Мушакӣ дар кафи маҳори уштурӣ

موشکی در کفْ مهارِ اشتری

Дар рабӯд ва шуд равон ӯ аз марӣ

در ربود و شد روان او از مُری

Уштур аз чустӣ ки бо ӯ шуд равон

اُشتر از چُستی که با او شد روان

Мӯш ғарра шуд ки ҳастам паҳлавон !

موش غَرّه شد که هستم پهلوان‌‌!

Бар шутур зад партави андеша аш

بر شتر زد پرتوِ اندیشه‌اش

Гуфт бинмоем туро ту бош хуш !

گفت بنمایم تو را تو باش خوش!

То биёмад бар лаби ҷӯии бузург

تا بیامد بر لب جوی بزرگ

Кондрўи гаштии забуни пели сутург

کاندرو گشتی زبونْ پیلِ سِتُرگ

Мӯши онҷои истоду хушки гашт

موش آنجا ایستاد و خشک گشت

Гуфт уштур эй рафиқи кӯҳу дашт

گفت اشتر ای رفیق کوه و دشت

Ин таваққуф чист ? ҳайронӣ чаро ?

این توقف چیست؟ حیرانی چرا‌؟

Пои буна , мардонаи андари ҷӯ дар о

پا بنه، مردانه اندر جو در آ

Ту қлоўзӣу пеши оҳанги ман !

تو قلاوزی و پیش‌آهنگِ من‌‌‌!

Дармиён раҳ мабош ва тан мазан

درمیانِ ره مباش و تن مزن

Гуфт ин об шигарфасту амиқ

گفت این آبِ شگرفست و عمیق

Ман ҳамеи тарсами зи ғарқоб эй рафиқ

من همی‌ترسم ز غرقاب ای رفیق

Гуфт уштур то бубинами ҳади об ? !

گفت اشتر تا ببینم حد آب‌‌؟!

По дарав биниҳод он уштури шитоб

پا درو بنهاد آن اشتر شتاب

Гуфт то зонуаст об эй кўрмўш

گفت تا زانوست آب ای کورموش

Аз чаҳ ҳайрони гаштӣ ва рафтӣ зи ҳуш ?

