Аввали он каси кин қёскҳо намӯд
اول آن کس کین قیاسکها نمود
Пеши анвори худои Иблис буд
پیش انوار خدا ابلیس بود
Гуфт нор аз хок бешак беҳтараст
گفت نار از خاک بی شک بهترست
Ман зи нор ва ӯ зи хоки акдрст
من ز نار و او ز خاک اکدرست
Пас қиёси фаръ бар аслаш кунем
پس قیاس فرع بر اصلش کنیم
ӯ зи зулмати мо з нур равшанем
او ز ظلمت ما ز نور روشنیم
Гуфт ҳақ на блаки ло ансоб шуд
گفت حق نه بلک لا انساب شد
Зуҳду тақвои фазлро миҳроб шуд
زهد و تقوی فضل را محراب شد
Ин на мироси ҷаҳон фонӣ аст
این نه میراث جهان فانی است
Ки ба ансобаш биёбӣ ҷонӣ аст
که به انسابش بیابی جانی است
Блаки ин миросҳои анбиёст
بلک این میراثهای انبیاست
Вориси ин ҷонҳои атқёст
وارث این جانهای اتقیاست
Пӯри он бўҷҳл шуд муъмини аён
پور آن بوجهل شد مؤمن عیان
Пӯри он Нӯҳи набӣ аз гмрҳон
پور آن نوح نبی از گمرهان
Зодаи хокӣ мунаввар шуд чу моҳ
زادهٔ خاکی منور شد چو ماه
Зодаи оташи тӯии рӯи рӯсиёҳ
زادهٔ آتش توی رو روسیاه
Ин қиёсоту тҳрии рӯзи абр
این قیاسات و تحری روز ابر
ё бшби мари қибларо кардаст ҳбр
یا بشب مر قبله را کردست حبر
Лек бо хуршеду каъбаи пеши рӯ
لیک با خورشید و کعبه پیش رو
Ин қиёс ва ин тҳриро мҷу
این قیاس و این تحری را مجو
Каъба нодида макун рӯ зу мтоб
کعبه نادیده مکن رو زو متاب
Аз қиёси аллоҳи аълами болсўоб
از قیاس الله اعلم بالصواب
Чун сафирӣ бишинавӣ аз мурғи ҳақ
چون صفیری بشنوی از مرغ حق
Зоҳирашро ёдгирӣ чун сабақ
ظاهرش را یاد گیری چون سبق
Вонгаҳе аз худ қёсотӣ кунӣ
وانگهی از خود قیاساتی کنی
Мари хаёли маҳзро зотӣ кунӣ
مر خیال محض را ذاتی کنی
Астлоҳотисти мари абдол ро
اصطلاحاتیست مر ابدال را
Ки набошад зон хабари ақвол ро
که نباشد زان خبر اقوال را
Мантиқи алтирӣ ба савти омухтӣ
منطق الطیری به صوت آموختی
Сад қиёс ва сад ҳавас афрӯхтӣ
صد قیاس و صد هوس افروختی
Ҳамчуи он ранҷури дилҳо аз ту хаст
همچو آن رنجور دلها از تو خست
Кари бпндор исобат гашта маст
کر بپندار اصابت گشته مست
Котиби он ваҳй зон овози мурғ
کاتب آن وحی زان آواز مرغ
Бардаи заннии кӯ буд ҳамбози мурғ
برده ظنی کو بود همباز مرغ
Мурғ парӣ зад мрўро кӯр кард
مرغ پری زد مرورا کور کرد
Нак фурӯи барадаш ба қаъри маргу дард
نک فرو بردش به قعر مرگ و درد
Ҳин ба аксӣ ё ба заннии ҳам шумо
هین به عکسی یا به ظنی هم شما
Дар миФтид аз мақомоти само
در میفتید از مقامات سما
Гарчи Њорутеду моруту фузун
گرچه هاروتید و ماروت و فزون
Аз ҳама бар боми нҳни алсоФўн
از همه بر بام نحن الصافون
Бар бадӣҳои бидон раҳмат кунед
بر بدیهای بدان رحمت کنید
Бар манӣу хеши байн лаънат кунед
بر منی و خویشبین لعنت کنید
Ҳин мабодо ғайрат ояд аз камӣн
هین مبادا غیرت آید از کمین
Сарнигӯни афтид дар қаъри замин
سرنگون افتید در قعر زمین
Ҳар ду гуфтанд эй худо фармон турост
هر دو گفتند ای خدا فرمان تراست
Беамон туамоне худ куҷост
بی امان تو امانی خود کجاست
Ин ҳаме гуфтанду дилашон май тпид
این همی گفتند و دلشان میطپید
Бад куҷо ояд зи мо нъми алъбид
بد کجا آید ز ما نعم العبید
Хори хори ду фиришта ҳам наҳашт
خار خار دو فرشته هم نهشت
То ки тухми хеши биниро накишт
تا که تخم خویشبینی را نکشت
Пас ҳаме гуфтанд к-эии арқонён
پس همی گفتند کای ارکانیان
Бехабар аз покии рӯҳонӣон
بی خبر از پاکی روحانیان
Мо барин гардун ттқҳо ме танем
ما برین گردون تتقها میتنیم
Бар замин ойем ва шодравон занем
بر زمین آییم و شادروان زنیم
Адл тузему ибодати оварем
عدل توزیم و عبادت آوریم
Боз ҳар шаби сӯии гардун бар парем
باز هر شب سوی گردون بر پریم
То шавем ӯъҷубаи даври замон
تا شویم اعجوبهٔ دور زمان
То наҳем андари замини амну амон
تا نهیم اندر زمین امن و امان
Он қиёси ҳоли гардун бар замин
آن قیاس حال گردون بر زمین
Рост ноед фарқ дорад дар камӣн
راست ناید فرق دارد در کمین