Дар шудани харгӯши бас тохир кард

در شدن خرگوش بس تأخیر کرد

Макрро бо хештан тақрир кард

مکر را با خویشتن تَقریر کرد

Дар раҳ омад баъди тохири дароз

در ره آمد بعد تأخیر دراز

То ба гӯш шер гуяд як ду роз

تا به گوش شیر گوید یک دو راز

То чаҳ оламҳост дар савдои ақл

تا چه عالَم‌هاست در سودای عقل

То чаҳ бо паҳнои сети ин дарёии ақл

تا چه با پهنا‌ست این دریای عقل

Сӯрати мо андарин баҳри азоб

صورت ما اندرین بحر عِذاب

Май дӯд чун косаҳо бар рӯй об

می‌دود چون کاسه‌ها بر رویِ آب

То нашуд пар бар сари дарё чу ташт

تا نشد پُر بَر سَر دریا چو تَشت

Чунки пар шуд ташт дар ваии ғарқи гашт

چونکه پر شد تشت در وی غرق گشت

Ақли пинҳони сету зоҳири олимӣ

عقل پنهان‌ست و ظاهِر عالَمی

Сӯрати мо мавҷ ё аз вай наме

صورت ما موج یا از وی نَمی

Ҳар чаҳ сӯрат мевсилт созадаш

هر چه صورت بی وسیلت سازدش

зи он всилти баҳри даври андоздш

ز‌آن وسیلت بحر دور اندازدش

То набинад дилдиҳанда роз ро

تا نبیند دلْ دهندهٔ راز را

То набинад тир , дўрондоз ро

تا نبیند تیر‌ْ دورانداز را

Аспи худро ёва донад вази ситез

اسپِ خود را یاوه داند وز ستیز

намедуанд аспи худ дар роҳи тез

می‌دواند اسپ خود در راه تیز

Аспи худро ёва донад он ҷавод

اسپ خود را یاوه داند آن جَواد

Ва аспи худ ӯро кашон карда чу бод

و اسپْ خود او را کشان کرده چو باد

Дар фиғону ҷусту ҷӯи он хираи сар

در فغان و جُست و جو آن خیره‌سَر

Ҳар тараф прессону ҷӯён дар ба дар

هر طرف پُرسان و جویان در به‌دَر

Конкаҳ дуздед аспи моро кӯ ва кист ?

کانکه دُزدید اسپ ما را کو و کیست

Ин ки зери рони тест эй хоҷа чист ?

این که زیر ران تُست ای خواجه چیست

Ореи ин аспи сет лек ин аспи кӯ ?

آری این اسپست لیک این اسپ کو‌‌

Бо худ ой эй шаҳсавори аспи ҷӯ

با خود آی ای شهسوار اسپ‌ْجو

Ҷони зи пайдоеу наздикии сети гум

جان ز پیدایی و نزدیکی‌ست گُم

Чун шиками пари обу лаби хушкӣ чу хам ?

