Ҳамчуи он шахси дурушти хуши сухан

همچو آن شخص درشت خوش‌سخن

Дар миёни раҳи нишонд ӯ хорбн

در میان ره نشاند او خاربن

Раҳи гзрёнши маломат гар шуданд

ره گذریانش ملامت‌گر شدند

Пас бгФтндш бикун инро накунад

پس بگفتندش بکن این را نکند

Ҳар дамии он хорбн афзӯн шудӣ

هر دمی آن خاربن افزون شدی

Пои халқ аз захми он пар хӯн шудӣ

پای خلق از زخم آن پر خون شدی

Ҷомаҳои халқи бдридии зи хор

جامه‌های خلق بدریدی ز خار

Пои даравишони бхстии зори зор

پای درویشان بخستی زار زار

Чун ба ҷади ҳоким бадв гуфт ин бикун

چون به جِد حاکم بدو گفت این بِکن

Гуфт оре бар кунам рӯзяши ман

گفت آری بر کنم روزیش من

Муддатии фардоу фардо ваъда дод

مدتی فردا و فردا وعده داد

Шуд дарахти хор ӯ муҳками ниҳод

شد درختِ خارِ او محکم نهاد

Гуфт рӯзии ҳокимаш эй ваъдаи каж

گفت روزی حاکمش ای وعده کژ

Пеши о дар кори мо вопаси мғж

پیش آ در کار ما واپس مغژ

Гуфт алоём ё ъам бинно

گفت الایام یا عم بیننا

Гуфт аҷҷали лои тмотли динно

گفت عجل لا تماطل دیننا

Ту ки май гӯйӣ ки фардо ин бидон

تو که می‌گویی که فردا این بدان

Ки ба ҳар рӯзӣ ки меояд замон

که به هر روزی که می‌آید زمان

Он дарахти бади ҷавон тар ме шавад

آن درخت بَد جوان‌تر می‌شود

Венакунанда пер ва музтар ме шавад

وین کننده پیر و مضطر می‌شود

Хорбн дар қӯту бархестан

خاربن در قوت و برخاستن

Хоркн дар перӣ ва дар костан

خارکن در پیری و در کاستن

Хорбн ҳар рӯз ва ҳар дами сабз ва тар

خاربن هر روز و هر دم سبز و تر

Хоркн ҳар рӯзи зору хушк тар

خارکن هر روز زار و خشک تر

ӯ ҷавон тар мешавад ту пертар

او جوان‌تر می‌شود تو پیرتر

Зуд бошу рӯзгор худ мабар

زود باش و روزگار خود مبر

Хорбни дон ҳар яке хуии бадат

خاربن دان هر یکی خوی بدت

Борҳо дар пои хор охир задат

بارها در پای خار آخر زدت

Борҳо аз хуии худ хаста шудӣ

بارها از خوی خود خسته شدی

Ҳиси надории сахт беҳис омадӣ

حس نداری سخت بی‌حس آمدی

Гар зи хастаи гаштани дигари касон

گر ز خسته گشتن دیگر کسان

Ки зи халқи зишт ту ҳаст он расон

که ز خُلق زشت تو هست آن رسان

Ғофилии бории зи захми худ на Эй

غافلی باری ز زخم خود نه‌ای

Ту азоби хеш ва ҳар бегона Эй

تو عذاب خویش و هر بیگانه‌ای

ё табар бар гир ва мардона бизан

یا تبر بر گیر و مردانه بزن

Ту алии вори ин дар хайбар бикун

تو علی‌وار این در خیبر بکن

ё ба гулбун васл кун ин хор ро

یا به گلبن وصل کن این خار را

Васл кун бо нори нури ёр ро

وصل کن با نار نور یار را

То ки нур ӯ кашад нори ту ро

