Оқилӣ бар асп меомад савор

عاقلی بر اسپ می‌آمد سوار

Дар даҳони хуфта Эй мерафт мор

در دهان خفته‌ای می‌رفت مار

Он савори онро бидид ва май шитофт

آن سوار آن را بدید و می‌شتافت

То Романд морро фурсат наёфт

تا رماند مار را فرصت نیافت

Чунки аз ақлаши фаровони бади мадад

چونکه از عقلش فراوان بد مدد

Чанд дбўсии қавӣ бар хуфта зад

چند دبوسی قوی بر خفته زد

Барад ӯро захми он дбўси сахт

برد او را زخم آن دبوس سخت

Зу гурезон то ба зери як дарахт

زو گریزان تا به‌زیر یک درخت

Себи пусидаи басии бади рехта

سیب پوسیده بسی بد ریخته

Гуфт азин хур эй ба дарди овехта

گفت ازین خور ای به‌درد آویخته

Себи чандон мари варо дар хӯрд дод

سیب چندان مر ورا در خورد داد

Каз даҳонаш боз берун ме фитод

کز دهانش باز بیرون می‌فتاد

Бонг мезад к-эии амири охир чаро ?

بانگ می‌زد کای امیر آخر چرا‌؟

Қасд ман кардӣ ту нодидаи ҷафо ?

قصد من کردی تو نادیده جفا‌؟

Гар турои зи асли сет бо ҷонами ситез

گر ترا ز اصل‌ست با جانم ستیز

Теғи зани якборагӣ хӯнам бирез

تیغ زن یکبارگی خونم بریز

Шавам соъат ки шудам бар ту падед

شوم ساعت که شدم بر تو پدید

эй хунаки онро ки рӯй ту надид

ای خنک آن را که روی تو ندید

Беҷиноят бегунаҳ бе беш ва кам

بی‌جنایت بی‌گنه بی بیش و کم

Мулҳидон ҷоиз надоранд ин ситам

ملحدان جایز ندارند این ستم

Май ҷаҳди хӯн аз даҳонам бо сухан

می‌جهد خون از دهانم با سخن

эй худои охири мкоФотш ту кун

ای خدا آخر مکافاتش تو کن

Ҳар замон мегуфт ӯ нафрини нав

هر زمان می‌گفت او نفرین نو

Ӯш мезад кандарин саҳрои бадв

اوش می‌زد کاندرین صحرا بدو

Захми дбўсу савори ҳамчуи бод

زخم دبوس و سوار همچو باد

Май давиду боз дар рӯ ме фитод

می‌دوید و باز در رو می‌فتاد

Ммтлӣу хўобноку сусти бад

ممتلی و خوابناک و سست بد

Поу рӯйиши сад ҳазорон захм шуд

پا و رویش صد هزاران زخم شد

То шабонгаҳ мекашид ва май кушод

تا شبانگه می‌کشید و می‌گشاد

То зи сафрои қӣ шудан бар вай фитод

تا ز صفرا قی شدن بر وی فتاد

Зу бар омад хӯрдаҳо зишту накӯ

زو بر آمد خورده‌ها زشت و نکو

Мор бо он хӯрдаи беруни ҷусти азу

مار با آن خورده بیرون جست ازو

Чун бидид аз худ буруни он мор ро

چون بدید از خود برون آن مار را

Саҷда оварад он накӯи кирдор ро

سجده آورد آن نکو‌کردار را

Саҳми он мори сиёҳи зишти зафт

سهم آن مار سیاه زشت زفت

Чун бидид он дардҳо аз вай бирафт

چون بدید آن دردها از وی برفت

Гуфт худ ту Ҷабраили раҳматӣ

گفت خود تو جبرئیل رحمتی

ё худоӣ ки вале неъматӣ !

یا خدایی که ولی نعمتی‌!

