Гуфт ки « шабу рӯзи дилу ҷонам ба хизматаст ва аз машғӯлиҳо ва корҳои муғул ба хизмат наме тавонам расӣдан . » фармуд ки « ин корҳо ҳам кор ҳақаст зеро сабаби амну амони мусулмонии сети худро фидо кардаед ба молу тан то дили эшон ро

گفت که «شب و روز دل و جانم به خدمت است و از مشغولی‌ها و کارهای مغول به خدمت نمی‌توانم رسیدن.» فرمود که «این کارها هم کار حق است زیرا سبب امن و امان مسلمانی‌ست خود را فدا کرده‌اید به مال و تن تا دل ایشان را

Ба ҷой оред то мусулмонӣ чанд бо ман ба тоъат машғӯл бошанд , пас ин низ кор хайр бошад ва чун шуморо ҳақи таъолӣ ба чунин кори хайр майл додаасту фарти рағбат , далел аноятаст ва чун Фтўрӣ бошад дарин майли далел бе аноятӣ

به جای آرید تا مسلمانی چند با من به طاعت مشغول باشند، پس این نیز کار خیر باشد و چون شما را حق تعالی به چنین کار خیر میل داده است و فرط رغبت، دلیل عنایت است و چون فتوری باشد درین میل دلیل بی‌عنایتی

Бошад ки ҳақ таъолӣ нахоҳад ки чунин хайри хатир ба сабаб ӯ барояд то мустаҳаққи он савобу дараҷот олӣ набошад ҳамчун ҳаммом ки гармаст . Он гармӣ ӯ аз олат тунаст ҳамчун гиёҳу ҳемау узрау ғайраи ҳақи таъолии асбобӣ пайдо кунад ки

باشد که حق تعالی نخواهد که چنین خیر خطیر به سبب او برآید تا مستحقّ آن ثواب و درجات عالی نباشد همچون حمّام که گرم است. آن گرمی او از آلت تون است همچون گیاه و هیمه و عَذرِه و غیره حق تعالی اسبابی پیدا کند که

Агарчӣ ба сӯрати он бад бошаду кара аммо дар ҳақ ӯ аноят бошад чун ҳаммом ӯ гарм мешаваду суди он ба халқ мерасад . » дарин миён ёрон омаданд узр фармуд ки « агар ман шуморо қиём накунам ва сухан нагӯям ва напурсам ин эҳтиром бошад зеро эҳтиром ҳар чизеи лоиқи он вақт бошад дар намоз нишоед падару бародарро пурсидану таъзим кардан ва беилтифотӣ ба дӯстону хуишон дар ҳолати намози айн илтифотасту айни навозиш зеро чун ба сабаби эшон худро аз тоъату астғроқи ҷудо

اگرچه به صورت آن بد باشد و کره اما در حق او عنایت باشد چون حمام او گرم می‌شود و سود آن به خلق می‌رسد.» درین میان یاران آمدند عذر فرمود که «اگر من شما را قیام نکنم و سخن نگویم و نپرسم این احترام باشد زیرا احترام هر چیزی لایق آن وقت باشد در نماز نشاید پدر و برادر را پرسیدن و تعظیم کردن و بی‌التفاتی به دوستان و خویشان در حالت نماز عین التفات است و عین نوازش زیرا چون به سبب ایشان خود را از طاعت و استغراق جدا