تا که نور او کُشد نار تو را

Васл ӯ гулшан кунад хори ту ро

وصل او گلشن کند خار تو را

Ту мисоли дӯзахӣ ӯ муъминаст

تو مثال دوزخی او مؤمنست

Куштани оташ ба муъмин мумкинаст

کشتن آتش به مؤمن ممکنست

Мустафо фармуд аз гуфт ҷҳим

مصطفی فرمود از گفت جحیم

Кӯ ба муъмини лоба гар гардад зи бим

کو به مؤمن لابه‌گر گردد ز بیم

Гуядаш бигузар зи ман эй шоҳи зуд

گویدش بگذر ز من ای شاه زود

Ҳин ки нурати сӯзи ноРомро рабӯд

هین که نورت سوز نارم را ربود

Пас ҳалоки нор , нур муъминаст

پس هلاک نار، نور مؤمنست

Зонк бе зиди дафъи зиди лои имкнст

زانک بی ضد دفع ضد لا یمکنست

Нори зид нур бошад рӯзи адл

نار ضد نور باشد روز عدل

Кони з қаҳр ангехта шуд ин зи фазл

کان ز قهر انگیخته شد این ز فضل

Гар ҳамеи хоҳии ту дафъи шари нор

گر همی خواهی تو دفع شر نار

Оби раҳмат бар дили оташи гумор

آب رحمت بر دل آتش گمار

Чашмаи он об раҳмат муъминаст

چشمهٔ آن آب رحمت مؤمنست

Оби ҳайвони рӯҳ пок Муҳсинаст

آب حیوان روح پاک محسنست

Баси гризонсти нафаси ту азу

بس گریزانست نفس تو ازو

Зонк ту аз оташӣ ӯ оби ҷӯ

زانک تو از آتشی او آب جو

зи оби оташ зон гурезон ме шавад

ز آب آتش زان گریزان می‌شود

Котшш аз об вайрон ме шавад

کآتشش از آب ویران می‌شود

Ҳису фикри ту ҳама аз оташаст

حس و فکر تو همه از آتشست

Ҳиси шайху фикр ӯ нур хушаст

حس شیخ و فکر او نور خوشست

Оби нур ӯ чу бар оташ чакад

آب نور او چو بر آتش چکد

Чехияи Чехия аз оташ бар ояд брҷҳд

چک چک از آتش بر آید برجهد

Чун кунад Чехияи Чехияи ту гӯйиши маргу дард

چون کند چک‌چک تو گویش مرگ و درد

То шавад ин дӯзахи нафаси ту сард

تا شود این دوزخ نفس تو سرد

То насузад ӯ гулистони туро

تا نسوزد او گلستان ترا

То насузад адлу эҳсони туро

تا نسوزد عدل و احسان ترا

Баъд аз он чизе ки корӣ бар диҳад

بعد از آن چیزی که کاری بر دهد

Лолау насрин ва сиснбр диҳад

لاله و نسرین و سیسنبر دهد

Боз паҳно мерӯем аз роҳи рост

باز پهنا می‌رویم از راه راست

Бози гирд эй хоҷаи роҳ мо куҷост

باز گرد ای خواجه راه ما کجاست

Андари он тақрир будем эй ҳасуд

اندر آن تقریر بودیم ای حسود

Ки харат лангасту манзили даври зуд

که خرت لنگست و منزل دور زود

Соли бегаи гашти вақти кишти не

سال بیگه گشت وقت کشت نی

Ҷузи сияҳи рӯеу феъли зишти не

جز سیه‌رویی و فعل زشت نی

Карам дар бехи дарахт тан фитод

کرم در بیخ درخت تن فتاد

Боядаш бар кунад ва дар оташи ниҳод

بایدش بر کند و در آتش نهاد

Ҳин ва ҳин эй роҳи рӯ бегоҳ шуд

هین و هین ای راه‌رو بیگاه شد

