Шайх иброҳӣм гуфт ки сайфи аддӣни фаррух чун якеро бздии худро ба касе ( дигар ) машғӯл кардӣ ба ҳикоят , то эшон ӯро мезадандӣ . Ва шафоат касе ба ин тариқу шева пеш нарафтӣ . Фармуд ки ҳарчи дарин олам май бинӣ дар он олам чунонаст блаки инҳо ҳамаи анмўзҷ он оламанду ҳарчи дарин оламаст ҳама аз он олам овараданд ки «у ани ман шииءи алои ънднои хзоӣнаҳи вмои ннзлаҳи ало бақадр маълум » тоси бълинӣ бар сари таблаҳо давоҳои мухталиф май наад аз ҳар анбории муштӣ ; муштии плплу муштии мсткӣ , анборҳо бениҳоятанд валикин дар табла ӯ беш азин намегунҷад . Пас одамӣ бар мисоли тос бълинӣаст ё дукони аттории сет ки дар вай аз хзоини сифоти ҳақи мушти мушту пораи пора дар ҳуққаҳоу таблаҳо ниҳодаанд то дарин олам тиҷорат мекунад лоиқи худ ; аз самъи порае ва аз нутқи порае ва аз ақли порае ва аз карами порае ва аз илми порае . Акнӯн пас мардумон тавофон ҳақанд тавофе мекунаду рӯзу шаби таблҳоро пар мекунанд ва ту тиҳӣ мекунӣ ё зойеъ мекунӣ то ба он касбӣ мекунӣ рӯз тиҳӣ мекунӣу шаби боз пар мекунанд ва қӯт медиҳанд . Маслан равшании чашмро май бинӣ ? дар он олами дидаҳост ва чашмҳо ва назарҳо мухталиф аз он нмўзҷӣ ба ту фиристоданд то бидон тафарруҷ олам мекунӣ . Дид он қадар нест валек одамӣ беш азин таҳаммул накунад . Ин сифоти ҳамаи пеши мост бениҳоят ; ба қадари маълум ба ту мефиристем пас таъаммул мекун ки чандини ҳазор халқи қрнои баъд қарн омаданд ва азин дарё пар шуданду боз тиҳӣ шуданд ; бингар ки он чаҳ анбораст ! акнӯн ҳаркиро бар он дарёи вуқуфи бештари дил ӯ бар таблаи сардтар . Пас пиндорӣ ки олам аз он зарроби хона ба дар меоянду боз ба доролзрб руҷӯъ мекунад ки анои ллаҳу анои илайҳи роҷъўни ано яъне ҷамеъи аҷзои мо аз онҷо омадаанд ва анмўзҷ онҷоанду бози онҷо руҷӯъ мекунанд аз хираду бузургу ҳайвонот аммо дарин таблаи зуд зоҳир мешаванд ва бетабла зоҳир намешаванд аз онаст ки он олам латифаст ва дар назар намеояд . Чаҳ аҷаб меояд наме бинии насими баҳорро чун зоҳир мешавад дар ашҷору сабзаҳо ва гулзорҳоу раёҳин ? ҷамоли баҳорро ба воситаи эшон тафарруҷ мекунӣ ва чун дар нафаси насими баҳор майнигарӣ ҳеҷ азинҳо наме бинӣ на аз онаст ки дар ваии тафарруҷҳоу гул зорҳо нест ? охир на ин аз партав ӯст ? бал ки дарави мўҷҳост аз гулзорҳоу раёҳин лек мавҷ ҳои латифанд дар назар намеоянд алои бавосита ; аз лутф пайдо намешавад . Ҳамчунин дар одамӣ низ ин авсоф ниҳонаст зоҳир намешавад алои бавоситаи андарунӣ ё берӯнӣ ; аз гуфт касеу осеб касеу ҷангу сулҳ касе пайдо мешавад . Сифоти одамӣ наме бинӣ ; дар худ таъаммул мекунӣ ҳеҷ наме ёбӣ ва худро тиҳӣ май донеи азин сифот на онаст ки ту аз онч бӯдае мутағаййир шудае ; алои инҳо дар ту ниҳонанд , бар мисол обанд дар дарё аз дарёи беруни нёинди алои бавоситаи абрӣ ва зоҳир нашаванд ало ба мавҷӣ . Мавҷ ҷўшшӣ бошад аз андаруни ту зоҳир шавад бе воситаи берӯнии валикини модом ки дарё сокинаст ҳеҷ наме бинӣу тани ту бар лаб дарёсту ҷони ту дарёии сет наме бинии дарави чандини моҳёну морону мурғону халқи гӯногӯн бадар меоянд ва худро май намоянду боз ба дарё май раванди сифоти ту мисли хашму ҳасаду шаҳвату ғайраи азин дарёи сари бармеи оранди пас гӯйии сифоти ту ошиқон ҳақанд латиф , эшонро натавон дидани алои бавоситаи ҷомаи забон ; чун бараҳна мешаванд аз латифӣ дар назар намеоянд .

