Он яке аз хашми модарро бикушт

آن یکی از خشم، مادر را بِکُشْت

Ҳам ба захми ханҷар ва ҳам захми мушт

هم به زخمِ خَنْجَر و هم زخمِ مُشْت

Он яке гуфташ ки аз бади гавҳарӣ

آن یکی گفتش که: از بدگوهری

Ёди новирдии ту ҳақи модарӣ

یاد ناوردی تو حقِ مادری؟

Ҳаии ту модарро чаро киштӣ бигӯ

هی تو مادر را چرا کُشتی؟ بگو

ӯ чаҳ кард охир бигӯ эй зишти ху

او چه کرد آخر بگو ای زشت‌خو؟

Гуфт корӣ кард кон ор вайаст

گفت: کاری کرد کان عار وی است

Кштмши кони хок саттор вайаст

کشتمش کان خاک، سَتّار وی است

Гуфт он касро бикаш эй муҳташам

گفت: آن‌کس را بِکُش ای مُحْتَشَم

Гуфт пас ҳар рӯзи мардиро кашам

گفت: پس هر روز مَردی را کُشَم

Киштам ӯро рустам аз хӯнҳои халқ

کُشْتَم او را رَستم از خون‌های خلق

Ноӣ ӯ барам бааст аз ноӣ халқ

نای او بُرَّم بِه است از نای خلق

Нафаси тести он модари бади хосият

نَفْسِ توست آن مادرِ بدخاصیت

Ки фасод ӯст дар ҳар ноҳит

که فساد اوست در هر ناحیت

Ҳин бикаш ӯро ки баҳри он ?данӣ

هین بِکُش او را که بهرِ آن دَنی

Ҳар дамии қасд азизӣ ме кунӣ

هر دمی، قصدِ عزیزی می‌کنی

Аз ваии ин дунёии хуш бар тести танг

از وی این دنیای خوش بر توست تنگ

Аз пай ӯ бо ҳақ ва бо халқи ҷанг

از پیِ او، با حق و با خلق، جنگ

Нафаси киштии бози рстии зи аътзор

نَفْس کُشتی باز رَستی ز اعْتِذار

Каси туро душман намонад дар диёр

کس، تو را دشمن نَمانَد در دیار

Гар школи орад касе бар гуфт мо

گر شکال آرد کسی بر گفتِ ما

Аз барои анбиёу авлиё

از برای انبیا و اولیا

Конбёро не ки нафаси кушта буд

کانبیا را نی که نَفْسِ کُشْته بود

Пас чароашон душманон буду ҳасуд

پس چراشان دشمنان بود و حسود؟

Гӯш на ту эй талаби кори савоб

گوش نِه تو، ای طلب‌کار صواب

Бишинав ин ашколу шабаҳатро ҷавоб

بشنو این اشکال و شُبْهَت را جواب

Душман худ бӯдаанд он мункирон

دشمنِ خود بوده‌اند آن مُنْکِران

Захм бар худ мезаданд эшон чунон

زخم، بر خود می‌زدند ایشان، چنان

Душман он бошад ки қасд ҷон кунад

دشمن، آن باشد که قصدِ جان کند

Душман он набӯд ки худ ҷон ме кунад

دشمن، آن نَبْوَد که خود، جان می‌کَنَد

Нест хФошки адуи офтоб

نیست خفاشک، عدوی آفتاب

ӯ аду хеш омад дар ҳиҷоб

او، عدوی خویش آمد در حجاب

Тобиши хуршед ӯро ме кашад

تابشِ خورشید او را می‌کُشَد

Ранҷ ӯ хуршеди ҳаргиз кӣ кашад

رنجِ او، خورشید هرگز کِی کَشَد؟

Душман он бошад казу ояд азоб

دشمن، آن باشد کز او آید عذاب

Монеъ ояд лаълро аз офтоб

مانع آید لعل را از آفتاب

Монеъ хешанд ҷумлаи кофарон

مانعِ خویش‌اند جملهٔ کافران

Аз шуъоъи ҷавҳари пайғомбарон

از شعاعِ جوهرِ پیغمبران

Кӣ ҳиҷоби чашм он фарданд халқ

کِی حجابِ چشمِ آن فردند خلق؟

Чашми худро кӯр ва каж карданд халқ

چشم خود را کور و کژ کردند خلق

Чун ғуломи ҳиндӯии кӯ кин кашад

چون غلام هندوی کو کین کِشَد

Аз ситезаи хоҷаи худро ме кашад

از ستیزهٔ خواجه، خود را می‌کُشَد

Сарнигӯн меуфтад аз боми саро

سرنگون می‌افتد از بامِ سرا

То зӣоне карда бошад хоҷа ро