Офтоби умри сӯй чоҳ шуд

آفتاب عمر سوی چاه شد

Ин ду рўзкро ки зӯрат ҳаст зуд

این دو روزک را که زورت هست زود

Пер афшонӣ бикун аз роҳи ҷӯад

پیر افشانی بکن از راه جود

Ин қадари тухмӣ ки мондстт бибоз

این قدر تخمی که ماندستت بباز

То бирӯяд зини ду дами умри дароз

تا بروید زین دو دم عمر دراز

То намурдааст ин чароғ бо гуҳар

تا نمردست این چراغ با گهر

Ҳин Фтилши созу равғани зӯдтар

هین فتیلش ساز و روغن زودتر

Ҳин магӯ фардо ки фардоҳо гузашт

هین مگو فردا که فرداها گذشت

То бакулӣ нагзарад айёми кишт

تا بکلی نگذرد ایام کشت

Панд ман бишинав ки тан банд қавӣаст

پند من بشنو که تن بند قویست

Куҳна берун кун ?герат майл нависат

کهنه بیرون کن گرت میل نویست

Лаб бабанду кафи пари зар бар гшо

لب ببند و کف پر زر بر گشا

Бухл тан бигзору пешовар сахо

بخل تن بگذار و پیش آور سخا

Тарки шаҳватҳо ва лиззатҳо сахост

ترک شهوتها و لذتها سخاست

Ҳар ки дар шаҳват фурӯ шуд брнхост

هر که در شهوت فرو شد برنخاست

Ин сахои шохист аз сарви биҳишт

این سخا شاخیست از سرو بهشت

Вой ӯ каз кафи чунин шохии биҳишт

وای او کز کف چنین شاخی بهشت

Ърўаҳи алўсқости ин тарки ҳаво

عروة الوثقاست این ترک هوا

Баркашад ин шохи ҷонро бар само

برکشد این شاخ جان را بر سما

То баради шохи сахо эй хуби кеш

تا برد شاخ سخا ای خوب‌کیش

Мари турои болокашон то асли хеш

مر ترا بالاکشان تا اصل خویش

Юсуфи ҳасанӣ ва ин олам чу чоҳ

یوسف حسنی و این عالم چو چاه

Вена расан сабраст бар амри илоҳ

وین رسن صبرست بر امر اله

ИўсФо омад расан дар зани ду даст

یوسفا آمد رسن در زن دو دست

Аз расан ғофил машав бега шудаст

از رسن غافل مشو بیگه شدست

Ҳамди ллаҳи кин расан овехтанд

حمد لله کین رسن آویختند

Фазлу раҳматро баҳам омехтанд

فضل و رحمت را بهم آمیختند

То бибинӣ олами ҷони ҷадид

تا ببینی عالم جان جدید

Олами баси ошкори нопадид

عالم بس آشکار ناپدید

Ин ҷаҳон нест чун ҳастон шуда

این جهان نیست چون هستان شده

Ваон ҷаҳон ҳаст баси пинҳон шуда

وان جهان هست بس پنهان شده

Хок бар бодаст ва бозӣ ме кунад

خاک بر بادست و بازی می‌کند

Кжнмоиии парда созӣ ме кунад

کژنمایی پرده‌سازی می‌کند

Инак бар кораст бе корасту пӯст

اینک بر کارست بی‌کارست و پوست

Вонк пинҳонаст мағз ва асл ӯст

وانک پنهانست مغز و اصل اوست

Хок ҳамчун олатӣ дар дасти бод

خاک همچون آلتی در دست باد

Бодро дони олӣу олии нажод

باد را دان عالی و عالی‌نژاد

Чашми хокиро ба хок уфтад назар

چشم خاکی را به خاک افتد نظر

