Сохт тӯморӣ ба ном ҳар яке

ساخت طوماری به نام هر یکی

Нақш ҳар тӯмори дигари маслакӣ

نقش هر طومار‌ْ دیگر مَسلکی

Ҳукмҳои ҳар яке навъе дигар

حُکم‌های هر یکی نوعی دگر

Ин хилофи он зи поён то ба сар

این خلاف‌ِ آن ز پایان تا به‌ سَر

Дар яке роҳи риёзатроу ҷўъ

در یکی راهِ ریاضت را و جوع

Рукн тавба кардау шарти руҷӯъ

رکن توبه کرده و شرط رجوع

Дар яке гуфта риёзат суд нест

در یکی گفته ریاضت سود نیست

Андарин раҳи мухлисии ҷуз ҷӯад нест

اندرین ره مَخلَصی جز جود نیست

Дар яке гуфта ки ҷўъу ҷӯади ту

در یکی گفته که جوع و جود تو

Ширк бошад аз ту бо маъбуди ту

شِرک باشد از تو با معبود تو

Ҷузи таваккули ҷуз ки таслими тамом

جز توکّل جز که تسلیمِ تمام

Дар ғаму роҳат ҳама макрасту дом

در غم و راحت همه مکر‌ست و دام

Дар яке гуфта ки воҷиб хизматаст

در یکی گفته که واجب خدمتست

Вар на андеша таваккул тӯҳматаст

ور نه اندیشهٔ توکّل‌ تُهمتَست

Дар яке гуфта ки амру нҳиҳост

در یکی گفته که امر و نهی‌هاست

Баҳр кардан нест шарҳи аҷзи мост

بهر کردن نیست‌، شرحِ عجزِ ماست

То ки аҷз худ байнем андари он

تا که عجزِ خود بینیم اندر آن

Қудрат ӯро бидонем он замон

قدرت او را بدانیم آن زمان

Дар яке гуфта ки аҷзи худ мубин

در یکی گفته که عجز خود مبین

Куфр неъмат карданаст он аҷзи ҳин

کفر‌ِ نعمت کردن است آن عجز‌ْ هین

Қудрати худ байн ки ин қудрат азуаст

قدرت خود بین که این قدرت ازوست

Қудрати ту неъмат ӯ дон ки ҳавасат

قدرت‌ِ تو نعمت‌ِ او دان که هوست

Дар яке гуфта казин ду бар гузар

در یکی گفته کزین دو بَر گذر

Бут буд ҳар чаҳ бгнҷд дар назар

بُت بود هر چه بگنجد در نظر

Дар яке гуфта макаши ин шамъ ро

در یکی گفته مکُش این شمع را

Кини назар чун шамъ омад ҷамъ ро

کاین نظر چون شمع آمد جمع را

Аз назар чун бигузарӣ ва аз хаёл

از نظر چون بگذری‌ و از خیال

Кушта бошӣ ним шаби шамъи висол

کُشته‌باشی نیم‌شب شمع‌ِ وصال

Дар яке гуфта бикаш бокӣ мадор

در یکی گفته ‌بکُش‌ باکی مدار

То ивази бинии назарро сад ҳазор

تا عوض بینی نظر را صد هزار

Ки зи куштани шамъи ҷон афзӯн шавад

که ز کُشتن‌ شمع‌ِ جان افزون‌ شود

Лайлии ?ут аз сабри ту маҷнӯн шавад

لیلی‌ات از صبرِ تو مجنون شود

Тарки дунё ҳар ки кард аз зуҳди хеш

ترک دنیا هر که کرد از زُهدِ خویش

Беш ояд пеш ӯ дунё ва беш

بیش آید پیش او دنیا و بیش‌

Дар яке гуфта ки ончат дод ҳақ

در یکی گفته که آنچت داد حق

Бар ту ширин кард дар эҷоди ҳақ

بر تو شیرین کرد در ایجادْ حق

Бар ту осон карду хуши онро бигир

