Фармуд аз даъвии ин канизак ки карданд агарчӣ дурӯғаст пеш нахоҳад рафтан аммо дар ваҳми ин ҷамоат чизе нишаст , ин ваҳму ботини одамӣ ҳамчу даҳлезаст аввал дар даҳлез оянд онгаҳ дар хонаи раванд ; ин ҳама зоиданаду хонаро маъмури диданд , агар эшон бигӯянд ки ин хона қадимаст бар мо ҳуҷҷат нашавад ; чун мо дидаем ки ин хона ҳодисаст ҳамчунонк он ҷонварон ки аз дару девори ин хона рустаанду ҷузи ин хона чизе намедонанд ва наме бенанд , хлқоннд ки азин хонаи дунё рустаанд дар эшон ҷавҳарӣ нест мунаббаташон аз ӣнҷост ҳам дринҷои фурӯи раванд . Агар эшон оламро қадим гӯйанд бар анбиёу авлиё ки эшонро вуҷӯд бӯдааст пеш аз олам , ба сад ҳазор ҳазор ҳазор сол чаҳ ҷои сол ва чаҳ ҷои адад ? ; ки онро на ҳадаст ва на адад ; ҳуҷҷат набошад , ки эшон ҳудуси оламро дидаанд ҳамчунонк ту ҳудуси ин хонароу баъд аз он , он ФлсФик ба суннӣ мегуяд : ки ҳудуси олам ба чаҳ донистӣ ? . . . эй хар ! ту қадами оламро ба чаҳ донистӣ ? охири гуфтани ту ки олам қадимаст мъниш инаст ки ; ҳодис нест ва ин гувоҳӣ бар нафй бошад . Охири гувоҳӣ бар исботи осон тар бошад аз онки гувоҳӣ бар нафй ; зеро ки гувоҳӣ бар нафии маънӣ аш онаст ки ин марди фалони корро накардаасту итилоъ бар ин мушкиласт . Май бояд ки ин шахс аз аввали умр то охири мулозими он шахс бӯда бошад ; шабу рӯз дар хобу бедорӣ ки бигӯед албата ин корро накардааст ; ҳам ҳақиқат нашавад ; шояд ки инро хобӣ барда бошад ё он шахс ба ҳоҷати хона рафта бошад ки инро мумкин набӯда бошад мулозим ӯ бӯдан , сабаби ин гувоҳӣ бар нафй раво нест зеро ки мақдӯр нест аммо гувоҳӣ бар исбот мақдӯрасту осон зеро ки мегуяд лаҳзае бо ӯ будам чунин гуфт ва чунин кард ; лоҷарами ин гувоҳӣ мақбуласт зеро ки мақдӯри одамии сет . Акнӯн эй саг ! инки ба ҳудус гувоҳӣ медиҳад осонтараст аз ончи ту ба қадами олами гувоҳӣ май диҳӣ зеро ки ҳосили гувоҳӣ ?ут инаст ки ҳодис нест , пас гувоҳӣ бар нафй дода бошӣ пас чу ҳар дуро далелӣ несту надидаи ?ит ки олам ҳодисаст ё қадими ту ӯро май гӯйӣ : ба чаҳ донистӣ ки ҳодисаст ? ӯ низ мегуяд : эй қлтбон ! ту ба чаҳ донистӣ ки қадимаст ? охири даъвии ту мушкилтараст ва маҳолтар .

فرمود از دعوی این کنیزک که کردند اگرچه دروغست پیش نخواهد رفتن امّا در وهم این جماعت چیزی نشست، این وهم و باطن آدمی همچو دهلیزست اوّل در دهلیز آیند آنگه در خانه روند؛ این همه زاییدند و خانه را معمور دیدند، اگر ایشان بگویند که این خانه قدیم است بر ما حجّت نشود؛ چون ما دیده‌ایم که این خانه حادث است همچنانک آن جانوران که از در و دیوار این خانه رسته‌اند و جز این خانه چیزی نمی‌دانند و نمی‌بینند، خلقانند که ازین خانهٔ دنیا رسته‌اند در ایشان جوهری نیست منبتشان از اینجاست هم درینجا فرو روند. اگر ایشان عالم را قدیم گویند بر انبیا و اولیا که ایشان را وجود بوده‌است پیش از عالم، به صد‌هزار هزار هزار سال چه جای سال و چه جای عدد؟ ؛ که آن را نه حدّست و نه عدد؛ حجّت نباشد، که ایشان حدوث عالم را دیده‌اند همچنانک تو حدوث این خانه را و بعد از آن، آن فلسفیک به سُنّی می‌گوید: که حدوث عالم به چه دانستی؟ ... ای خر! تو قِدَم عالم را به چه دانستی؟ آخر گفتنِ تو که عالَمْ قدیم است معنیش اینست که؛ حادث نیست و این گواهی بر نفی باشد. آخر گواهی بر اثبات آسان‌تر باشد از آنک گواهی بر نفی؛ زیرا که گواهی بر نفی معنی‌اش آنست که این مرد فلان کار را نکرده است و اطّلاع بر این مشکل است. می‌باید که این شخص از اوّل عمر تا آخر ملازم ِ آن شخص بوده باشد؛ شب و روز در خواب و بیداری که بگوید البته این کار را نکرده است؛ هم حقیقت نشود؛ شاید که این را خوابی برده باشد یا آن شخص به حاجت‌خانه رفته باشد که این را ممکن نبوده باشد ملازم او بودن، سبب این گواهی بر نفی روا نیست زیرا که مقدور نیست امّا گواهی بر اثبات مقدورست و آسان زیرا که می‌گوید لحظه‌ای با او بودم چنین گفت و چنین کرد؛ لاجرم این گواهی مقبول است زیرا که مقدور ِ آدمی‌ست. اکنون ای سگ! اینکه به حدوث گواهی می‌دهد آسانتر است از آنچ تو به قدم عالم گواهی می‌دهی زیرا که حاصل گواهی‌ات اینست که حادث نیست، پس گواهی بر نفی داده باشی پس چو هر دو را دلیلی نیست و ندیده‌ایت که عالم حادث است یا قدیم تو او را می‌گویی: به چه دانستی که حادث است؟ او نیز می‌گوید: ای قلتبان! تو به چه دانستی که قدیم است؟ آخر دعوی تو مشکلتر است و محالتر.