Сӯрат , фаръ ишқ омад ки бе ишқи ин сӯратро қадар набӯд . Фаръ он бошад ки бе асли натавонад бӯдан пас аллоҳро сӯрати нгўинд чун сӯрат фаръ бошад ӯро фаръ натавон гуфтан . Гуфт ки ишқ низ бесӯрат мутасаввир нест ва мунъақид нест пас фаръ сӯрат бошад . Гӯйем чаро ишқ мутасаввир нест бесӯрат ? блаки ангезанда сӯратаст садҳазори сӯрат аз ишқ ангехта мешавад ҳам ммсли ҳам муҳаққиқ агарчӣ нақш , бенаққош набӯду наққош , бенақш набӯд лекини нақши фаръ буду наққоши асл . Кҳркаҳи алосбъи маъаи ҳркаҳи алхотм то ишқ хона набӯд ҳеҷ муҳандиси сӯрату тасаввур хона накунад ва ҳамчунин гандуми солӣ ба нарх зарасту солӣ ба нархи хоку сӯрати гандум ҳамонаст пас қадару қимати сӯрати гандум ба ишқ омад . Ва ҳамчунин он ҳунар ки ту толибу ошиқ он бошӣ пеши ту он қадар дорад ва дар даврӣ ки ҳунариро толиб набошад ҳеҷ он ҳунарро нёмўзнд ва наварзанд . Гӯйанд ки ишқи охир аФтқораст ва эҳтиёҷаст ба чизе . Пас эҳтиёҷ асл бошаду муҳтоҷи илайҳи фаръ . Гуфтам охири ин сухан ки май гӯйӣ аз ҳоҷат май гӯйӣ . Охири ин сухан аз ҳоҷат ту ҳаст шуд ки чун майли ин сухан доштӣ ин сухан зоида шуд пас эҳтиёҷи мақдам буд ва ин сухан азу зойед . Пас бе ӯ эҳтиёҷро вуҷӯд буд . Пас ишқу эҳтиёҷи фаръ ӯ набошад . Гуфт охири мақсӯд аз он эҳтиёҷи ин сухан буд пас мақсӯди фаръ чун бошад ? гуфтам доимои фаръ мақсӯд бошад ки мақсӯд аз бехи дарахти фаръ дарахтаст .

صورت، فرع عشق آمد که بی‌عشق این صورت را قدر نبوَد. فرع آن باشد که بی‌اصل نتواند بودن پس اللّه را صورت نگویند چون صورت فرع باشد او را فرع نتوان گفتن. گفت که عشق نیز بی‌صورت متصوّر نیست و منعقد نیست پس فرع صورت باشد. گوییم چرا عشق متصوّر نیست بی‌صورت؟ بلک انگیزندهٔ صورت است صدهزار صورت از عشق انگیخته می‌شود هم ممثّل هم محقّق اگرچه نقش، بی‌نقّاش نبوَد و نقّاش، بی‌نقش نبود لیکن نقش فرع بود و نقّاش اصل. کَحَرَکَةِ اِلْاصْبَعِ مَعَ حَرَکَةِ الْخَاتَمِ تا عشقِ خانه نبوَد هیچ مهندس صورت و تصوّرِ خانه نکند و همچنین گندم سالی به نرخ زر است و سالی به نرخ خاک و صورت گندم همان است پس قدر و قیمتِ صورت گندم به عشق آمد. و همچنین آن هنر که تو طالب و عاشق آن باشی پیش تو آن قدر دارد و در دَوری که هنری را طالب نباشد هیچ آن هنر را نیاموزند و نورزند. گویند که عشق آخرِ افتقار است و احتیاج است به چیزی. پس احتیاج اصل باشد و محتاجٌ الیه فرع. گفتم آخر این سخن که می‌گویی از حاجت می‌گویی. آخر این سخن از حاجت تو هست شد که چون میل این سخن داشتی این سخن زاییده شد پس احتیاج مقدّم بود و این سخن ازو زایید. پس بی او احتیاج را وجود بود. پس عشق و احتیاج فرع او نباشد. گفت آخر مقصود از آن احتیاج این سخن بود پس مقصود فرع چون باشد؟ گفتم دائماً فرع مقصود باشد که مقصود از بیخ درخت فرع درخت است.