Не ки луқмонро ки бандаи пок буд

نی که لقمان را که بندهٔ پاک بود

Рӯзу шаб дар бандагии чолок буд

روز و شب در بندگی چالاک بود

Хоҷа аш медоштӣ дар кори пеш

خواجه‌اش می‌داشتی در کار پیش

Беҳтараш дидӣ зи фарзандони хеш

بهترش دیدی ز فرزندان خویش

Зонк луқмон гарчи бандаи зод буд

زانک لقمان گرچه بنده‌زاد بود

Хоҷа буд ва аз ҳавои озод буд

خواجه بود و از هوا آزاد بود

Гуфт шоҳии шайхро андари сухан

گفت شاهی شیخ را اندر سخن

Чизе аз бахшиши зи ман дархост кун

چیزی از بخشش ز من درخواست کن

Гуфт эй шаҳ шарм ноед мари туро

گفت ای شه شرم ناید مر ترا

Ки чунин гӯйии марои зини бартари о

که چنین گویی مرا زین برتر آ

Ман ду банда дорам ва эшон ҳақир

من دو بنده دارم و ایشان حقیر

Вони ду бар ту ҳокмоннду амир

وآن دو بر تو حاکمانند و امیر

Гуфт шаҳи он ду чаҳанд ин злтст

گفت شه آن دو چه‌اند این زلتست

Гуфт он як хашм ва дигар шаҳватаст

گفت آن یک خشم و دیگر شهوتست

Шоҳи он дони кӯи з шоҳӣ фориғаст

شاه آن دان کو ز شاهی فارغست

Бемау хуршеди нураши бозғст

بی مه و خورشید نورش بازغست

Махзан он дорад ки махзан зот ӯст

مخزن آن دارد که مخزن ذات اوست

Ҳастӣ ӯ дорад ки бо ҳастӣ адуаст

هستی او دارد که با هستی عدوست

Хоҷаи луқмони бзоҳри хоҷа вааш

خواجهٔ لقمان بظاهر خواجه‌وش

Дар ҳақиқати бандаи луқмони хоҷа аш

در حقیقت بنده لقمان خواجه‌اش

Дар ҷаҳони бозгўнаҳ зин басӣаст

در جهان بازگونه زین بسیست

Дар назарашони гавҳарӣ кам аз хасисат

در نظرشان گوهری کم از خسیست

Мари биёбонро мФозаҳ ном шуд

مر بیابان را مفازه نام شد

Ному рангии ақлашонро дом шуд

نام و رنگی عقلشان را دام شد

Як гиреҳро худ муъарриф ҷома аст

یک گُرُه را خود مُعَرِف جامه است

Дар қабо гӯйанд кӯ аз омма аст

در قبا گویند کو از عامه است

Як гиреҳро зоҳири солуси зуҳд

یک گُرُه را ظاهر سالوس زهد

Нур бояд то буд ҷосуси зуҳд

نور باید تا بود جاسوس زهد

Нур бояд пок аз тақлиду ғӯл

نور باید پاک از تقلید و غول

То шиносади мардро бефеълу қавл

تا شناسد مرد را بی فعل و قول

Дар равад дар қалб ӯ аз роҳи ақл

در رود در قلب او از راه عقل

Нақд ӯ бинад набошад банди нақл

نقد او بیند نباشد بند نقل

Бандагони хоси ъломи алғиўб

بندگان خاص علام الغیوب

Дар ҷаҳони ҷони ҷўосиси улқулуб

در جهان جان جواسیس القلوب

Дар даруни дил дар ояд чун хаёл

در درون دل در آید چون خیال

Пеш ӯ макшуф бошад сари ҳол

پیش او مکشوف باشد سر حال

Дар тан гунҷишк чист аз баргу соз

در تن گنجشک چیست از برگ و ساز

Ки шавад пӯшидаи он бар ақли боз

که شود پوشیده آن بر عقل باز

Онки воқифи гашт бар асрори ҳў

آنک واقف گشت بر اسرار هو

Сари махлуқот чаҳ буд пеш ӯ

سر مخلوقات چه بود پیش او

Онк бар афлоки рафтораш буд

آنک بر افلاک رفتارش بود

Бар замин рафтан чаҳ душвораш буд

بر زمین رفتن چه دشوارش بود

Дар кафи Довӯди коҳини гашти мум

در کف داود کاهن گشت موم

Мум чаҳ буд дар каф ӯ эй злўм

موم چه بود در کف او ای ظلوم

Буд луқмони бандаи шаклии хоҷа Эй

بود لقمان بنده‌شکلی خواجه‌ای

Бандагӣ бар зоҳираши дибоҷа Эй

بندگی بر ظاهرش دیباجه‌ای

Чун равад хоҷа ба ҷои ношинос

چون رود خواجه به جای ناشناس

Дар ғулом хеш пӯшоанд либос

در غلام خویش پوشاند لباس