Бодбини чашмӣ буд навъе дигар

بادبین چشمی بود نوعی دگر

Асп донад аспро кӯ ҳаст ёр

اسپ داند اسپ را کو هست یار

Ҳам саворӣ донад аҳволи савор

هم سواری داند احوال سوار

Чашм ҳис аспасту нури ҳақи савор

چشم حس اسپست و نور حق سوار

Бе савораи асп худ ноед ба кор

بی‌سواره اسپ خود ناید به کار

Пас адаб кун аспро аз хуии бад

پس ادب کن اسپ را از خوی بد

Варна пеш шоҳ бошад аспи рад

ورنه پیش شاه باشد اسپ رد

Чашми асп аз чашми шаҳи раҳбар буд

چشم اسپ از چشم شه رهبر بود

Чашм ӯ бе чашми шаҳи музтар буд

چشم او بی‌چشم شه مضطر بود

Чашми аспони ҷузи гиёҳу ҷуз чаро

چشم اسپان جز گیاه و جز چرا

Ҳар куҷо хуоне бигӯед не чаро

هر کجا خوانی بگوید نی چرا

Нури ҳақ бар нури ҳис рокиб шавад

نور حق بر نور حس راکب شود

Онгаҳе ҷони сӯии ҳақ роғиб шавад

آنگهی جان سوی حق راغب شود

Асп берокиб чаҳ донад расми роҳ

اسپ بی راکب چه داند رسم راه

Шоҳ бояд то бидонади шоҳи роҳ

شاه باید تا بداند شاه‌راه

Сӯии ҳиссии рӯ ки нураш рокибаст

سوی حسی رو که نورش راکبست

Ҳисро он нур некӯ соҳибаст

حس را آن نور نیکو صاحبست

Нури ҳисро нури ҳақи тазйин буд

نور حس را نور حق تزیین بود

Маънии нури алии нури ин буд

معنی نور علی نور این بود

Нур ҳиссӣ мекашад сӯии срӣ

نور حسی می‌کشد سوی ثری

Нури ҳақаш май баради сӯии алӣ

نور حقش می‌برد سوی علی

Зонк маҳсусот дунтар олимӣаст

زانک محسوسات دونتر عالمیست

Нури ҳақи дарёу ҳис чун шаб намеаст

نور حق دریا و حس چون شب‌نمیست

Лек пайдо нест он рокиб бирав

لیک پیدا نیست آن راکب برو

Ҷуз ба осор ва ба гуфтори накӯ

جز به آثار و به گفتار نکو

Нури ҳиссӣ кӯ ғализасту гарон

نور حسی کو غلیظست و گران

Ҳаст пинҳон дар саводи дидагон

هست پنهان در سواد دیدگان

Чунк нури ҳис наме бинии зи чашм

چونک نور حس نمی‌بینی ز چشم

Чун бибинӣ нури он динии зи чашм

چون ببینی نور آن دینی ز چشم

Нури ҳис бо ин ғализии мхтФист

نور حس با این غلیظی مختفیست

Чун хФӣ набӯд зёӣӣ кон сафӣаст

چون خفی نبود ضیائی کان صفیست

Ин ҷаҳон чун хас ба дасти боди ғайб

این جهان چون خس به دست باد غیب

Оҷизӣ пеш гирифт ва дод ғайб

عاجزی پیش گرفت و داد غیب

Гуҳ баландаш мекунад гоҳяши паст

گه بلندش می‌کند گاهیش پست

Гуҳ дурусташ мекунад гоҳе шикаст

گه درستش می‌کند گاهی شکست

Гуҳи яминаш май барад гоҳе ясор

گه یمینش می‌برد گاهی یسار

Гуҳ гулистонаш кунад гоҳяши хор

گه گلستانش کند گاهیش خار

Дасти пинҳону қалами байни хати гузор

دست پنهان و قلم بین خط‌گزار

Асп дар ҷавлону нопидои савор