از چه حیران گشتی و رفتی ز هوش‌‌؟

Гуфт мӯри тест ва моро аждаҳост

گفت مورِ تست و ما را اژدهاست

Ки зи зону то ба зонуи Фрқҳост

که ز زانو تا به زانو فرقهاست

Гар туро то зонуаст эй пари ҳунар

گر تو را تا زانو است ای پُر هنر

Мари марои сад гази гузашт аз фарқи сар

مر مرا صد گز گذشت از فرق سر

Гуфт густохӣ макун бор дигар

گفت گستاخی مکن بار دگر

То насузад ҷисму ҷонати зини шарар

تا نسوزد جسم و جانت زین شرر

Ту марӣ бо мисли худ мӯашон бикун

تو مُری با مثل خود موشان بکن

Бо шутури мари мӯшро набӯд сухан

با شتر مر موش را نبود سخن

Гуфт тавба кардам аз баҳри худо

گفت توبه کردم از بهر خدا

Бигузарон зини оби мӯҳлики мари маро

بگذران زین آب مهلک مر مرا

Раҳм омад мари шутурро гуфт ҳин

رحم آمد مر شتر را گفت هین

Бурҷа ва бар кўдбон ман нишин

برجه و بر کودبانِ من نشین

Ин гузаштан шуд мусаллами мари маро

این گذشتن شد مسلم مر مرا

Бигузаронам сад ҳазорон чун ту ро

بگذرانم صد هزاران چون تو را

Чун паямбари нестии пас рӯ ба роҳ

چون پیمبر نیستی پس رو به راه

То рисӣ аз чоҳи рӯзии сӯии ҷоҳ

تا رسی از چاهْ روزی سوی جاه

Ту раият бош чун султон на Эй

تو رعیت باش چون سلطان نه‌ای

Худ марон , чун марди кштибон на Эй

خود مران، چون مرد کشتیبان نه‌ای

Чун нае комили дукон танҳо мгир

چون نه‌ای کامل دکان تنها مگیر

Даст хуш мебош то гардии хамир

دست‌خوش می‌باش تا گردی خمیر

Анстўоро гӯш кун хомӯш бош

انصتوا را گوش کن خاموش باش

Чун забон ҳақ нагаштӣ гӯш бош

چون زبان حق نگشتی گوش باش

Вар бигӯе шакли астФсори гӯ

ور بگویی شکل استفسار گو

Бо шаҳаншоҳони ту мискини вори гӯ

با شهنشاهان تو مسکین‌وار گو

Ибтидои кибру кин аз шаҳват аст

ابتدای کبر و کین از شهوت است

Росихии шаҳватат аз одат аст

راسخیِ شهوتت از عادت است

Чун зи одати гашти муҳками хуии бад

چون ز عادت گشت محکم خوی بد

Хашм ояд бар касе ки ти вокшд

خشم آید بر کسی که‌ت واکشد

Чунк ту гули хори гаштӣ ҳар ки ӯ

چونک تو گِل‌خوار گشتی هر که‌او

Вокшд аз гули туро , бошад аду

واکشد از گِل تو را، باشد عدو

Бут прессатон чунк гирд бут тананд

بت‌پرستان چونک گرد بت تنند

Монеъони роҳи худро душман анд

مانعانِ راهِ خود را دشمن‌اند

Чунк кард Иблиси ху бо сарварӣ

چونک کرد ابلیس خو با سروری

Дид одамро ҳақир ӯ аз харӣ

دید آدم را حقیر او از خری

Ки ба аз ман сарварии дигар буд ? !

که به از من سروَری دیگر بوَد‌؟!

То ки ӯ масҷуд чун ман кас шавад ? !

تا که او مسجود چون من کس شود‌؟!‌

Сарварӣ заҳраст ҷузи он рӯҳ ро

سروری زهرست جز آن روح را

Ков буд трёқи лонии зи ибтидо

کاو بود تریاق‌لانی ز ابتدا

Кӯҳ агар пар мор шуд бокӣ мадор

کوه اگر پر مار شد باکی مدار

Ков буд андари даруни трёқи зор

کاو بوَد اندر درون تریاق‌زار

Сарварӣ чун шуд димоғатро надим

سروری چون شد دماغت را ندیم

Ҳар ки бишикастат шавад хасми қадим

هر که بشکستت شود خصم قدیم

Чун хилофи хуй ту гуяд касе

چون خلاف خوی تو گوید کسی

Кӣнаҳо хезади туро бо ӯ басӣ

کینه‌ها خیزد تو را با او بسی

Ки маро аз хуии ман бар ме кунад

که مرا از خوی من بر می‌کند

Хешро бар ман чу сарвар ме кунад

خویش را بر من چو سرور می‌کند

Чун набошад хуии бади саркаши дарав

چون نباشد خوی بد سرکش درو

Кӣ фурӯзад аз хилофи оташи дарав ?

کی فروزد از خلافْ آتش درو‌؟

Бо мухолиф ӯ мудорое кунад

با مخالفْ او مدارایی کُند

Дар дил ӯ хешро ҷое кунад

در دلِ او خویش را جایی کُند

Зонк хуй бад нагашта сети устувор

زانک خوی بد نگشته‌ست استوار

Мӯр шаҳват шуд зи одати ҳамчуи мор

مور شهوت شد ز عادت همچو مار

Мори шаҳватро бикаш дар ибтило

مار شهوت را بکُش در ابتلا

Варна инак гашти морати аждаҳо

ورنه اینک گشت مارَت اژدها

Лек ҳар кас мӯр бинад мори хеш

لیک هر کس مور بیند مار خویش

Ту зи соҳиб дил кун астФсори хеш

تو ز صاحب‌دل کن استفسار خویش

То нашуд зар мис надонад ман мисам

تا نشد زر مس نداند من مسم

То нашуд шаҳ дил надонад муфлисам

تا نشد شه دل نداند مفلسم

Хизмат эксир кун миси вори ту

خدمت اکسیر کن مس‌وار تو

Ҷавр май каш эй дил аз дилдори ту

جور می‌کش ای دل از دلدار تو

Кист дилдор ? аҳли дил , некӯ бидон

کیست دلدار‌؟ اهل دل، نیکو بدان

Ки чу рӯз ва шаб ҷаҳонанд аз ҷаҳон

که چو روز و شب جهانند از جهان

Айб кам гӯи бандаи аллоҳ ро

عیب کم گو بندهٔ الله را

Муттаҳам кам кун ба дуздии шоҳ ро

متهم کم کن به دزدی شاه را