Накунад ва мушавваш нашавад пас эшон мустаҳаққи уқоб ва итоб нигараданд пас айни илтифот ва навозиш бошад чун ҳазар кард аз чизе ки уқубати эшон дар онаст . » савол кард ки « аз намози наздиктар ба ҳақ роҳӣ ҳаст ? » фармуд « ҳам намоз , аммо намози ин сӯрат танҳо нест . Ин қолаб намозаст зеро ки ин намозро аввалии сету охирии сет ва ҳар чизро ки аввалӣ ва охирӣ бошад он қолаб бошад . Зеро такбири аввал намозасту саломи охир намозаст . Ва ҳамчунин шаҳодат он нест ки бар забон мегӯйанд танҳо ; зеро ки онро низ аввалии сету охирӣ ва ҳар чиз ки дар ҳарфу савти даройад ва ӯро аввал ва охир бошад он сӯрат ва қолаб бошад . Ҷон , он бе чун бошад ва бениҳоят бошад ва ӯро аввал ва охир набӯд . Охир , ин намозро анбиё пайдо кардаанд акнӯн ин набӣ ки намозро пайдо карда чунин мегуяд ки « лии маъаи аллоҳи вақти лоисънии фӣаи набии мурсали вломлки муқарраб » пас донистем ки ҷони намози ин сӯрат танҳо нест блаки астғроқии сет ва беҳӯшӣаст ки ин ҳамаи сӯратҳо бурун мемонад ва онҷо намегунҷад ; ҷбриил низ ки маънӣ маҳзаст ҳам намегунҷад .

نکند و مشوّش نشود پس ایشان مستحق عقاب و عتاب نگردند پس عین التفات و نوازش باشد چون حذر کرد از چیزی که عقوبت ایشان در آنست.» سؤال کرد که «از نماز نزدیک‌تر به حقّ راهی هست؟» فرمود «هم نماز، اما نماز این صورتِ تنها نیست. این قالب نماز است زیرا که این نماز را اولی‌ست و آخری‌ست و هر چیز را که اولی و آخری باشد آن قالب باشد. زیرا تکبیر اول نماز است و سلام آخر نماز است. و همچنین شهادت آن نیست که بر زبان می‌گویند تنها؛ زیرا که آن را نیز اولی‌ست و آخری و هر چیز که در حرف و صوت درآید و او را اول و آخر باشد آن صورت و قالب باشد. جان، آن بی‌چون باشد و بی‌نهایت باشد و او را اوّل و آخر نبوَد. آخر، این نماز را انبیا پیدا کرده‌اند اکنون این نبی که نماز را پیدا کرده چنین می‌گوید که «‌لِیْ مَعَ اللهِّ وَقْتٌ لَاَیَسَعُنِیْ فِیْهِ نَبِیٌ مُرْسَلٌ وَلَامَلَکٌ مُقَرَّبُ» پس دانستیم که جان نماز این صورت تنها نیست بلک استغراقی‌ست و بیهوشی‌ است که این همه صورت‌ها برون می‌ماند و آنجا نمی‌گنجد؛ جبرییل نیز که معنی محض است هم نمی‌گنجد.