اسپ در جولان و ناپیدا سوار

Тири парони байну нопидои камон

تیر پران بین و ناپیدا کمان

Ҷонҳо пайдоу пинҳони ҷони ҷон

جانها پیدا و پنهان جان جان

Тирро машкан ки ин тири шҳист

تیر را مشکن که این تیر شهیست

Нест ?партови з шаст огаҳӣаст

نیست پرتاوی ز شصت آگهیست

Мо Ромяти аз Ромят гуфт ҳақ

ما رمیت اذ رمیت گفت حق

Кори ҳақ бар корҳо дорад сабақ

کار حق بر کارها دارد سبق

Хашм худ башикан ту машкан тир ро

خشم خود بشکن تو مشکن تیر را

Чашми хашмати хӯни шуморади шер ро

چشم خشمت خون شمارد شیر را

Бӯсаи даҳ бар тиру пеши шоҳ бар

بوسه ده بر تیر و پیش شاه بر

Тир хӯн олуд аз хӯни ту тар

تیر خون‌آلود از خون تو تر

Ончи пайдои оҷизу бастау забун

آنچ پیدا عاجز و بسته و زبون

Вончи нопидои чунон тунду ҳрўн

وآنچ ناپیدا چنان تند و حرون

Мо шикорем ин чунин домии крост

ما شکاریم این چنین دامی کراست

Гӯй чавгонем чавгонӣ куҷост

گوی چوگانیم چوگانی کجاست

Май дард май дузади ин хайёти кӯ

می‌درد می‌دوزد این خیاط کو

Май дамад май сӯзади ин нФоти кӯ

می‌دمد می‌سوزد این نفاط کو

Соъатӣ кофар кунад садиқ ро

ساعتی کافر کند صدیق را

Соъатӣ зоҳид кунад зиндиқ ро

ساعتی زاهد کند زندیق را

Зонк мухлис дар хатар бошад зи дом

زانک مُخلِص در خطر باشد ز دام

То зи худ холис нагардад ӯ тамом

تا ز خود خالص نگردد او تمام

Зонк дар роҳасту раҳи зан бе ҳадаст

زانک در راهست و ره‌زن بی‌حدست

Он раҳад кӯ дар амон эзадаст

آن رهد کو در امان ایزدست

Оина холис нагашт ӯ мухлис аст

آینه خالص نگشت او مُخلِص است

Мурғро нагирифтааст ӯ мқнс аст

مرغ را نگرفته است او مُقنِص است

Чунк мухлиси гашти мухлис боз раст

چونک مُخلَص گشت مُخلِص باز رست

Дар мақом амн рафту баради даст

در مقام امن رفت و برد دست

Ҳеҷ ойӣна дигар оҳан нашуд

هیچ آیینه دگر آهن نشد

Ҳеҷ нонеи гандум хирман нашуд

هیچ نانی گندم خرمن نشد

Ҳеҷ ангурӣ дигар ғӯра нашуд

هیچ انگوری دگر غوره نشد

Ҳеҷ миваи пухта бо кӯра нашуд

هیچ میوهٔ پخته با کوره نشد

Пухтаи гирд ва аз тағайюри даври шӯ

پخته گرد و از تَغیُّر دور شو

Рӯ чу бурҳони муҳаққиқи нури шӯ

رو چو برهان محقق نور شو

Чун зи худ рстии ҳама бурҳон шудӣ

چون ز خود رستی همه برهان شدی

Чунк банда нест шуд султон шудӣ

چونک بنده نیست شد سلطان شدی

Вари аёни хоҳии салоҳ аддӣн намӯд

ور عیان خواهی صلاح الدین نمود

Дидаҳоро кард бино ва гушӯд

دیده‌ها را کرد بینا و گشود

Фақрро аз чашм ва аз симоӣ ӯ

فقر را از چشم و از سیمای او

Дид ҳар чашмӣ ки дорад нури ҳў

