг , дизаҳ , бҳгўн , мегаван , бодаравӣ , гулгун , арғўн , бҳоргўн , обгун , нилгун , абркос , ноўбор , сипеди зарда , бўрсор , бунафшаи гаван , адс , зоғи чашм , сабзи пӯст , симгун , аблақ , сипед , саманд , аммо алўс он аспаст ки гӯйанд осмон кашад , ва гӯйанд дурбин буд , ва аз давр ҷое бонги сами асбони шунӯд ,у бсхтии шикеб буд , валикини басаради сайр тоқат надорад ,у бдоштни хуҷаста буд , валикини нозук буд . Чармаи бдҳшму дурбин буд . Сиёҳи чармаи хуҷаста буд . Каммият ранҷ бурдор буд . Шабдизи рӯзии манду муборак буд . Хуршеди оҳистау хуҷаста буд . Саманди шикебу коргар буд . Песаи худованди дӯсту меҳрбон буд . Сипеди зарда бар нишаст мулӯкро шояд . Песаи каммияти ранҷуру бдхў буд . Ва мари аспонро рангҳои ғарибаст ки кам уфтад бидон ранг . Арсттолиси бктоби ҳайвони лухтӣ ёд кардааст , ва гӯйанд ҳар аспӣ ки ранг ӯ ранги мурғон буд , хоссаи сипед , он беҳтару шоистатар буду худовандаши бҳрб ҳамеша бпирўзӣ . Ва инчунин аспи мураккаби подшоҳро шояд . Зардаи зоғи чашму анбари ранг ки ранги чашм ӯ бзрдӣ занад ва он аспӣ ки бар андом ӯ нқтҳои сипед буд , ё зард , ва чун хинги уқоб ё сурхи хинги пой ӯ баси сипед буд , ё каммияти ранг бо рӯй сипед , ё чаҳор дасту пой ӯ сипед , ин ҳамаи фарруху хуҷаста ( буд ) . Ва аспӣ ки мулӯкро нишоед он асп буд ки рангаши брнги тзрў буд , ё бар рӯй нишонҳои калон дорад . Аммо ончии фархунда буд аз нишонҳои асп яке онаст ки бар ҷои ҳукм нишон дорад ки порсиёни онро гирд ё ( ? гирди по , ? грдбо ) хонанд , муборак буду фаррух . Ва ҳар аспӣ ки мӯяши зард буд ё сурхи бсрмо тоқат надорад ,у расӯли алайҳ ассалом гуфт равандатарин аспони ашқр буд ,у амири алмўмнини алии разии аллоҳ анҳу гуфтааст диловартарин аспон каммиятаст , ва бебоктар сиёҳ , ва бо нерутару никўхўтри хинг , ва боҳунартар саманд . Ва аз аспони хинги он ба ки пас сару носиаҳу поу шикаму хояу дам ва чашмҳо ҳамаи сиёҳ буд . Ва ин миқдори ҷиҳати шарти китоб ёд карда шуд , ба рӯзгори пешин дар асп шинохтану ҳунару айби эшон донистан ҳеҷ гуруҳ ба аз аҷами ндонстндӣ , аз баҳри онки малики ҷаҳон азон эшон буд , ва ҳар куҷо дар арабу аҷами аспи некӯ будӣ бадаргоҳи эшон оўрдндӣ ,у имрӯзи ҳеҷ гуруҳ ба аз таркон намедонанд , аз баҳри онки шабу рӯзи кори эшон бо аспаст ,у дигари онки ҷаҳон эшон доранд .

الوس، چرمه، سرخ چرمه، تازی چرمه، خنگ، باد خنگ، مگس خنگ، سبز خنگ، پیسه کمیت، کمیت، کمیت، شبدیز، خورشید، گور سرخ، زرد رخش، سیارخش، خرماگون ،چشینه ، شولک ، پیسه ، ابرگون ، خاک رنگ، دیزه ، بهگون ، میگون ، بادروی ، گلگون ، ارغون ، بهارگون ، آبگون ، نیلگون ، ابرکاس ،ناوبار ،سپید زرده ، بورسار، بنفشه گون ، ادس ، زاغ چشم ، سبز پوست ، سیمگون ، ابلق ، سپید ، سمند ، اما الوس آن اسپست که گویند آسمان کشد، و گویند دوربین بود، و از دور جایی بانگ سم اسبان شنود، و بسختی شکیبا بود، ولیکن بسرد سیر طاقت ندارد، و بداشتن خجسته بوَد، ولیکن نازک بوَد. چرمه بدحشم و دوربین بوَد. سیاه چرمه خجسته بود. کمیت رنج بردار بوَد. شبدیز روزی‌مند و مبارک بوَد. خورشید آهسته و خجسته بوَد. سمند شکیبا و کارگر بوَد. پیسه خداوند‌دوست و مهربان بود. سپید زرده بر نشست ملوک را شاید. پیسه کمیت رنجور و بدخو بود. و مر اسپان را رنگهای غریبست که کم افتد بدان رنگ. ارسططالیس بکتاب حیوان لختی یاد کرده است، و گویند هر اسپی که رنگ او رنگ مرغان بود، خاصه سپید، آن بهتر و شایسته تر بود و خداوندش بحرب همیشه بپیروزی. و اینچنین اسپ مرکب پادشاه را شاید. زرده زاغ چشم و عنبر رنگ که رنگ چشم او بزردی زند و آن اسپی که بر اندام او نقطهای سپید بود، یا زرد، و چون خنگ عقاب یا سرخ خنگ پای او بس سپید بود، یا کمیت رنگ با روی سپید، یا چهار دست و پای او سپید، این همه فرخ و خجسته (بود) . و اسپی که ملوک را نشاید آن اسپ بود که رنگش برنگ تذرو بود، یا بر روی نشانهای کلان دارد. اما آنچه فرخنده بود از نشانهای اسپ یکی آنست که بر جای حکم نشان دارد که پارسیان آن را گرد یا (؟گرد پا، ؟گردبا) خوانند، مبارک بود و فرخ. و هر اسپی که مویش زرد بود یا سرخ بسرما طاقت ندارد، و رسول علیه السلام گفت رونده ترین اسپان اشقر بود، و امیر المومنین علی رضی الله عنه گفته است دلاورترین اسپان کمیت است، و بی باک تر سیاه، و با نیروتر و نیکوخوتر خنگ، و باهنرتر سمند. و از اسپان خنگ آن به که پس سر و ناصیه و پا و شکم و خایه و دم و چشمها همه سیاه بود. و این مقدار جهت شرط کتاب یاد کرده شد، به روزگار پیشین در اسپ شناختن و هنر و عیب ایشان دانستن هیچ گروه به از عجم ندانستندی، از بهر آنک ملک جهان ازان ایشان بود، و هر کجا در عرب و عجم اسپ نیکو بودی بدرگاه ایشان آوردندی، و امروز هیچ گروه به از ترکان نمی دانند، از بهر آنک شب و روز کار ایشان با اسپست، و دیگر آنک جهان ایشان دارند.