تا زیانی کرده باشد خواجه را

Гар шавад бемори душман бо табиб

گر شود بیمار، دشمن با طبیب

Вар кунад кӯдаки адоват бо адиб

ور کند کودک، عداوت با ادیب

Дар ҳақиқати раҳи зан ҷон худанд

در حقیقت، رهزنِ جانِ خَودند

Роҳи ақлу ҷони худро худ заданд

راهِ عقل و جانِ خود را خود زَدند

Гозригар хашм гирад зи офтоб

گازُری گر خشم گیرد ز آفتاب

Моҳегар хашм мегирад зи об

ماهیی گر خشم می‌گیرد ز آب

Ту яке бингар кро дорад зиён

تو یکی بنگر که را دارد زیان

Оқибат ки буд сиёҳи ахтар аз он

عاقبت کِبْوَد سیه‌اختر از آن؟

Гар турои ҳақи офаринади зишти рӯ

گر تو را حق آفریند زشت‌رو

Ҳон машав ҳам зишти рӯи ҳам зишти ху

هان مَشو هم زشت‌رو، هم زشت‌خو

Вари баради кафшати Марв дар санги лох

ور بَرَد کَفْشَت مَرو در سنگلاخ

Вари ду шохстт машав ту чори шох

ور دو شاخه‌ستت مشو تو چار شاخ

Ту ҳасудӣ каз фалони ман камтарам

تو، حَسودی کز فلان، من، کم‌ترم

намефазояд камтарӣ дар ахтарам

می‌فَزاید کم‌تری در اخترم

Худ ҳасади нуқсон ва айбӣ дигараст

خود، حَسَد، نقصان و عیبی دیگر است

Блак аз ҷумла камӣҳо битарсат

بلک از جمله کمی‌ها بتّر است

Он блис аз нангу ори камтарӣ

آن بلیس از ننگ و عارِ کم‌تری

Хешро афканд дар сад абтарӣ

خویش را افکند در صد اَبْتَری

Аз ҳасад май хост то боло буд

از حَسَد می‌خواست تا بالا بُوَد

Худ чаҳ болои блаки хӯни поло буд

خود چه بالا بلک خون‌پالا بُوَد

Он Абуҷаҳл аз Муҳамад нанг дошт

آن ابوجهل از محمّد ننگ داشت

Вази ҳасади худро ба боло май фаррошат

وز حَسَد خود را به بالا می‌فَراشت

Бўолҳкми номаши бад ва бўҷҳл шуд

بوالحِکَم نامش بُد و بوجَهْل شد

эй басои аҳл аз ҳасад ноаҳл шуд

ای بسا اهل از حَسَد، نااهل شد

Ман надидам дар ҷаҳони ҷусту ҷӯ

من ندیدم در جهانِ جست‌وجو

Ҳеҷ аҳлят ба аз хуии накӯ

هیچ اهلیّت، بِه از خوی نکو

Анбиёро восита зон кард ҳақ

انبیا را واسطه زان کرد حق

То падед ояд ҳасадҳо дар қалақ

تا پدید آیَد حَسَدها در قَلَق

Зонк касро аз худо орӣ набӯд

زانک کس را از خدا عاری نبود

Ҳосиди ҳақи ҳеҷ диёрӣ набӯд

حاسِدِ حق، هیچ دَیّاری نبود

Он касе каш мисли худ пиндоштӣ

آن کسی کش مِثْلِ خود پنداشتی

Зон сабаб бо ӯ ҳасади бардоштӣ

زان سَبَب با او، حَسَد برداشتی

Чун муқарар шуд бузургии расӯл

چون مُقَرَّر شد بزرگی رسول

Пас ҳасад ноед касеро аз қабул

پس حَسَد نایَد کسی را از قبول

Пас баҳри даврӣ веле қоимаст

پس به هر دوری، ولیی قائم است

То қиёмат озмоиш доимаст

تا قیامت، آزمایش، دائم است

Ҳар киро хуй накӯ бошад бараст

هر که را خوی نکو باشد بِرَست

Ҳар касе кӯи шиша дил бошад шикаст

هرکسی کاو شیشه‌دل باشد شِکَسْت

Пас эмоми ҳии қоим он валеаст

پس امامِ حیِّ قائم، آن ولی‌ست

Хоҳ аз насли умри хоҳ аз алӣаст

خواه از نسلِ عُمَر خواه از عَلی‌ست

Меҳдӣ ва ҳодӣ вайаст эй роҳи ҷӯ

مهدی و هادی، وی‌ست ای راه‌جو

Ҳам ниҳон ва ҳам нишаста пеши рӯ

هم نهان و هم نشسته، پیشِ رو

ӯ чу нурасту хирад ҷбрил ӯст

او چو نور است و خرد، جبریل اوست