دید هر چشمی که دارد نور هو

Шайх фаъоласт беолат чу ҳақ

شیخ فعالست بی‌آلت چو حق

Бо мурӣдон дода бе гуфтӣ сабақ

با مریدان داده بی گفتی سبق

Дил ба даст ӯ чу муми нарми ром

دل به دست او چو موم نرم رام

Меҳр ӯ гуҳ нанг созад гоҳи ном

مهر او گه ننگ سازد گاه نام

Меҳри мумаши ҳокии ангштрист

مهر مومش حاکی انگشتریست

Бози он нақши нигин ҳокӣ кист

باز آن نقش نگین حاکی کیست

Ҳокии андеша он заргараст

حاکی اندیشهٔ آن زرگرست

Силсила ҳар ҳалқа андар дигараст

سلسلهٔ هر حلقه اندر دیگرست

Ин садо дар кӯҳи дилҳо бонг кист

این صدا در کوه دلها بانگ کیست

Гуҳи параст аз бонги ин ки гуҳ тиҳӣаст

گه پرست از بانگ این کُه گه تهیست

Ҳар куҷо ҳаст ӯ ҳакимаст Авестоад

هر کجا هست او حکیمست اوستاد

Бонг ӯ зини кӯҳи дил холӣ мабод

بانگ او زین کوه دل خالی مباد

Ҳаст ки коўо мсно ме кунад

هست کُه کآوا مثنا می‌کند

Ҳаст ки коўоз сдто ме кунад

هست کُه کآواز صدتا می‌کند

намезиҳанд кӯҳ аз он овозу қол

می‌زهاند کوه از آن آواز و قال

Сад ҳазорон чашмаи оби зулол

صد هزاران چشمهٔ آب زلال

Чун з ки он лутф берун ме шавад

چون ز کُه آن لطف بیرون می‌شود

Обҳо дар чашмаҳо хӯн ме шавад

آبها در چشمه‌ها خون می‌شود

Зон шаҳаншоҳи ҳумоюни наъл буд

زان شهنشاه همایون‌نعل بود

Ки саросари таври синои лаъл буд

که سراسر طور سینا لعل بود

Ҷони пазируфту хиради аҷзои кӯҳ

جان پذیرفت و خرد اجزای کوه

Мо кам аз сангем охир эй гуруҳ

ما کم از سنگیم آخر ای گروه

На зи ҷони як чашма ҷӯшон ме шавад

نه ز جان یک چشمه جوشان می‌شود

На бадан аз сабзпушон ме шавад

نه بدن از سبزپوشان می‌شود

Неи садои бонги муштоқии дарав

نی صدای بانگ مشتاقی درو

Неи сафои ҷуръаи соқии дарав

نی صفای جرعهٔ ساقی درو

Кӯи ҳамият то зи тешаи вази ?каланд

کو حمیت تا ز تیشه وز کلند

Ин чунин киро бакулӣ бар кунанд

این چنین کُه را بکلی بر کنند

Бўк бар аҷзоӣ ӯ тобади маӣ

بوک بر اجزای او تابد مهی

Бўк дар ваии тоб ма ёбад раҳе

بوک در وی تاب مه یابد رهی

Чун қиёмати кӯҳҳоро барканд

چون قیامت کوهها را برکند

Бар сари мо соя кӣ май афканд

بر سر ما سایه کی می‌افکند

Ин қиёмат зон қиёмат кӣ камаст

این قیامت زان قیامت کی کمست

Он қиёмати захм ва ин чун марҳамаст

آن قیامت زخم و این چون مرهمست

Ҳар ки дид ин марҳам аз захм эминаст

هر که دید این مرهم از زخم ایمنست

Ҳар бадии кин ҳасан дид ӯ Муҳсинаст

هر بدی کین حسن دید او محسنست

эй хунаки зиштӣ ки хубаш шуд ҳариф

ای خنک زشتی که خوبش شد حریف

Вои гули рӯе ки ҷуфташ шуд хриФ