Ҳикоятаст аз ( мавлонои султони алълмои қутби Алъолами бҳоءолҳқу аддӣни қудси аллоҳи сираи алъзим ) ки рӯзии асҳоб ӯро мустағриқ ёфтанд ; вақт намоз расед , баъзе мурӣдон овоз доданд мавлоноро ки « вақт намозаст » мавлоно ба гуфт эшон илтифот накард , эшон бархестанд ва ба намоз машғӯл шуданд . Ду мурӣди мувофиқат шайх карданд ва ба намоз на устоданд ; яке азон мурӣдон ки дар намоз буд хоҷагии ном ба чашми сар ба вай аён бинмуданд ки ҷумлаи асҳоби мурӣдон ки дар намоз буданд бо эмоми пушташон ба қибла буд ва он ду мурӣдро ки мувофиқат шайх карда буданд рӯишон ба қибла буд зеро ки шайх чун аз мо ва ман бигузашт ва ӯе ӯ фано шуд ва намонад ва дар нури ҳақ мустаҳлак шуд ки мўтўо қабл ани тмўтўо акнӯн ӯ нури ҳақ шудаасту ҳаркии пушт ба нур ҳақ кунад ва рӯй ба девор оварад қатъан пушт ба қибла карда бошад зеро ки ӯ ҷон қибла бӯдааст . Охири ин халқ ки рӯ ба каъба мекунанд ( охири он каъбаро набӣ сохтааст ки ) қиблаи гоҳи олам шудааст . Пас агар ӯ қибла бошад ба тариқи аввалӣ чун он барои ӯ қибла шудааст . Мустафо ( салавоти аллоҳи алайҳ ) ёриро итоб кард ки « туро хондам , чун наомадӣ ? » гуфт « ба намоз машғӯл будам » гуфт « охир на миннат хондам ? » гуфт « ман бечораам » фармуд ки « некаст агар дар ҳамаи вақти мудом бечора бошӣ , дар ҳолати қудрати ҳам худро бечораи бинии чунонкӣ дар ҳолати аҷз май бинӣ зеро ки болои қудрати ту қудратӣасту мақҳури ҳақӣ дар ҳамаи аҳвол . » ту ду нимаи нестӣ гоҳе бочора ва гоҳе бечораи назар ба қудрат ӯ дор ва ҳамвора худро бечора май дон ва бедасту пойу оҷизу мискин . Чаҳ ҷои одамии заъиф ? балки шерону палангону наҳангони ҳамаи бечорау ларзон вайанд , осмонҳоу заминҳо ҳамаи бечорау мусаххари ҳукм вайанд , ӯ подшоҳӣ азимаст . Нур ӯ чун нури моҳ ва офтоб нест ки ба вуҷӯди эшон чизе бар ҷой бимонад ; чун нур ӯ бепарда рӯй намояд на осмон монад ва на замин на офтоб ва на моҳ . Ҷузи он шоҳ кас намонад . Ҳикоят ; подшоҳӣ ба дарвешӣ гуфт ки « он лаҳза ки туро ба даргоҳи ҳақи таҷаллӣ ва қурб бошад маро ёд кун » гуфт « чун ман дар он ҳазрати расму тоби офтоби он ҷамол бар ман занад маро аз худ ёд наёяд , аз ту чун ёд кунам ? » аммо чун ҳақи таъолии бандаеро гузиду мустағриқ худ гардонид ҳаркии доман ӯ бигираду азуи ҳоҷати талабад бе онкии он бузург назд ҳақ ёд кунад ва арза диҳад ҳақи онро برارد . Ҳикоятӣ овардаанд ки подшоҳӣ буд ва ӯро бандае буд хосу муқарраби азим . Чун он бандаи қасди сарой подшоҳ кардӣ аҳли ҳоҷати қиссаҳоу номаҳо бадв додандӣ ки бар подшоҳи арзи дор . ӯ онро дар чрмдон кардӣ , чун дар хизмат подшоҳ раседӣ тоби ҷамол ӯ брнтоФтии пеши подшоҳ мадҳуш афтодӣ подшоҳи даст дар кӣсау ҷайбу чрмдон ӯ кардӣ ба тариқи ишқи бозӣ ки « ин бандаи мадҳуши ман мустағриқи ҷамоли ман чаҳ дорад ? » он номаҳоро бёФтӣу ҳоҷоти ҷумларо бар зуҳри он сабт кардӣу боз дар чрмдон ӯ наҳодӣ ; корҳои ҷумларо беонкӣ ӯ арз дорад баровардӣ чунин ки яке аз онҳо рад нагаштӣ балки матлӯби эшон музоъаф ва беш аз онкии тлбидндӣ ба ҳусӯли пайвастӣ . Бандагони дигар ки ҳуш доштандӣу тавонистандии қиссаҳои аҳли ҳоҷатро ба ҳазрати шоҳи арза кардану намӯдан аз сад кор ва сад ҳоҷати яке нодаро мнқзӣ шудӣ .

