Ҷумлаи олам зон ғаюр омад ки ҳақ
جمله عالم زان غیور آمد که حق
Барад дар ғайрати барин олами сабақ
برد در غیرت برین عالم سبق
ӯ чу ҷонасту ҷаҳон чун колбуд
او چو جانست و جهان چون کالبد
Колбуд аз ҷони пазиради неку бад
کالبد از جان پذیرد نیک و بد
Ҳар ки миҳроби намозаши гашти айн
هر که محراب نمازش گشت عین
Сӯии имон рафтанаш май дони ту шин
سوی ایمان رفتنش میدان تو شین
Ҳар ки шуд мари шоҳро ӯ ҷомаи дор
هر که شد مر شاه را او جامهدار
Ҳаст хусрони баҳри шоҳаши атҷор
هست خسران بهر شاهش اتّجار
Ҳар ки бо султон шавад ӯ ҳамнишин
هر که با سلطان شود او همنشین
Бар дараш шустан буд ҳайфу ғбин
بر درش شِستن بود حیف و غبین
Дстбўси ш чун расед аз подшоҳ
دستبوسش چون رسید از پادشاه
Гар гузинад бӯс по бошад гуноҳ
گر گزیند بوسِ پا باشد گناه
Гарчи сар бар по ниҳодан хизмат аст
گرچه سر بر پا نهادن خدمت است
Пеши он хизмати хато ва зулат аст
پیش آن خدمت خطا و زلت است
Шоҳро ғайрат буд бар ҳар ки ӯ
شاه را غیرت بود بر هر که او
Бӯ гузинад баъд аз он ки дид рӯ
بو گزیند بعد از آن که دید رو
Ғайрати ҳақ бар мисли гандум буд
غیرت حق بر مثَل گندم بوَد
Коҳи хирмани ғайрати мардум буд
کاهْخرمن غیرتِ مردم بود
Асл ғайратҳо бидонед аз илоҳ
اصل غیرتها بدانید از اله
Он халқони фаръ , ҳақ бе иштибоҳ
آنِ خلقان فرع، حق بیاشتباه
Шарҳ ин бигзораму гирами гила
شرح این بگذارم و گیرم گله
Аз ҷафои оннигор даҳ дила
از جفای آن نگار ده دله
Нолами аирои нолаҳо хуш оядаш
نالم ایرا نالهها خوش آیدش
Аз ду олами нолау ғам боядаш
از دو عالم ناله و غم بایدش
Чун нанолам талх аз дастон ӯ ?
چون ننالم تلخ از دستان او؟
Чун ним дар ҳалқаи мисатон ӯ
چون نیم در حلقهٔ مستان او
Чун набошам ҳамчуи шаб берӯз ӯ ?
چون نباشم همچو شب بیروز او؟
Бевисол рӯй рӯзи афрӯз ӯ ?
بیوصال روی روز افروز او؟
Нохуш ӯ хуш буд дар ҷони ман
ناخوش او خوش بود در جان من
Ҷони фидои ёри дили ранҷони ман
جان فدای یار دلرنجان من
Ошиқам бар ранҷи хешу дарди хеш
عاشقم بر رنج خویش و درد خویش
Баҳри хушнӯдии шоҳи фарди хеш
بهر خشنودی شاه فرد خویش
Хоки ғамро серумаи созами баҳри чашм
خاک غم را سرمه سازم بهر چشم
То зи гавҳар пар шавад ду баҳри чашм
تا ز گوهر پر شود دو بحر چشم
Ашки кон аз баҳр ӯ боринди халқ
اشک کان از بهر او بارند خلق
Гавҳараст ва ашк пиндоранд халқ
گوهرست و اشک پندارند خلق
Ман зи ҷони ҷон шикоят ме кунам
من ز جان جان شکایت میکنم
Ман ним шокӣ ривоят ме кунам
من نیم شاکی روایت میکنم
Дил ҳаме гуяд казу ранҷида ам
دل همیگوید کزو رنجیدهام
Вази нифоқи суст механдида ам
وز نفاق سست میخندیدهام
Ростӣ кун эй ту фахри расатон
راستی کن ای تو فخر راستان
эй ту садр ва ман даратро остон
ای تو صدر و من درت را آستان
Остонау садр дар маънӣ куҷост ?
آستانه و صدر در معنی کجاست؟
Мо ва ман кӯ , он тарафи кони ёри мост ?