بر تو آسان کرد و خَوش آن را بگیر

Хештанро дар Маяфкан дар зҳир

خویشتن را در مَیفکن در زحیر

Дар яке гуфта ки бигзор он худ

در یکی گفته که بگذار آن‌ِ خوَد

Кони қабули табъ ту радасту бад

کان قبول طبع تو رَد‌َّست و بَد

Роҳҳои мухталиф осон шудаст

راه‌های مختلف آسان شدست

Ҳар якеро миллатӣ чун ҷон шудаст

هر یکی را ملّتی چون جان شدست

Гар муяссар кардани ҳақи раҳи бадӣ

گر میّسر کردنِ حق ره بُدی

Ҳар ҷуҳуду габри азуи огаҳи бадӣ

هر جهود و گبر ازو آگه بُدی

Дар яке гуфта муяссари он буд

در یکی گفته میسّر آن بود

Ки ҳаёти дили ғизои ҷон буд

که حیاتِ دل‌ غذای جان بود

Ҳар чаҳ завқ табъ бошад чун гузашт

هر‌چه ذوقِ طبع باشد‌، چون گذشت

Бар на оради ҳамчуи шӯраи риъу кишт

بَر نه‌ آرَد همچو شوره رَیع و کشت

Ҷуз пушаймонӣ набошад риъ ӯ

جز پشیمانی نباشد رَیع او

Ҷузи хисорати пеши норади байъ ӯ

جز خسارت پیش نارد بَیع او

Он муяссар набӯд андари оқибат

آن میسَّر نبود اندر عاقبت

Ном ӯ бошад мъсри оқибат

نام او باشد معسَّر عاقبت

Ту мъср аз муяссари боздон

تو معسّر از میسّر بازدان

Оқибат бингар ҷамоли ин ва он

عاقبت بنگر جمال این و آن

Дар яке гуфта ки устодии талаб

در یکی گفته که استادی طلب

Оқибат бинӣ наёбӣ дар ҳасб

عاقبت‌بینی نیابی در حسب

Оқибати диданд ҳар гавани миллатӣ

عاقبت دیدند هر گون ملّتی

Лоҷарами гаштанди асири злтӣ

لاجرم گشتند اسیر زلّتی

Оқибат дидан набошад дасти боф

عاقبت‌دیدن نباشد دست‌باف

Варна кӣ будӣ зи дайнҳо ихтилоф

ورنه کی بودی ز دین‌ها اختلاف‌

Дар яке гуфта ки астои ҳам тӯй

در یکی گفته که اُستا هم توی

Зонк асторо шносои ҳам тӯй

زانک استا را شناسا هم توی

Мард бошу сухра мардон машав

مرد باش و سُخرهٔ مردان مشو

Рӯи сари худ гир ва саргардон машав

رو سَر خود گیر و سرگردان مشو

Дар яке гуфта ки ин ҷумла якеаст

در یکی گفته که «این جمله یکیست

Ҳар ки ӯ ду бинад аҳвали мрдкист

هر که او دو بیند احوَل مردکی‌ست

Дар яке гуфта ки сад як чун буд

در یکی گفته که صد یک چون بود‌

Ин кӣ андешади магари маҷнӯн буд

این کی اندیشد‌ مگر مجنون بود

Ҳар яке қўлисти зиди ҳам дигар

هر یکی قولیست ضِدّ هم‌دگر

Чун яке бошад яке заҳру шукр

چون یکی باشد یکی زهر و شکر

То зи заҳр ва аз шукр дар нагузарӣ

تا ز زهر و از شکر در نگذری

Кӣ ту аз гулзори ваҳдати бӯи барӣ

کی تو از گلزار وحدت بو بری

Ин нмти венаи навъи даҳ тӯмор ва ду

این نمط وین نوع دَه طومار و دو

Бар навишт он дайни исоро аду

بر نوشت آن دین عیسی را عَدو