Рӯ ба оташ кард шаҳ « к-эии тундху

رو به آتش کرد شه «کِای تُندخو

Он ҷаҳони сӯзи табиии хуати кӯ ?

آن جهان‌سوز طبیعی‌خوت کو؟

Чун наме сӯзӣ чаҳ шуд хосиятат ?

چون نمی‌سوزی چه شد خاصیّتت؟

ё зи бахти мо дигар шуд ниятат ?

یا ز بختِ ما دگر شد نیّتت؟

Май нбхшоиии ту бар оташи параст ;

می‌نبخشایی تو بر آتش‌پرست؛

Онк напарастад туро , ӯ чун бараст ?

آنک نپرستد ترا، او چون بِرست؟

Ҳаргиз эй оташи ту собири нестӣ

هرگز ای آتش تو صابر نیستی

Чун насӯзӣ ? чист ? қодири нестӣ ?

چون نسوزی؟ چیست؟ قادر نیستی؟

Чашм бандаст ин аҷаб , ё ҳуши банд ?

چشم‌بندست این عجب، یا هوش‌بند؟

Чун насузанд чунин шуъла ӣ баланд ?

چون نسوزاند چنین شعله‌ٔ بلند؟

Ҷодӯӣ кардат касе ё симёст ?

جادوی کردت کسی یا سیمیاست؟

ё хилофи табъи ту аз бахти мост ? »

یا خلافِ طبع تو از بخت ماست؟»

