Авроди толибону соликон он бошад ки ба иҷтиҳоду бандагӣ машғӯл шаванду замонро ки қисмат карда бошанд дар ҳар корӣ то он замон муваккил шавад эшонро ҳам чун рақибӣ , ба ҳукми одат [ бидон кор кашад ] Маслан чун бомдод бархезад он соъат ба ибодати аввалитар ки нафаси сокин тарасту софитар , ҳаркас бидон навъи бандагӣ ки лоиқ ӯ бошаду андозаи нафаси шариф ӯ мекунаду баҷо май ораду анои лнҳни алсоФўну анои лнҳни алмсбҳўн . Садҳазор сафаст ҳарчанд ки поктар мешавад пештар мебаранд ва ҳарчанд камтар мешавад ба сафи пас тар мебаранд ; ки ахрўҳни ман ҳайси ахрҳни аллоҳ . Ин қисса дарозаст ва азин дарози ҳеҷ гзир нест ҳаркии ин қиссаро кӯтоҳ кард умри худроу ҷони худро кӯтоҳ кард алои ман ъсми аллоҳ . Ва аммо авроди восилон ба қадар фаҳм мегӯям ; он бошад ки бомдод , арвоҳи муқаддасу млоикаҳи мутаҳҳар ва он халқ ки лоиълмҳми алои аллоҳ ки номи эшон махфӣ доштааст аз халқ аз ғояти ғайрат , ба зиёрати эшон биёянду рояти анноси идхлўни фии дайни аллоҳу алмлоӣкаҳи идхлўни алайҳими ман кули боб . Ту паҳлавӣ эшон нишастае ва набинӣ ва аз он суханҳоу саломҳоу ханда ҳо нашнавӣ ва ин чаҳ аҷаб меояд ки бемор дар ҳолати наздики марг хаёлот бинад ки онкии паҳлавӣ ӯ буд хабар надорад ва нашунӯд ки чаҳ мегуяд . Он ҳақоиқи ҳазор бор аз ин хаёлоти латиф тараст ва ин то бемор нашавад набинад ва нашунӯд ва он ҳақоиқро то намирад пеш аз марг набинад . Он зиёраткунанда ки аҳволи нозукии авлиёро медонаду азимати эшонроу онч дар хизмат ӯ аз аввали бомдоди чандини млоику арвоҳи мутаҳҳар омадаанд бешумор таваққуф мекунад то набояд ки дар миёни чунон аврод даройанд шайхро заҳмат бошад чунонк ғуломон ба дар сарои подшоҳ ҳозир шаванд ҳар бомдод , вирдашон он бошад ки ҳар якро мақомии маълуму хидматии маълуму парастишии маълум , баъзе аз давр хизмат кунанду подшоҳ даришон нанигарад ва нодид оради алои бандагони подшоҳи бенанд ки фалон , хизмат кард . Чун подшоҳ шуд вирд ӯ он бошад ки бандагони биёянд ба хизмати вай аз ҳар тарафӣ , зеро бандагӣ намонад тхлқўои бохаллоқи аллоҳ ҳосил шуд канти ?лаи смъоу бсрои ҳосили гашт ва ин мақомӣаст сахти азим ; гуфтани ҳам ҳайфаст ки азимати он ба айну зӣ ва мему тӣ дар фаҳм наёяд . Агар андакӣ аз азимати он , роҳ ёбад на айн ва на махраҷи ҳарф айн монад на даст монад ва на ҳиммат монад . Аз лашкарҳои анвор , шаҳри вуҷӯд хароб шавад ани алмулуки азои дхлўои қарияи аФсдўҳо . Шутурӣ дар хона ӣ кучак дар ояд хона вайрон шавад аммо дар он харобии ҳазор ганҷ бошад . ( шеър ) ганҷ бошад ба мавзеи вайрони саг буд саги биҷои ободон . Ва чун шарҳи мақоми соликонро дарози гуфтеми шарҳи аҳволи восилонро чаҳ гӯйем ? алои онро ниҳоят нест инро ниҳоят ҳаст ; ниҳояти соликон висоласт ; ниҳояти восилон чаҳ бошад ? он васлӣ ки онро фироқи натавонад бӯдан . Ҳеҷ ангурии боз ғӯра нашавад ва ҳеҷ миваи пухтаи боз хом нагардад . ( шеър ) ҳаром дорам бо мардумони сухани гуфтан ва чун ҳадис ту ояд сухан дароз кунам . Валлоҳ дароз намекунам кӯтаҳ мекунам . ( шеър ) хӯн мехӯрам ва ту бода май пиндории ҷон май барӣ ва ту дода май пиндорӣ . Ҳрки инро кӯтоҳ кард чунон буд ки роҳи ростро раҳо кунаду роҳи биёбон мӯҳлик гирад ки фалони дарахт наздикаст .