Ваон вале кам аз ӯ , қандил ӯст

وان ولیِ کم از او، قندیلِ اوست

Вонки зини қандил кам машкоти мост

وانک زین قندیلِ کم‌مشکاتِ ماست

Нурро дар мартабаи тртибҳост

نور را در مرتبه، ترتیب‌هاست

Зонк ҳФсд парда дорад нури ҳақ

زانک هفصد پرده دارد نورِ حق

Пардаҳои нури дони чандини тибқ

پرده‌های نور دان چندین طَبَق

Аз пас ҳар пардаи қавмиро мақом

از پس هر پرده، قومی را مقام

Саф сафанд ин пардаҳоашон то эмом

صف‌صف‌اند این پرده‌هاشان تا امام

Аҳли сафи охирин аз заъфи хеш

اهلِ صفِ آخرین از ضعفِ خویش

Чашмашон тоқат надорад нур беш

چشمشان طاقت ندارد نورِ بیش

Ваон сафи пеш аз заъифии басар

وان صفِ پیش از ضعیفی بصر

Тоби норади равшанои бештар

تاب نارَد روشنایی، بیش‌تر

Равшанои кӯ ҳаёт авваласт

روشنایی کاو حیاتِ اول است

Ранҷи ҷону фитна ин аҳваласт

رنجِ جان و فتنهٔ این اَحْوَل است

Аҳўлиҳои андаки андак кам шавад

اَحْوَلی‌ها اندک‌اندک کم شود

Чун з ҳФсд бугзарад ӯ ӣам шавад

چون ز هفصد بگذرد او یَم شود

Оташӣ ки ислоҳи оҳан ё зараст

آتشی کاصلاحِ آهن یا زَر است

Кӣ салоҳи обӣ ва себ тараст

کی صَلاحِ آبی و سیبِ تر است؟

Себу обӣ хоме дорад хафиф

سیب و آبی، خامیی دارد خفیف

Не чу оҳан тобишӣ хоҳад латиф

نِی چو آهن، تابشی خواهد لطیف

Лек оҳанро латифи он шуъла ҳост

لیک آهن را لطیف، آن شعله‌هاست

Кӯи ҷзўби тобиш он аждаҳост

کو جذوبِ تابشِ آن اژدهاست

Ҳаст он оҳани фақири сахти каш

هست آن آهن، فقیرِ سخت‌کش

Зери путк ва оташаст ӯ сурху хуш

زیر پتک و آتش است او سرخ و خوش

Ҳоҷиби оташ буд бе восита

حاجِبِ آتش بُوَد بی‌واسطه

Дар дил оташ равад бе робита

در دلِ آتش رَوَد بی‌رابطه

Бе ҳиҷоби обу фарзандони об

بی‌حجاب آب و فرزندان آب

Пухтагии з оташ наёбанду хитоб

پختگی ز آتش نیابند و خطاب

Воситаи диягӣ буд ё тоба Эй

واسطه دیگی بود یا تابه‌ای

Ҳамчуи поро дар равиши потобаҳ Эй

همچو پا را در روش پاتابه‌ای

ё маконе дар миён то он ҳаво

یا مکانی در میان تا آن هوا

намешавад сӯзон ва май оради бмо

می‌شود سوزان و می‌آرد بما

Пас фақир онаст кӯ бе воситаи сет

پس فقیر آنست کو بی واسطه‌ست

Шуълаҳоро бо вуҷӯдаши робитаи сет

شعله‌ها را با وجودش رابطه‌ست

Пас дил олам вайаст аиро ки тан

پس دل عالم ویست ایرا که تن

намерасад аз воситаи ин дил ба фан

می‌رسد از واسطهٔ این دل به فن

Дил набошад тан чаҳ донад гуфту гӯ

دل نباشد تن چه داند گفت و گو

Дил наҷуед тан чаҳ донад ҷусту ҷӯ

دل نجوید تن چه داند جست و جو

Пас назаргоҳи шуъоъ он оҳанаст

پس نظرگاه شعاع آن آهنست

Пас назаргоҳи худои дил на танаст

پس نظرگاه خدا دل نه تنست

Баси мисол ва шарҳ хоҳад ин калом

بس مثال و شرح خواهد این کلام

Лек тарсам то нлғзди ваҳми ом

لیک ترسم تا نلغزد وهم عام

То нагардад некӯии мо бадӣ

تا نگردد نیکوی ما بدی

Инак гуфтам ҳам набад ҷуз бе худӣ

اینک گفتم هم نبد جز بی‌خودی

Пои кажро кафши кажи беҳтар буд

پای کژ را کفش کژ بهتر بود

Мари гадоро дстгаҳ бар дар буд

مر گدا را دستگه بر در بود