Гуфт оташи ман ҳамонам эй шмн

گفت آتش من همانم ای شَمن

Андари о то ту бибинӣ тоби ман

اندر آ تا تو ببینی تابِ من

Табъи ман дигар нагашту унсурам

طبع من دیگر نگشت و عنصرم

Теғи ҳақами ҳам ба дастурӣ барам

تیغ حقّم هم به دستوری بُرم

Бар дар харгаҳи сегон таркмон

بر دَرِ خرگَه سگانِ ترکمان

Чоплусӣ карда пеши миҳмон

چاپلوسی کرده پیش میهمان

Вар бхргаҳ бугзарад бегонаи рӯ

ور بخرگه بگذرد بیگانه‌رو

Ҳамла бинад аз сегон шерона ӯ

حمله بیند از سگان شیرانه او

Ман зи саг кам нестам дар бандагӣ

من ز سگ کم نیستم در بندگی

Кам з туркӣ нест ҳақ дар зиндагӣ

کَم ز تُرکی نیست حق در زندگی

Оташи табъат агар ғамгин кунад

آتش طبعت اگر غمگین کند

Сӯзиш аз амри млик дайн кунад

سوزش از امر ملیکِ دین کند

Оташи табъат агар шодӣ диҳад

آتش طبعت اگر شادی دهد

Андрўи шодии млики дайн наад

اندرو شادی ملیکِ دین نهد

Чунк ғами бинии ту истиғфор кун

چونک غم‌ بینی تو استغفار کن

Ғами бомар холиқ омад кор кун

غم بامر خالق آمد کارکن

Чун бихоҳад айни ғам шодӣ шавад

چون بخواهد عین غم شادی شود

Айни банди пой озодӣ шавад

عین بندِ پای آزادی شود

Боду хоку обу оташ банда анд

باد و خاک و آب و آتش بنده‌اند

Бо ман ва ту мурда бо ҳақ зинда анд

با من و تو مرده با حق زنده‌اند

Пеши ҳақи оташ ҳамеша дар қиём

پیش حق آتش همیشه در قیام

Ҳамчуи ошиқи рӯзу шаби печони мудом

همچو عاشق روز و شب پیچان مدام

Санг бар оҳани зании беруни ҷаҳд

سنگ بر آهن زنی بیرون جهد

Ҳам ба амри ҳақи қадами берун наад

هم به امر حق قدم بیرون نهد

Оҳану санги ҳаво бар ҳам мазан

آهن و سنگِ هوا بر هم مزن

Кин ду мезойанд ҳамчун марду зан

کین دو می‌زایند همچون مرد و زن

Сангу оҳани худ сабаб омад валек

سنگ و آهن خود سبب آمد ولیک

Ту ба болотар нигар эй марди нек

تو به بالاتر نگر ای مَرد نیک

Кини сабабро он сабаб оварад пеш

کین سبب را آن سبب آورد پیش

Бесабаб кӣ шуд сабаби ҳаргизи зи хеш

بی‌سبب کی شد سبب هرگز ز خویش

Ва он сабабҳо конбёро раҳбаранд

و آن سببها کانبیا را رهبرند

Он сабабҳо зин сабабҳо бартаранд

آن سببها زین سببها برترند

Ин сабабро он сабаб омил кунад

این سبب را آن سبب عامل کند

Боз гоҳе бе бар ва отил кунад

باز گاهی بی بر و عاطل کند

Ин сабабро муҳаррам омад ақлҳо

این سبب را محرم آمد عقلها

Ва он сабабҳо рости муҳаррами анбиё

و آن سببها راست محرم انبیا

Ин сабаб чаҳ буд битозӣ гӯи расан

این سبب چه بود بتازی گو رسن

Андарин чаҳ ин расан омад ба фан

اندرین چَه این رسن آمد به فَنّ

Гардиши чархаи расанро иллатаст

گردِش چَرخه رسن را علّتست

Чархаи гардонро надидан злтст

چَرخه گردان را ندیدن زَلّتست

Ин расанҳои сабабҳо дар ҷаҳон

این رسنهای سببها در جهان

Ҳону ҳони зини чархи саргардони мадон

هان و هان زین چرخِ سرگردان مدان

То наМонӣ сифру саргардон чу чарх

تا نمانی صِفر و سرگردان چو چرخ

То насӯзӣ ту з бемағзӣ чу мрх

تا نسوزی تو ز بی‌مغزی چو مَرخ

Бод оташ мешавад аз амри ҳақ

باد آتش می‌شود از امر حق

Ҳар ду сармаст омаданд аз хамри ҳақ

هر دو سرمست آمدند از خمرِ حق

Оби ҳаламу оташи хашм эй писар

آبِ حلم و آتش خشم ای پسر

Ҳам зи ҳақи бинӣ чу бигушое басар

هم ز حق بینی چو بگشایی بصر

Гар набӯдӣ воқиф аз ҳақи ҷони бод

گر نبودی واقف از حق جانِ باد

Фарқ кӣ кардӣ миёни қавми од

فرق کی کردی میانِ قومِ عاد

Ҳуди гирди муъминон хаттӣ кашид

هود گِردِ مؤمنان خطّی کشید

Нарм мешуд бод конҷо ме расед

نرم می‌شد باد کانجا می‌رسید

Ҳар ки берун буд зон хати ҷумла ро

هر که بیرون بود زان خط جمله را

Пора пора мегусаст андари ҳаво

پاره پاره می‌گُسست اندر هوا

Ҳамчунин шебон роъӣ ме кашид

همچنین شیبان راعی می‌کشید

Гирд бар гирди рамаи хаттии падед

گِرد بر گِردِ رمه خطّی پدید

Чун ба ҷумъа мешуд ӯ вақти намоз

چون به جُمعه می‌شد او وقت نماز

То наёрад гурги онҷо тарк тоз

تا نیارد گرگ آنجا تُرک‌تاز

Ҳеҷ гиреҳгӣ дар нарафтӣ андари он

هیچ گرگی در نرفتی اندر آن

Гӯсфандӣ ҳам нагаштӣ зон нишон

گوسفندی هم نگشتی زان نشان

Боди ҳирси гургу ҳирси гӯсфанд

بادِ حرص گرگ و حرص گوسفند

Доира ӣ марди худоро буд банд

دایره‌ٔ مرد خدا را بود بند

Ҳамчунин боди аҷал бо орифон

همچنین بادِ اجل با عارفان

Нарму хуш ҳамчун насими Юсуфон

نرم و خوش همچون نسیم یوسفان

Оташи иброҳӣмро дандон назд

آتش ابراهیم را دندان نزد

Чун гузида ӣ ҳақ буд чунаш газад

چون گُزیده‌ٔ حق بُوَد چونش گَزَد

зи оташ шаҳват насузад аҳли дайн

ز آتش شهوت نسوزد اهل دین

Боқӣонро барда то қаъри замин

باقیان را بُرده تا قعر زمین

Мавҷи дарё чун ба амр ҳақ битохт

موج دریا چون به اَمر حق بتاخت

Аҳли Мӯсоро зи қибтии вошнохт

اهل موسی را ز قَبْطی واشناخت

Хок , қорунро чу фармон дар расед

خاکْ قارون را چو فرمان در رسید

Бо зару тахташ ба қаър худ кашид

با زر و تختش به قعرِ خود کشید

Обу гул чун аз дам исо чаред

آب و گِل چون از دمِ عیسی چرید

Бол ва пар бикшод , мурғӣ шуд парид

بال و پر بگشاد، مرغی شد پَرید

Ҳаст тасбеҳати бухори обу гул

هست تسبیحت بخارِ آب و گِل

Мурғ ҷинат шуд зи нафхи сидқи дил

مرغ جنّت شد ز نفخِ صِدق دل

Кӯҳи тавр аз нур Мӯсо шуд ба рақс

کوهِ طور از نور موسی شد به رقص

Сӯфӣ комил шуд ва раст ӯ зи нақс

صوفی کامل شد و رَست او ز نقص

Чаҳ аҷабгар кӯҳ сӯфӣ шуд азиз

چه عجب گر کوه صوفی شد عزیز

Ҷисми Мӯсо аз кулӯхӣ буд низ

جسم موسی از کلوخی بود نیز