Гуфт эй шаҳ хилватӣ кун хона ро

گفت ای شه خلوتی کن خانه را

Давр кун ҳам хеш ва ҳам бегона ро

دور کن هم خویش و هم بیگانه را

Кас надорад гӯш дар даҳлезҳо

کس ندارد گوش در دِهلیزها

То бипурсам зини канизаки чизҳо

تا بپرسم زین کنیزک چیزها

Хона холӣ монад ва як диёр на

خانه خالی مانْد و یک دَیّار نَه

Ҷузи табибу ҷузи ҳамон бемор на

جز طبیب و جز همان بیمار نه

Нарм нармак гуфт шаҳр ту куҷост ?

نرم‌نرمک گفت شهرِ تو کجاست؟

Ки алоҷи аҳл ҳар шаҳрӣ ҷудост

که علاجِ اهلِ هر شهری جداست

Вондри он шаҳр аз қаробат кистат ?

واندر آن شهر از قرابت کیستت؟

Хешӣу пайвастагӣ бо чистат ?

خویشی و پیوستگی با چیستت؟

Даст бар набзаши ниҳод ва як ба як

دست بر نبضش نهاد و یَک‌ بیَک

Боз мепурсед аз ҷаври фалак

باز می‌پرسید از جور فلک

Чун касеро хор дар поиши ҷаҳд

چون کسی را خار در پایش جهد

Пои худро бар сари зону наад

پای خود را بر سَرِ زانو نهد

Вази сари сӯзан ҳаме ҷӯяд сараш

وز سَرِ سوزن همی جوید سرش

Вари наёбад , мекунад бо лаби турш

ور نیابد، می‌کُند با لب تَرَش

Хор дар по шуд чунин дшўорёб

خار در پا شد چنین دشواریاب

Хор дар дил чун буд ? водаҳи ҷавоб

خار در دل چون بود؟ وا دِه جواب

Хор дар дил гар бидидӣ ҳар хасӣ

خار در دل گر بدیدی هر خَسی

Даст кӣ будӣ ғамонро бар касе ?

دستْ کِی بودی غمان را بر کسی؟

Кас ба зери дами хари хорӣ наад

کس به زیر دُمِِّ خر خاری نهد

Хар надонад дафъи он , бармеи ҷаҳд

خر نداند دفع آن، برمی‌جهد

Брҷҳд , ваон хори муҳкам тар занад

برجهد، وان خار محکم‌تر زند

Оқилӣ бояд ки хорӣ барканд

عاقلی باید که خاری برکَند

Хари зи баҳри дафъи хор аз сӯзу дард

خر ز بهر دفع خار از سوز و درد

Ҷуфта май андохт , сад ҷо захм кард

جُفته می‌انداخت، صد جا زخم کرد

Он ҳакими хорчини устод буд

آن حکیمِ خارچینْ استاد بود

Даст мезад ҷобаҷо ме озмуд

دست می‌زد جابجا می‌آزمود

Зон канизак бар тариқи достон

زان کنیزک بر طریق داستان

Боз мепурсед ҳоли дӯстон

باز می‌پرسید حال دوستان

Бо ҳаким ӯ қисса ҳо мегуфт фош

با حکیمْ او قصّه‌ها می‌گفت فاش

Аз мақому хоҷагону шаҳр ва бош

از مُقام و خواجگان و شهر و باش

Сӯии қисса гуфтанаш медошт гӯш

سوی قصّه گفتنش می‌داشت گوش

Сӯии набз ва ҷустанаш медошт ҳуш

سوی نبض و جَستنش می‌داشت هوش

То ки набз аз ном кӣ гардад ҷаҳон

تا که نبض از نام کی گردد جَهّان

ӯ буд мақсӯди ҷонаш дар ҷаҳон

او بُوَد مقصودِ جانش در جهان

Дӯстону шаҳр ӯро баршумурд

دوستان و شهرِ او را برشمرد

Баъд аз он шаҳрӣ дигарро номи барад

بعد از آن شهری دگر را نام بُرد

Гуфт чун берун шудӣ аз шаҳри хеш

گفت چون بیرون شدی از شهرِ خویش

Дар кадомин шаҳри бўдстии ту беш ?