شیخ ابراهیم گفت که سیف‌الدین فرّخ چون یکی را بزدی خود را به کسی (دیگر) مشغول کردی به حکایت، تا ایشان او را می‌زدندی. و شفاعت کسی به این طریق و شیوه پیش نرفتی. فرمود که هرچ درین عالم می‌بینی در آن عالم چنان است بلک اینها همه انموذج آن عالمند و هرچ درین عالم است همه از آن عالم آوردند که «وَ اِنْ مِن شَیْیء اِلَّا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَّزِلُهُ اِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُوْمٍ» طاس بعلینی بر سر طبله‌ها دواهای مختلف می‌نهد از هر انباری مشتی؛ مشتی پلپل و مشتی مصطکی، انبارها بی‌نهایت‌اند ولیکن در طبلهٔ او بیش ازین نمی‌گنجد. پس آدمی بر مثال طاس بعلینی است یا دکان عطّاری‌ست که در وی از خزاین صفات حق مشت مشت و پاره پاره در حقّه‌ها و طبله‌ها نهاده‌اند تا درین عالم تجارت می‌کند لایق خود؛ از سمع پاره‌ای و از نطق پاره‌ای و از عقل پاره‌ای و از کرم پاره‌ای و از علم پاره‌ای. اکنون پس مردمان طوّافان حقّند طوافیی می‌کند و روز و شب طبل‌ها را پر می‌کنند و تو تهی می‌کنی یا ضایع می‌کنی تا به آن کسبی می‌کنی روز تهی می‌کنی و شب باز پر می‌کنند و قوت می‌دهند. مثلاً روشنی چشم را می‌بینی؟ در آن عالم دیده‌هاست و چشمها و نظرها مختلف از آن نموذجی به تو فرستادند تا بدان تفرّج عالم می‌کنی. دید آن قدر نیست ولیک آدمی بیش ازین تحمّل نکند. این صفات همه پیش ماست بی‌نهایت؛ به قدر معلوم به تو می‌فرستیم پس تأمّل می‌کن که چندین هزار خلق قرناً بعد قرن آمدند و ازین دریا پر شدند و باز تهی شدند؛ بنگر که آن چه انبار است! اکنون هرکه‌را بر آن دریا وقوف بیشتر دل او بر طبله سردتر. پس پنداری که عالم از آن ضرّاب‌خانه به در می‌آیند و باز به دارالضّرب رجوع می‌کند که اِنَّا لِلهِّ وَ اِنَا اِلَیْهِ رَاجِعُوْنَ اِناّ یعنی جمیع اجزای ما از آنجا آمده‌اند و انموذج آنجااند و باز آنجا رجوع می‌کنند از خُرد و بزرگ و حیوانات اما درین طبله زود ظاهر می‌شوند و بی طبله ظاهر نمی‌شوند از آنست که آن عالم لطیف است و در نظر نمی‌آید. چه عجب می‌آید نمی‌بینی نسیم بهار را چون ظاهر می‌شود در اشجار و سبزه‌ها و گلزارها و ریاحین؟ جمال بهار را به واسطهٔ ایشان تفرّج می‌کنی و چون در نَفَس نسیم بهار می‌نگری هیچ ازینها نمی‌بینی نه از آنست که در وی تفرج‌ها و گل‌زارها نیست؟ آخر نه این از پرتو اوست؟ بل که درو موجهاست از گلزارها و ریاحین لیک موج‌های لطیفند در نظر نمی‌آیند الا بواسطه‌؛ از لطف پیدا نمی‌شود. همچنین در آدمی نیز این اوصاف نهان است ظاهر نمی‌شود الا بواسطهٔ اندرونی یا بیرونی؛ از گفتِ کسی و آسیب کسی و جنگ و صلح کسی پیدا می‌شود. صفات آدمی نمی‌بینی؛ در خود تأمّل می‌کنی هیچ نمی‌یابی و خود را تهی می‌دانی ازین صفات نه آنست که تو از آنچ بوده‌ای متغیّر شده‌ای؛ الّا اینها در تو نهانند، بر مثال آبند در دریا از دریا بیرون نیایند الا بواسطهٔ ابری و ظاهر نشوند الا به موجی. موج جوششی باشد از اندرون تو ظاهر شود بی‌واسطهٔ بیرونی ولیکن مادام که دریا ساکن است هیچ نمی‌بینی و تن تو بر لب دریاست و جان تو دریایی‌ست نمی‌بینی درو چندین ماهیان و ماران و مرغان و خلق گوناگون بدر می‌آیند و خود را می‌نمایند و باز به دریا می‌روند صفات تو مثل خشم و حسد و شهوت و غیره ازین دریا سر برمی‌آرند پس گویی صفات تو عاشقان حقّند لطیف، ایشان را نتوان دیدن الا بواسطهٔ جامهٔ زبان؛ چون برهنه می‌شوند از لطیفی در نظر نمی‌آیند.