وای گل‌رویی که جفتش شد خریف

Нони мурда чун ҳариф ҷон шавад

نان مرده چون حریف جان شود

Зинда гардад нону айн он шавад

زنده گردد نان و عین آن شود

Ҳизуми тираи ҳариф нор шуд

هیزم تیره حریف نار شد

Тирагӣ рафту ҳама анвор шуд

تیرگی رفت و همه انوار شد

Дар нмклон чун хар мурда фитод

در نمکلان چون خر مرده فتاد

Он харӣу мурдагии иксўи ниҳод

آن خری و مردگی یکسو نهاد

Сибға аллоҳ ҳаст хами ранги ҳў

صبغة الله هست خُم رنگ هو

Писҳои як ранг гардад андрў

پیسها یک رنگ گردد اندرو

Чун дар он хам уфтаду гӯйяши Қум

چون در آن خُم افتد و گوییش قُم

Аз тараб гуяд манам хами лои телам

از طرب گوید منم خُم لا تلم

Он « манам хам » худ ано алҳақ гуфтанаст

آن «منم خُم» خود انا الحق گفتنست

Ранг оташ дорад ало оҳанаст

رنگ آتش دارد الا آهنست

Ранги оҳани маҳв ранг оташаст

رنگ آهن محو رنگ آتشست

зи оташӣ май лофаду хомаши вшст

ز آتشی می‌لافد و خامش وشست

Чун ба сурхии гашт ҳамчун зари кон

چون به سرخی گشت همچون زر کان

Пас анои алнорсти лофаш бе забон

پس انا النارست لافش بی زبان

Шуд зи рангу табъи оташи муҳташам

شد ز رنگ و طبع آتش محتشم

Гуяд ӯ ман оташами ман оташам

گوید او من آتشم من آتشم

Оташами мангар туро шаккӣасту занн

آتشم من گر ترا شکیست و ظن

Озмӯн кун дастро бар ман бизан

آزمون کن دست را بر من بزن

Оташами ман бар ту гар шуд муштабаҳ

آتشم من بر تو گر شد مشتبه

Рӯй худ бар рӯй ман як дами буна

روی خود بر روی من یک‌دم بنه

Одамӣ чун нур гирад аз худо

آدمی چون نور گیرد از خدا

Ҳаст масҷуди млоики зи аҷтбо

هست مسجود ملایک ز اجتبا

Низ масҷуд касе кӯ чун малик

نیز مسجود کسی کو چون ملک

Руста бошад ҷонаш аз туғёну шак

رسته باشد جانش از طغیان و شک

Оташ чаҳ оҳан чаҳ лаб бабанд

آتش چِه آهن چِه لب ببند

Риши ташбеҳи мушаббаҳро маханд

ریش تَشبیه مُشبه را مخند

Пой дар дарё манеҳ кам гӯй аз он

پای در دریا منه کم‌گوی از آن

Бар лаби дарё хамаш кун лаби газон

بر لب دریا خمش کن لب گزان

Гарчи сад чун ман надорад тоби баҳр

گرچه صد چون من ندارد تاب بحر

Лек май ншкибм аз ғарқоби баҳр

لیک می‌نشکیبم از غرقاب بحر

Ҷону ақли ман фидои баҳри бод

جان و عقل من فدای بحر باد

Хунбҳоии ақлу ҷони ин баҳр дод

خونبهای عقل و جان این بحر داد

То ки поем меравад ронами дарав

تا که پایم می‌رود رانم درو

Чун намонад по чу бтонми дарав

چون نماند پا چو بطانم درو

Бе адаби ҳозири зи ғоиби хўштрст

بی‌ادب حاضر ز غایب خوشترست

Ҳалқа гарчи каж буд не бар дуруст ?