در کدامین شهر بودستی تو بیش؟

Ном шаҳрӣ гуфт ва зон ҳам даргузашт

نام شهری گفت و زان هم درگذشت

Ранг рӯйу набз ӯ дигар нагашт

رنگ روی و نبض او دیگر نگشت

Хоҷагон ва шаҳрҳоро як ба як

خواجگان و شهرها را یَک‌ بیَک

Боз гуфт аз ҷой ва аз нону намак

باز گفت از جای و از نان و نمک

Шаҳри шаҳру хонаи хона қисса кард

شهر شهر و خانه خانه قصّه کرد

На рагаш ҷанбед ва на рухи гашти зард

نه رگش جنبید و نه رخ گشت زرد

Набз ӯ бар ҳоли худ бад бе газанд

نبض او بر حالِ خود بُد بی‌گزند

То бипурсед аз Самарқанд чу қанд

تا بپرسید از سمرقندِ چو قَند

Набзи ҷуст ва рӯй сурх ва зард шуд

نبضْ جَست و رویْ سرخ و زرد شد

Каз самарқандии заргар фард шуд

کز سمرقندیِِّ زرگر فرد شد

Чун зи ранҷури он ҳакими ин роз ёфт

چون ز رنجور آن حکیم این راز یافت

Асли он дарду балоро боз ёфт

اصلِ آن درد و بلا را باز یافت

Гуфт кӯй ӯ кадомаст дар гузар

گفت کوی او کدام است در گُذَر

ӯ сар пул гуфту кӯии ғотФр

او سرِ پل گفت و کوی غاتِفَر

Гуфт донистам ки ранҷат чист , зуд

گفت دانستم که رنجت چیست، زود

Дар халосат саҳарҳо хоҳам намӯд

در خلاصت سِحرها خواهم نمود

Шод бошу фориғу омн ки ман

شاد باش و فارغ و آمِن که من

Он кунам бо ту ки борон бо чаман

آن کنم با تو که باران با چمن

Ман ғам ту мехӯрам , ту ғам махӯр

من غم تو می‌خَورم، تو غم مخَور

Бар ту ман мушфиқи терм аз сад падар

بر تو من مشفق‌ترم از صد پدر

Ҳону ҳони ин розро бо кас магӯ

هان و هان این راز را با کس مگو

Гарчи аз ту шаҳ кунад баси ҷуст ваҷу

گرچه از تو شه کند بس جُست‌ و جو

Хонаи асрори ту чун дил шавад

خانهٔ اسرار تو چون دل شود

Он муродати зӯдтар ҳосил шавад

آن مُرادت زودتر حاصل شود

Гуфт пайғомбар ки ҳар ки сар наҳуфт

گفت پیغامبر که هر که سِرّ نهفت

Зуд гардад бо муроди хеши ҷуфт

زود گردد با مُرادِ خویش جفت

Дона чун андари замин пинҳон шавад

دانه چون اندر زمین پنهان شود

Сар ӯ сарсабзӣ бустон шавад

سِرِِّ او سَرسبزی بستان شود

Зару нуқрагар набудандии ниҳон

زَرّ و نقره گر نبودندی نهان

Парвариш кӣ ёфтандӣ зери кон

پرورش کی یافتندی زیرِ کان

Ваъдаҳоу лутфҳои он ҳаким

وعده‌ها و لطف‌های آن حکیم

Кард он ранҷурро омни зи бим

کرد آن رنجور را آمِن ز بیم

Ваъда ҳо бошад ҳақиқии дил пазир

وعده‌ها باشد حقیقی، دل‌پذیر

Ваъда ҳо бошад маҷозии тосаи гир

وعده‌ها باشد مجازی، تاسه‌گیر

Ваъдаи аҳли карами ганҷи равон

وعدهٔ اهل کرم، گنج روان

Ваъда ноаҳл шуд ранҷи равон

وعدهٔ نااهل شد، رنج روان