اوراد طالبان و سالکان آن باشد که به اجتهاد و بندگی مشغول شوند و زمان را که قسمت کرده باشند در هر کاری تا آن زمان موکّل شود ایشان را هم‌چون رقیبی، به حکم عادت [بدان کار کشد] مثلاً چون بامداد برخیزد آن ساعت به عبادت اولی‌تر که نفس ساکن‌تر است و صافی‌تر، هرکس بدان نوع بندگی که لایق او باشد و اندازهٔ نفس شریف او می‌کند و بجا می‌آرد وَ اِناّ لَنَحْنُ الصَّافوْنَ وَ اِنَّا لَنَحْنُ المُسَبِّحُوْنَ . صدهزار صف است هرچند که پاکتر می‌شود پیشتر می‌برند و هرچند کمتر می‌شود به صف ِ پس‌تر می‌برند؛ که اَخرُّوْهُنَّ مِنْ حَیْثُ اَخَّرَهُّنَ اللهُّ . این قصّه دراز است و ازین دراز هیچ گزیر نیست هرکه این قصّه را کوتاه کرد عمر خود را و جان خود را کوتاه کرد اِلّا مَنْ عَصَمَ اللّهُ . و امّا اوراد واصلان به قدر فهم می‌گویم؛ آن باشد که بامداد، ارواح ِ مقدس و ملایکهٔ مطهر و آن خلق که لایَعْلَمُهُمْ اِلَّا اللهُّ که نام ایشان مخفی داشته است از خلق از غایتِ غیرت، به زیارت ایشان بیایند وَ رَأَیْتَ النَّاسَ یَدْخُلُوْنَ فِیْ دِیْنِ اللّهِ وَ الْمَلَائِکَةُ یَدْخُلُوْنَ عَلَیْهِمْ مِنْ کُلِّ بَابٍ. تو پهلوی ایشان نشسته‌ای و نبینی و از آن سخن‌ها و سلام‌ها و خنده‌ها نشنوی و این چه عجب میآید که بیمار در حالت نزدیک مرگ خیالات بیند که آنکه پهلوی او بوَد خبر ندارد و نشنود که چه می‌گوید. آن حقایق هزار بار از این خیالات لطیف‌تر است و این تا بیمار نشود نبیند و نشنود و آن حقایق را تا نمیرد پیش از مرگ نبیند. آن زیارت‌کننده که احوال نازکی اولیا را می‌داند و عظمت ایشان را و آنچ در خدمت او از اول بامداد چندین ملایک و ارواح مطهر آمده‌اند بی‌شمار توقف می‌کند تا نباید که در میان چنان اوراد درآیند شیخ را زحمت باشد چنانک غلامان به در ِسرای پادشاه حاضر شوند هر بامداد، وردشان آن باشد که هر یک را مقامی معلوم و خدمتی معلوم و پرستشی معلوم، بعضی از دور خدمت کنند و پادشاه دریشان ننگرد و نادید آرد الا بندگانِ پادشاه بینند که فلان، خدمت کرد. چون پادشاه شد ورد او آن باشد که بندگان بیایند به خدمت وی از هر طرفی، زیرا بندگی نماند تَخَلَّقُوْا بِاخْلَاق اللهِّ حاصل شد کُنْتُ لَهُ سَمْعاً وَ بَصراً حاصل گشت و این مقامی‌ است سخت عظیم؛ گفتن هم حیف است که عظمت آن به عین و ظی و میم و تی در فهم نیاید. اگر اندکی از عظمت آن، راه یابد نه عین و نه مخرج حرف عین مانَد نه دست مانَد و نه همّت مانَد. از لشکرهای انوار، شهر ِ وجود خراب شود اِنَ الْمُلوُکَ اِذَا دَخَلِوْا قَرْیَةً اَفْسَدُوْهَا . شتری در خانه‌ی کوچک در آید خانه ویران شود امّا در آن خرابی هزار گنج باشد. (شعر) گنج باشد به موضع ویران    سگ بوَد سگ بجای آبادان.  و چون شرح مقام سالکان را دراز گفتیم شرح احوال واصلان را چه گوییم؟ الا آن را نهایت نیست این را نهایت هست؛ نهایت سالکان وصال است؛ نهایت واصلان چه باشد؟ آن وصلی که آن را فراق نتواند بودن. هیچ انگوری باز غوره نشود و هیچ میوهٔ پخته باز خام نگردد. (شعر) حرام دارم با مردمان سخن گفتن   و چون حدیث تو آید سخن دراز کنم.  واللهّ دراز نمی‌کنم کوته می‌کنم. (شعر) خون می‌خورم و تو باده می‌پنداری    جان می‌بری و تو داده می‌پنداری. هرک این را کوتاه کرد چنان بود که راه راست را رها کند و راه بیابان مهلک گیرد که فلان درخت نزدیک است.