ӯ бипушади ҷомаҳои он ғулом

او بپوشد جامه‌های آن غلام

Мари ғуломи хешро созад эмом

مر غلام خویش را سازد امام

Дар пеш чун бандагон дар раҳ шавад

در پیش چون بندگان در ره شود

То набояд зу касе огаҳ шавад

تا نباید زو کسی آگه شود

Гуяд эй бандаи ту рӯ бар садри шин

گوید ای بنده تو رو بر صدر شین

Ман бигирам кафш чун бандаи киин

من بگیرم کفش چون بندهٔ کهین

Ту дуруштӣ кун марои дашноми даҳ

تو درشتی کن مرا دشنام ده

Мари марои ту ҳеҷ тўқирӣ манеҳ

مر مرا تو هیچ توقیری منه

Тарки хизмати хизмати ту доштам

ترک خدمت خدمت تو داشتم

То ба ғурбати тухм ҳиялат коштам

تا به غربت تخم حیلت کاشتم

Хоҷагони ин бандагӣҳо карда анд

خواجگان این بندگیها کرده‌اند

То гумон ояд ки эшон банда анд

تا گمان آید که ایشان بنده‌اند

Чашм пар буданду сайр аз хоҷагӣ

چشم‌پر بودند و سیر از خواجگی

Корҳоро кардаанд омодагӣ

کارها را کرده‌اند آمادگی

Венаи ғуломони ҳаво бар акси он

وین غلامان هوا بر عکس آن

Хештан бинмуда хоҷаи ақлу ҷон

خویشتن بنموده خواجهٔ عقل و جان

Ояд аз хоҷаи раҳи афкандагӣ

آید از خواجه ره افکندگی

Ноед аз банда ба ғайри бандагӣ

ناید از بنده به غیر بندگی

Пас аз он олами бад-ӣни олами чунон

پس از آن عالم بدین عالم چنان

Тъбитҳо ҳаст бар акс ин бидон

تعبیتها هست بر عکس این بدان

Хоҷаи луқмони азин ҳоли ниҳон

خواجهٔ لقمان ازین حال نهان

Буд воқифи дида буд аз ваии нишон

بود واقف دیده بود از وی نشان

Роз медонист ва хуш меронад хар

راز می‌دانست و خوش می‌راند خر

Аз барои маслиҳати он роҳ бар

از برای مصلحت آن راه‌بر

Мари варо озод кардӣ аз нахуст

مر ورا آزاد کردی از نخست

Лек хушнӯдии луқмонро биҷуст

لیک خشنودی لقمان را بجست

Зонк луқмонро муроди ин буд то

زانک لقمان را مراد این بود تا

Кас надонад сари он шеру Фтӣ

کس نداند سر آن شیر و فتی

Чаҳ аҷабгар сари зи бад пинҳон кунӣ

چه عجب گر سِر ز بد پنهان کنی

Ин аҷаб ки сари зи худ пинҳон кунӣ

این عجب که سِر ز خود پنهان کنی

Кор пинҳон кун ту аз чашмони худ

کار پنهان کن تو از چشمان خود

То буд карти салим аз чашми бад

تا بود کارت سلیم از چشم بد

Хешро таслим кун бар доми музд

خویش را تسلیم کن بر دام مزد

Вонгаҳ аз худ бе зи худ чизеи бдзд

وانگه از خود بی ز خود چیزی بدزد

намедиҳанд афюн ба марди захми манд

می‌دهند افیون به مرد زخم‌مند

То ки пайкон аз таниш берун кунанд

تا که پیکان از تنش بیرون کنند

Вақти марг аз ранҷ ӯро ме даранд

وقت مرگ از رنج او را می‌درند

ӯ бидон машғӯл шуд ҷон ме баранд

او بدان مشغول شد جان می‌برند

Чун ба ҳар фикрӣ ки дили хоҳии супурд

چون به هر فکری که دل خواهی سپرد

Аз ту чизе дар ниҳон хоҳанд барад

از تو چیزی در نهان خواهند برد

Пас бидон машғӯли шӯ кон беҳтараст

پس بدان مشغول شو کان بهترست

То зи ту чизеи барад кон кеҳтараст

تا ز تو چیزی برد کان کهترست

Ҳарчӣ таҳсилӣ кунӣ эй мътнӣ

هرچه تحصیلی کنی ای معتنی

намедар ояд дузд аз он сӯи коимнӣ

می در آید دزد از آن سو کایمنی

Бори бозаргон чу дар оби аўФтд

بار بازرگان چو در آب اوفتد

Дасти андари кола беҳтар занад

دست اندر کالهٔ بهتر زند

Чунк чизе фӯт хоҳад шуд дар об

چونک چیزی فوت خواهد شد در آب

Тарки камтари гӯйу беҳтарро биёб

ترک کمتر گوی و بهتر را بیاب