حلقه گرچه کژ بود نی بر دَرست؟

эй тан олӯда бигард ҳавзи гирд

ای تن‌آلوده بگرد حوض گرد

Пок кӣ гардад буруни ҳавзи мард

پاک کی گردد برون حوض مرد

Поки кӯ аз ҳавзи маҳҷӯри аўФтод

پاک کو از حوض مهجور اوفتاد

ӯ зи покии хеши ҳам даври аўФтод

او ز پاکی خویش هم دور اوفتاد

Покии ин ҳавз бепоён буд

پاکی این حوض بی‌پایان بود

Покии аҷсом кам мизон буд

پاکی اجسام کم میزان بود

Зонк дил ҳавзаст лекин дар камӣн

زانک دل حوضست لیکن در کمین

Сӯии дарёи роҳ пинҳон дорад ин

سوی دریا راه پنهان دارد این

Покии маҳдӯд ту хоҳад мадад

پاکی محدود تو خواهد مدد

Варна андари харҷ кам гардад адад

ورنه اندر خرج کم گردد عدد

Об гуфт олӯдаро дар ман шитоб

آب گفت آلوده را در من شتاب

Гуфт олӯда ки дорам шарм аз об

گفت آلوده که دارم شرم از آب

Гуфт оби ин шарм бе ман кӣ равад

گفت آب این شرم بی من کی رود

Бе ман ин олӯдаи зоил кӣ шавад

بی من این آلوده زایل کی شود

зи об ҳар олӯдаи кӯ пинҳон шавад

ز آب هر آلوده کو پنهان شود

Алҳёءи имнъи алоямон буд

الحیاء یمنع الایمان بود

Дили зи пояи ҳавзи тан глнок шуд

دل ز پایهٔ حوض تن گِلناک شد

Тани зи оби ҳавзи дилҳо пок шуд

تن ز آب حوض دلها پاک شد

Гирди пояи ҳавзи дили гирд эй писар

گرد پایهٔ حوض دل گرد ای پسر

Ҳони зи пояи ҳавз тан мекун ҳазар

هان ز پایهٔ حوض تن می‌کن حذر

Баҳри тан бар баҳри дил бар ҳам занон

بحر تن بر بحر دل بر هم زنان

Дар майонишон барзахи лои ибғён

در میانشان برزخ لا یبغیان

Гар ту бошӣ рост вар бошӣ ту каж

گر تو باشی راست ور باشی تو کژ

Пештар май ғжи бадви вопаси мғж

پیشتر می‌غژ بدو واپس مغژ

Пеши шоҳонгар хатар бошад ба ҷон

پیش شاهان گر خطر باشد به جان

Лек ншкибнди азу бо ҳаматон

لیک نشکیبند ازو با همتان

Шоҳ чун ширинтар аз шукр буд

شاه چون شیرین‌تر از شکر بود

Ҷон ба ширинӣ равад хуштар буд

جان به شیرینی رود خوشتر بود

эй маломатгар саломати мари ту ро

ای ملامت‌گر سلامت مر تو را

эй саломати ҷӯ раҳо кун ту маро

ای سلامت‌جو رها کن تو مرا

Ҷони ман кӯраи сет бо оташ хушаст

جان من کوره‌ست با آتش خوشست

Кӯраро ин бас ки хона оташаст

کوره را این بس که خانهٔ آتشست

Ҳамчуи кӯраи ишқро сўзиднист

همچو کوره عشق را سوزیدنیست

Ҳар ки ӯ зин кӯр бошад кӯра нест

هر که او زین کور باشد کوره نیست

Барг бе баррагии туро чун барг шуд

برگ بی برگی ترا چون برگ شد

Ҷон боқӣ ёфтӣ ва марг шуд

جان باقی یافتی و مرگ شد

Чун туро ғами шодӣ афзудан гирифт

چون تو را غم شادی افزودن گرفت

Равзаи ҷонати гул ва сӯсан гирифт

روضهٔ جانت گل و سوسن گرفت

Ончи хавфи дигарон он амни тест

آنچ خوف دیگران آن امن تست

Бти қавӣ аз баҳру мурғи хонаи суст

بط قوی از بحر و مرغ خانه سست

Боз девона шудам ман эй табиб

باز دیوانه شدم من ای طبیب

Боз савдое шудам ман эй ҳабиб

باز سودایی شدم من ای حبیب

Ҳалқаҳои силсилаи ту зўи фунун

حلقه‌های سلسلهٔ تو ذو فنون

Ҳар яке ҳалқа диҳад дигари ҷунун

هر یکی حلقه دهد دیگر جنون

Дод ҳар ҳалқа фунунӣ дигараст

داد هر حلقه فنونی دیگرست

Пас маро ҳар дам ҷунунӣ дигараст

پس مرا هر دم جنونی دیگرست

Пас фунун бошад ҷунун ин шуд мисл

پس فنون باشد جنون این شد مثل

Хосса дар занҷири ин мейри аҷал

خاصه در زنجیر این میر اجل

Ончунон девонагии бигусасти банд

آنچنان دیوانگی بگسست بند

Ки ҳамаи девонагон пандам диҳанд

که همه دیوانگان پندم دهند