Он кариро гуфт афзӯни моя Эй

آن کری را گفت افزون مایه‌ای

Ки туро ранҷур шуд ҳамсоя Эй

که ترا رنجور شد همسایه‌ای

Гуфт бо худ кар ки бо гӯши гарон

گفت با خود کر که با گوش گِران

Ман чаҳ дарёбам з гуфт он ҷавон

من چه دریابم ز گفت آن جوان

Хоссаи ранҷуру заъиф овоз шуд

خاصه رنجور و ضعیف آواز شد

Лек бояд рафт онҷо нест бад

لیک باید رفت آنجا نیست بُد

Чун бубинами кони лабаш ҷунбон шавад

چون ببینم کان لبش جُنبان شود

Ман қиёсии гирами онро аз хирад

من قیاسی گیرم آن را از خِرد

Чун бигӯям , чунӣ эй меҳнати кашам ?

چون بگویم، چونی ای مِحنت‌ کشم؟

ӯ бихоҳад гуфт наякум ё хушам

او بخواهد گفت نیکم یا خوشم

Ман бигӯям шукр , чаҳ хӯрдӣ або

من بگویم شکر، چه خوردی ابا

ӯ бигӯед “ шарбатӣ “ ё “ моаш бо “

او بگوید "شربتی" یا "ماش با"

Ман бигӯям саҳа навишт кист он

من بگویم صَحّهِ‌نوشَتْ کیست آن

Аз табибони пеши ту ? гуяд фалон

از طبیبان پیش تو؟ گوید فِلان

Ман бигӯям бас муборак пост ӯ

من بگویم بس مبارک‌‌پاست او

Чунк ӯ омад шавад карти накӯ

چونک او آمد شود کارت نِکو

Пой ӯро озмўдстими мо

پای او را آزمودستیم ما

Ҳар куҷо шуд мешавад ҳоҷати раво

هر کجا شد می‌شود حاجت روا

Ин ҷавоботи қиёсӣ рост кард

این جوابات قیاسی راست کرد

Пеши он ранҷур шуд он неки мард

پیش آن رنجور شد آن نیک‌مرد

Гуфт чунӣ ? гуфт мардум , гуфт шукр

گفت چونی؟  گفت مُردم،  گفت شُکر

Шуд азин ранҷури пари озор ва накар

شد ازین رنجور پر آزار و نُکر

Кин чаҳ шукраст , ин адуии мо бад аст

کین چه شُکر است، این عدوی ما بُدَست

Кар қиёсӣ кард ва , он каж омадаст

کر قیاسی کرد و، آن کژ آمدست

Баъд аз он гуфташ чаҳ хӯрдӣ ? гуфт заҳр

بعد از آن گفتش چه خوردی؟ گفت زهر

Гуфт навишт бод ! афзӯни гашти қаҳр

گفت نوشت باد! افزون گشت قهر

Баъд аз он гуфт аз табибон кист ӯ

بعد از آن گفت از طبیبان کیست او

Ков ҳаме ояд ба чораи пеши ту ?

کاو همی‌ آید به چاره پیش تو؟

Гуфт ъзроӣил меояд бирав

گفت عزرائیل می‌آید برو

Гуфт поиши баси муборак , шоди шӯ

گفت پایش بس مبارک، شاد شو

Кар бурун омад бигуфт ӯ шодмон

کر برون آمد بگفت او شادمان

Шукр каш кардам мурооти ин замон

شُکر کَش کردم مراعات این زمان

Гуфт ранҷури ин адуии ҷони мост

گفت رنجور این عَدوی جان ماست

Мо надонистем ков кон ҷафост

ما ندانستیم کاو کان جفاست

Хотири ранҷури ҷӯёни сад сиқт

خاطر رنجور جویان شد سَقط

То ки пайғомаш кунад аз ҳар нмт

تا که پیغامش کند از هر نَمَط

Чун касе ки хӯрда бошад оши бад

چون کسی که خورده باشد آش بَد

Май бшўронди дилаш то қӣ кунад

می‌بشوراند دلش تا قی کند

Казм ғайз инаст онро қӣ макун

کظم غیظ اینست آن را قی مکن

То биёбӣ дар ҷазои ширини сухан

تا بیابی در جزا شیرین سُخن

Чун набӯдаш сабр , май печид ӯ

چون نبودش صبر، می‌پیچید او

Кини саги зани рус‍‍пии ҳизи кӯ

کین سگ زن‌روسپیِ حیز کو

То бирезам бар вай ончӣ гуфта буд

تا بریزم بر وی آنچه گفته بود

Кони замони шери замирами хуфта буд

کان زمان شیر ضمیرم خفته بود

Чун иёдати баҳр дил оромӣаст

چون عیادت بهر دل‌آرامیست

Ин иёдат нест , душмани комист

این عیادت نیست، دشمن کامیست

То бибинад душмани худро назор

تا ببیند دشمن خود را نزار

То бигирад хотири зишташи қарор

تا بگیرد خاطر زشتش قرار

Баси касон , к-эйашони ибодат ҳо кунанд

بس کسان، کایشان ز طاعت که رهند

Дил ба ризвону савоб он диҳанд

دل به رضوان و ثواب آن دهند

Худ ҳақиқат , маъсият бошад хФӣ

خود حقیقت، معصیت باشد خفی

Баси кидир , конро ту пиндории сафӣ

بس کِدر، کان را تو پنداری صفی

Ҳамчуи он кар , кӯ ҳаме пиндоштаст

همچو آن کر، کو همی پنداشتست

Кӯ никуӣ кард ва он бар акси ҷуст

کو نکویی کرد و آن بر عکس جَست

ӯ нишаста хуш ки хизмат карда ам

او نشسته خوش که خدمت کرده‌ام

Ҳақи ҳамсоя баҷо оварда ам

حق همسایه بجا آورده‌ام

Баҳри худ ӯ оташӣ афрӯхтаст

بهر خود او آتشی افروخته‌ست

Дар дили ранҷур , ӯ , худро сӯхтаст

در دلِ رنجور و، خود را سوخته‌ست

Фотқўои алнори алтии аўқдтм

فَاتَقوا النار الَتی اوقَدَتُم

Анкми фии алмъсиаҳи азддтм

اِنَکُم فی المَعصیه اِزدَدَتُم

Гуфт пайғомбар ба як соҳиби риё

گفت پیغامبر به یک صاحب‌ریا

Сли анки лами тсл ё Фтӣ

صَلِ اِنَک لَم تَصَلَ یا فَتی

Аз барои чораи ин хавф ҳо

از برای چارهٔ این خوف‌ها

Омад андар ҳар намозии аҳдно

آمد اندر هر نمازی اِهدِنا

Кини намозамро мёмиз эй худо

کین نمازم را میامیز ای خدا

Бо намози золину аҳли риё

با نماز ضالین و اهل ریا

Аз қиёсӣ ки бикради он кар гузин

از قیاسی که بکرد آن کر گزین

Суҳбати даҳ сола ботил шуд бад-ӣн

صحبت ده‌ ساله باطل شد بدین

Хосса , эй хоҷаи қиёси ҳиси дун

خاصه، ای خواجه قیاس حس دون

Андари он ваҳйӣ ки шуд аз ҳади фузун

اندر آن وحیی که شد از حَد فزون

Гӯши ҳиси ту , ба ҳарф ар дар хураст ?

گوش حس تو، به حرف ار در خور است؟

Дон , ки гӯши ғайби гири ту , кар аст

دان، که گوش غیب‌گیر تو، کر است