эй мубораки соъатӣ ки дидӣ ам

ای مبارک ساعتی که دیدی‌ام

Мурда будам ҷон нав бахшедӣ ам

مرده بودم جان نو بخشیدی‌ام

Ту марои ҷӯёни мисоли модарон

تو مرا جویان مثال مادران

Ман гурезон аз ту монанди харон

من گریزان از تو مانند خران

Хари гурезад аз худованд аз харӣ

خر گریزد از خداوند از خری

Соҳибаш дар паии зи некӯи гавҳарӣ

صاحبش در پی ز نیکو گوهری

На аз паии суд ва зиён ме ҷӯядаш

نه از پی سود و زیان می‌جویدش

Лек то гургаш надард ё дадаш

لیک تا گرگش ندرد یا ددش

эй хунаки онро ки бинад рӯй ту

ای خنک آن را که بیند روی تو

ё дар уфтад ногаҳон дар кӯии ту

یا در افتد ناگهان در کوی تو

эй равони поки бстўдаҳи ту ро

ای روان پاک بستوده تو را

Чанд гуфтам жожу беҳудаи ту ро

چند گفتم ژاژ و بیهوده تو را

эй худованду шаҳаншоҳу амир

ای خداوند و شهنشاه و امیر

Ман нагуфтам ҷаҳл ман гуфт он мгир

من نگفتم جهل من گفت آن مگیر

Шамае зини ҳол агар донстмӣ

شمه‌ای زین حال اگر دانستمی

Гуфтани беҳуда кӣ тонстмӣ

گفتن بیهوده کی تانستمی

Бас саноят гуфтамӣ эй хуши хисол

بس ثنایت گفتمی ای خوش خصال

Гар марои як рамз мегуфтӣ зи ҳол

گر مرا یک رمز می‌گفتی ز حال

Лек хомаш карда май ошўФтӣ

لیک خامش کرده می‌آشوفتی

Хомшонаҳ бар серум май кӯфтӣ

خامشانه بر سرم می‌کوفتی

Шуд серуми колиўаҳи ақл аз сар биҷуст

شد سرم کالیوه عقل از سر بجست

Хоссаи ин сарро ки мағзаш камтараст

خاصه این سر را که مغزش کمترست

Афв кун эй хуб рӯй хуби кор

عفو کن ای خوب‌روی خوب‌کار

Ончӣ гуфтам аз ҷунуни андари гузор

آنچه گفتم از جنون اندر گذار

Гуфт агар ман гуфтамӣ рамзӣ аз он

گفت اگر من گفتمی رمزی از آن

Зуҳраи ту оби гаштии он замон

زهرهٔ تو آب گشتی آن زمان

Гар туро ман гуфтамӣ авсофи мор

گر ترا من گفتمی اوصاف مار

Тарс аз ҷонат бар оварадӣ дамор

ترس از جانت بر آوردی دمار

Мустафо фармуд агар гӯям ба рост

مصطفی فرمود اگر گویم به‌راست

Шарҳи он душман ки дар ҷон шумост

شرح آن دشمن که در جان شماست

Зуҳраҳои прдлони ҳам бар дард

زهره‌های پردلان هم بر درَد

Не равад раҳ , неи ғам корӣ хӯрд

نی رود ره‌، نی غم کاری خورد

На дилашро тоб монад дар ниёз

نه دلش را تاب مانَد در نیاز

На танишро қӯти рӯзау намоз

نه تنش را قوت روزه و نماز

Ҳамчуи мӯшии пеши гурба ло шавад

همچو موشی پیش گربه لا شود

Ҳамчуи барраи пеши гург аз ҷо равад

همچو بره پیش گرگ از جا رود

Андрў на ҳила монад на равиш

اندرو نه حیله ماند نه روش

Пас кунам ногуфтаи тони ман парвариш

پس کنم ناگفته‌تان من پرورش

Ҳамчуи бўбкри рубобии тани занам

همچو بوبکر ربابی تن زنم

Даст чун Довӯд дар оҳани занам

دست چون داود در آهن زنم

То маҳол аз дасти ман ҳоле шавад

تا محال از دست من حالی شود

Мурғи пар бар кандаро болӣ шавад

مرغ پر بر کنده را بالی شود

Чун ядуллоҳи фавқи аидиҳм буд

چون یدالله فوق ایدیهم بود

Дасти моро даст худ фармуд аҳад

دست ما را دست خود فرمود احد

Пас марои даст дароз омад яқин

پس مرا دست دراز آمد یقین

Бар гузаштаи зи осмони ҳафтумин

بر گذشته ز آسمان هفتمین

Даст ман бинмуд бар гардуни ҳунар

دست من بنمود بر گردون هنر

Мқрё бар хон ки аншқи алқмр

مقریا بر خوان که انشق القمر

Ин сифати ҳам баҳри заъфи ақл ҳост

این صفت هم بهر ضعف عقل‌هاست

Бо заъифони шарҳи қудрат кӣ равост

با ضعیفان شرح قدرت کی رواست

Худ бадоне чун бар ореи сари зи хоб

خود بدانی چون بر آری سر ز خواب

Хатм шуд валлоҳи аълами болсўоб

ختم شد والله اعلم بالصواب

Мари туро на қӯт хӯрдани бадӣ

مر تو را نه قوت خوردن بدی

На раҳу пурвои қӣ кардани бадӣ

نه ره و پروای قی کردن بدی

намешунидам фӯҳш ва хар ме ронадам

می‌شنیدم فحش و خر می‌راندم

Раби исри зер лаб ме хондам

رب یسر زیر لب می‌خواندم

Аз сабаби гуфтани марои дастури не

از سبب گفتن مرا دستور نی

Тарки ту гуфтани марои мақдӯри не

ترک تو گفتن مرا مقدور نی

Ҳар замон мегуфтам аз дарди дарун

هر زمان می‌گفتم از درد درون

Аҳади қавмии анҳми лои иълмўн

اهد قومی انهم لا یعلمون

Саҷда ҳо мекард он рустаи зи ранҷ

سجده‌ها می‌کرد آن رسته ز رنج

К-эии саодат эй марои иқболу ганҷ

کای سعادت ای مرا اقبال و گنج

Аз худои ёбии ҷазоҳо эй шариф

از خدا یابی جزاها ای شریف

Қӯт шукрат надорад ин заъиф

قوت شکرت ندارد این ضعیف

Шукр ҳақ гуяд туро эй пешво

شکر حق گوید ترا ای پیشوا

Он лаб ва чона надорам ва он наво

آن لب و چانه ندارم و آن نوا

Душмании оқилони зини сон буд

دشمنی عاقلان زین سان بود

Заҳри эшон ибтиҳоҷи ҷон буд

زهر ایشان ابتهاج جان بود

Дӯстии аблаҳ буд ранҷу залол

دوستی ابله بود رنج و ضلال

Ин ҳикоят бишинав аз баҳри мисол

این حکایت بشنو از بهر مثال