چون شکم پر آب و لب خشکی چو خُم‌

Кӣ бибинӣ сурху сабзу Фўр ро

تا نبینی سرخ و سبز و بور را

То набинӣ пеши азин се , нур ро

کی ببینی پیش ازین سه‌ نور را

Лек чун дар ранг гум шуд ҳуши ту

لیک چون در رنگ گُم شد هوش تو

Шуд зи нури он рангҳо рӯпӯши ту

شد ز نور آن رنگ‌ها روپوش تو

Чунки шаби он рангҳо мастур буд

چونکه شب آن رنگ‌ها مستور بود

Пас бидидӣ дид ранг аз нур буд

پس بدیدی دید رنگ از نور بود

Нест дид ранг бе нури бурун

نیست دیدِ رنگ بی‌نور برون

Ҳамчунин ранги хаёли андарун

همچنین رنگِ خیال اندرون

Ин бурун аз офтоб ва аз сҳо

این برون از آفتاب و از سُها

Ва андарун аз акси анвори ъло

و‌اندرون از عکس انوار عُلا

Нури нури чашми худ нури дили сет

نورِ نورِ چشم خود نور دل‌ست

Нури чашм аз нури дилҳо ҳосили сет

نورِ چشم از نورِ دل‌ها حاصل‌ست

Бози нури нури дили нури худои сет

باز نورِ نورِ دل نور خدا‌ست

Кови зи нури ақлу ҳиси поку ҷудои сет

کاو ز نور عقل و حسْ پاک و جدا‌ست

Шаб набад нур ва надидӣ ранг ҳо

شب نبُد نور و ندیدی رنگ‌ها

Пас ба зиди нур пайдо шуд туро

پس به ضدّ نور پیدا شد ترا

Дидани нури сет , онгаҳ дид ранг

دیدن نور‌ست، آنگه دیدِ رنگ

Вена ба зиди нури доне бе диранг

وین به ضدِّ نور دانی بی‌درنگ

Ранҷу ғамро ҳақи паии он офарид

رنج و غم را حق پی آن آفرید

То бад-ӣни зиди хуш дилӣ ояд падед

تا بدین ضِدْ خوش‌دلی آید پدید

Пас наонеҳо ба зид пайдо шавад

پس نهانی‌ها به ضِد پیدا شود

Чунк ҳақро нест зиди пинҳон буд

چونک حق را نیست ضد پنهان بود

Ки назар бар нур буд онгаҳ ба ранг

که نظر بر نور بود آنگه به رنگ

Зид ба зиди пайдо буд чун рӯму занг

ضد به ضد پیدا بود چون روم و زنگ

Пас ба зид нур донистӣ ту нур

پس به ضدِّ نور دانستی تو نور

Зиди зидро май намояд дар судӯр

ضدِّ ضد را می‌نماید در صدور

Нури ҳақро нест зид ӣ дар вуҷӯд

نورِ حق را نیست ضد‌ی در وجود

То ба зид ӯро тавон пайдо намӯд

تا به ضدْ او را توان پیدا نمود

Лоҷарами абсори мо лои тдркаҳ

لاجرم ابصار ما لا تُدْرِکُه

Ва ҳўи идрки байни ту аз Мӯсо ва ки

و هو یُدرِک بین تو از موسی و کُه

Сӯрат аз маънӣ чу шер аз бешаи дон

صورت از معنی چو شیر از بیشه دان

ё чу овозу сухани зи андешаи дон

یا چو آواز و سخن ز اندیشه دان

Ин сухану овоз аз андеша хост

این سخن و آوازْ از اندیشه خاست

Ту ндонӣ баҳр андеша куҷост

تو ندانی بحرِ اندیشه کجاست

Лек чун мавҷ сухан дидӣ латиф

لیک چون موج سخن دیدی لطیف

Баҳри он доне ки бошад ҳам шариф

بحر آن دانی که باشد هم شریف

Чун зи дониши мавҷ андеша битохт

چون ز دانش موجِ اندیشه بتاخت

Аз сухану овоз ӯ сӯрати бсохт

از سخن و آواز او صورت بساخت

Аз сухани сӯрати бзоду бози мард

از سخن صورت بزاد و باز مُرد

Мавҷи худро бози андари баҳри барад

موجْ خود را باز اندر بحر بُرد

Сӯрат аз бесӯратӣ омад бурун

صورت از بی‌صورتی آمد برون

Боз шуд ки анои илайҳи роҷъўн

باز شد که اِنّا اِلَیْه راجِعوُن

Пас туро ҳар лаҳзаи маргу раҷъатии сет

پس ترا هر لحظه مرگ و رجعتیست

Мустафо фармуд дунёи соъатии сет

مصطفی فرمود دنیا ساعتیست

Фикри мо тир ӣ сет аз ҳў дар ҳаво

فکر ما تیر‌ی‌ست از هو در هوا

Дар ҳаво кӣ поед ояд то худо

در هوا کی پاید آید تا خدا

Ҳар нафас нав мешавад дунё ва мо

هر نفس نو می‌شود دنیا و ما

Бехабар аз нав шудани андари бақо

بی‌خبر از نو شدن اندر بقا

Умр ҳамчун ҷӯии нав нав ме расад

عُمر همچون جوی نو نو می‌رسد

Мустамаррӣ май намояд дар ҷасад

مستمِرّی می‌نماید در جسد

Он зи тезии мустамари шакли омадаи сет

آن ز تیزی مُستمِر شکل آمده‌ست

Чун шарар ки ши тези ҷанбоне ба даст

چون شَرَرْ کش تیز جنبانی بدَست

Шохи оташро биҷунбоне бисоз

شاخِ آتش را بجنبانی بساز

Дар назари оташи намояди баси дароз

در نظر آتش نماید بس دراز

Ин дарозии муддат аз тезии сунъ

این درازی مُدّت از تیزیّ صُنع

Май намояди суръати ангезии сунъ

می‌نماید سُرعت‌انگیزیّ صُنع

Толиби ин сар агар алломае сет

طالب این سِرّ اگر علّامه‌ای‌ست

Нак ҳисоми аддӣн ки сомии номае сет

نک حسام‌الدّین که سامی نامه‌ای‌ست