حکایت است از (مولانا سلطان العلما قطب العالم بهاءالحق و الدین قدس اللهّ سره العظیم) که روزی اصحاب او را مستغرق یافتند؛ وقت نماز رسید، بعضی مریدان آواز دادند مولانا را که «وقت نماز است» مولانا به گفتِ ایشان التفات نکرد، ایشان برخاستند و به نماز مشغول شدند. دو مرید موافقت شیخ کردند و به نماز نه‌استادند؛ یکی ازان مریدان که در نماز بود خواجگی‌نام به چشم سر به وی عیان بنمودند که جمله اصحاب مریدان که در نماز بودند با امام پشتشان به قبله بود و آن دو مرید را که موافقت شیخ کرده‌بودند رویشان به قبله بود زیرا که شیخ چون از ما و من بگذشت و اوییِ او فنا شد و نماند و در نور حق مستهلک شد که مُوْتُوْا قَبْلَ اَنْ تَمُوْتَوْا اکنون او نور حق شده است و هرکه پشت به نور حق کند و روی به دیوار آورد قطعا پشت به قبله کرده باشد زیرا که او جان قبله بوده‌است. آخر این خلق که رو به کعبه می‌کنند (آخر آن کعبه را نبی ساخته است که) قبله‌گاه عالم شده است. پس اگر او قبله باشد به طریق اولی چون آن برای او قبله شده است. مصطفی (صلوات الله علیه) یاری را عتاب کرد که «تو را خواندم، چون نیامدی؟» گفت «به نماز مشغول بودم» گفت «آخر نه منت خواندم؟» گفت «من بیچاره‌ام» فرمود که « نیک است اگر در همه وقت مدام بیچاره باشی، در حالت قدرت هم خود را بیچاره بینی چنانکه در حالت عجز می‌بینی زیرا که بالای قدرت تو قدرتی است و مقهور حقّی در همه احوال.» تو دو نیمه نیستی گاهی باچاره و گاهی بیچاره نظر به قدرت او دار و همواره خود را بیچاره می‌دان و بی دست و پای و عاجز و مسکین. چه جای آدمی ضعیف؟ بلکه شیران و پلنگان و نهنگان همه بیچاره و لرزان وی‌اند، آسمان‌ها و زمین‌ها همه بیچاره و مسخّر حکم وی‌اند، او پادشاهی عظیم است. نور او چون نور ماه و آفتاب نیست که به وجود ایشان چیزی بر جای بماند؛ چون نور او بی‌پرده روی نماید نه آسمان مانَد و نه زمین نه آفتاب و نه ماه. جز آن شاه کس نماند. حکایت؛ پادشاهی به درویشی گفت که «آن لحظه که تو را به درگاه حق تجلّی و قرب باشد مرا یاد کن» گفت «چون من در آن حضرت رسم و تاب آفتاب آن جمال بر من زند مرا از خود یاد نیاید، از تو چون یاد کنم؟» اما چون حق تعالی بنده‌ای را گزید و مستغرق خود گردانید هرکه دامن او بگیرد و ازو حاجت طلبد بی‌آنکه آن بزرگ نزد حق یاد‌ کند و عرضه دهد حق آن را برآرد. حکایتی آورده‌اند که پادشاهی بود و او را بنده‌ای بود خاصّ و مقرّب عظیم. چون آن بنده قصد سرای پادشاه کردی اهل حاجت قصّه‌ها و نامه‌ها بدو دادندی که بر پادشاه عرض دار. او آن‌را در چرمدان کردی، چون در خدمت پادشاه رسیدی تاب جمال او برنتافتی پیش پادشاه مدهوش افتادی پادشاه دست در کیسه و جیب و چرمدان او کردی به طریق عشق‌بازی که «این بندهٔ مدهوش من مستغرق جمال من چه دارد؟» آن نامه‌ها را بیافتی و حاجات جمله را بر ظَهر آن ثبت کردی و باز در چرمدان او نهادی؛ کارهای جمله را بی‌آنکه او عرض دارد برآوردی چنین که یکی از آنها رد نگشتی بلکه مطلوب ایشان مضاعف و بیش از آنکه طلبیدندی به حصول پیوستی. بندگان دیگر که هوش داشتندی و توانستندی قصّه‌های اهل حاجت را به حضرت شاه عرضه کردن و نمودن از صد کار و صد حاجت یکی نادرا منقضی شدی.