ما و من کو، آن طرف کان یار ماست؟
эй раҳидаи ҷони ту аз мо ва ман
ای رهیده جان تو از ما و من
эй латифаи рӯҳи андари марду зан
ای لطیفهٔ روح اندر مرد و زن
Марду зан чун як шавад он як тӯй
مرد و زن چون یک شود آن یک توی
Чунк якҳо маҳв шуд онки тӯй
چونک یکها محو شد آنک توی
Ин ман ва мо баҳри он бар сохтӣ
این من و ما بهر آن بر ساختی
То ту бо худ нарад хизмати бохтӣ
تا تو با خود نرد خدمت باختی
То ман ва туҳо ҳамаи як ҷон шаванд
تا من و توها همه یک جان شوند
Оқибати мустағриқ ҷонон шаванд
عاقبت مستغرق جانان شوند
Ин ҳама ҳасту биё эй амр кун
این همه هست و بیا ای امر کن
эй муназзаҳ аз биё ва аз сухан
ای منزه از بیان و از سخن
Ҷисм ҷисмона тавонад диданат
جسم جسمانه تواند دیدنت
Дар хаёли оради ғам ва хандиданат
در خیال آرد غم و خندیدنت
Дил ки ӯ бастаи ғам ва хандидан аст
دل که او بستهٔ غم و خندیدن است
Ту магӯ кови лоиқи он дидан аст
تو مگو کاو لایق آن دیدن است
Онк ӯ бастаи ғаму ханда буд
آنک او بستهٔ غم و خنده بود
ӯ бад-ӣни ду орияти зинда буд
او بدین دو عاریت زنده بود
Боғи сабзи ишқи ков бе мунтаҳои сет
باغ سبز عشق کاو بیمنتهاست
Ҷузи ғаму шодии дарави баси мива ҳост
جز غم و شادی درو بس میوههاست
Ошиқии зин ҳар ду ҳолат бартараст
عاشقی زین هر دو حالت برترست
Бебаҳор ва бе хазони сабз ва тараст
بی بهار و بی خزان سبز و ترست
Даҳ закот рӯй хуб эй хуби рӯ
ده زکات روی خوب ای خوبرو
Шарҳи ҷони шарҳаи шарҳаи бозгу
شرح جان شرحه شرحه بازگو
Каз кршми ғамзае ғаммоза Эй
کز کرشم غمزهای غمازهای
Бар дилам биниҳод доғии тоза Эй
بر دلم بنهاد داغی تازهای
Ман ҳалолаш кардам ар хӯнам бирехт
من حلالش کردم ار خونم بریخت
Ман ҳаме гуфтам ҳалол , ӯ ме гурехт
من همیگفتم حلال، او میگریخت
Чун гурезонеи зи нолаи хокён
چون گریزانی ز نالهٔ خاکیان
Ғам чаҳ резӣ бар дили ғамнокён ?
غم چه ریزی بر دل غمناکیان؟
эй ки ҳар субҳӣ ки аз машриқ битофт
ای که هر صبحی که از مشرق بتافت
Ҳамчуи чашмаи машриқат дар ҷӯш ёфт
همچو چشمهٔ مشرقت در جوش یافت
Чун баҳона додӣ ин шайдоат ро
چون بهانه دادی این شیدات را
эй баҳо на шукри лабаот ро
ای بها نه شکّر لبهات را
эй ҷаҳони куҳнаро ту ҷони нав
ای جهان کهنه را تو جان نو
Аз тан беҷону дили афғони шинав
از تن بی جان و دل افغان شنو
Шарҳ гул бигзор аз баҳри худо
شرح گل بگذار از بهر خدا
Шарҳи булбули гӯ ки шуд аз гули ҷудо
شرح بلبل گو که شد از گل جدا
Аз ғам ва шодӣ набошад ҷӯши мо
از غم و شادی نباشد جوش ما
Бо хаёл ва ваҳм набӯд ҳуши мо
با خیال و وهم نبود هوش ما
Ҳолатии дигар буд кони нодири сет
حالتی دیگر بود کان نادرست
Ту машав мункир ки ҳақи баси қодири сет
تو مشو منکر که حق بس قادرست
Ту қиёс аз ҳолат инсон макун
تو قیاس از حالت انسان مکن
Манзили андари ҷавр ва дар эҳсон макун
منزل اندر جور و در احسان مکن
Ҷавру эҳсон , ранҷу шодӣ ҳодис аст
جور و احسان، رنج و شادی حادث است
Ҳодисон меринду ҳақашон ворис аст
حادثان میرند و حقْشان وارث است
Субҳ шуд эй субҳро субҳу паноҳ
صبح شد ای صبح را صبح و پناه
Узри махдумии ҳисом аддӣн бихоҳ
عذر مخدومی حسامالدین بخواه
Узрхоҳи ақли кулу ҷони тӯй
عذرخواه عقل کل و جان توی
Ҷони ҷону тобиши марҷони тӯй
جان جان و تابش مرجان توی
Тофт нури субҳ ва мо аз нури ту
تافت نور صبح و ما از نور تو
Дар сабӯҳӣ бо май Мансури ту
در صبوحی با می منصور تو
Дода ту чун чунин дорад маро
دادهٔ تو چون چنین دارد مرا
Бода кӣ буд кови тараби оради маро ?
باده کی بود کاو طرب آرد مرا؟
Бода дар ҷӯшаши гадои ҷӯши мост
باده در جوشش گدای جوش ماست
Чарх дар гардиши гадои ҳуши мост
چرخ در گردش گدای هوش ماست
Бода аз мо маст шуд на мо азу
باده از ما مست شد نه ما ازو
Қолаб аз мо ҳаст шуд на мо азу
قالب از ما هست شد نه ما ازو
Мо чу занбӯр ӣаму қолабҳо чу мум
ما چو زنبوریم و قالبها چو موم
Хона хона карда қолабро чу мум
خانه خانه کرده قالب را چو موم