Як ъробӣ бор карда уштурӣ

یک عرابی بار کرده اشتری

Ду ҷуволи зафт аз донаи парӣ

دو جوال زفت از دانه پری

ӯ нишаста бар сар ҳар ду ҷувол

او نشسته بر سر هر دو جوال

Як ҳадис андоз кард ӯро савол

یک حدیث‌انداز کرد او را سؤال

Аз ватан пурсед ва оварадаш бигуфт

از وطن پرسید و آوردش بگفت

Вондри он пурсиши басии дарҳо бсФт

واندر آن پرسش بسی درها بسفت

Баъд аз он гуфташ ки ин ҳар ду ҷувол

بعد از آن گفتش که این هر دو جوال

Чист оканда бигӯ мсдўқи ҳол

چیست آکنده بگو مصدوق حال

Гуфт андари як ҷуволам гандумаст

گفت اندر یک جوالم گندمست

Дар дигар Ригӣ на қӯт мардумаст

در دگر ریگی نه قوت مردمست

Гуфт ту чун бор кардӣ ин раммол

گفت تو چون بار کردی این رمال

Гуфт то танҳо намонад он ҷувол

گفت تا تنها نماند آن جوال

Гуфт ним гандуми он танг ро

گفت نیم گندم آن تنگ را

Дар дигар рез аз паии фарҳанг ро

در دگر ریز از پی فرهنگ را

То сабк гардад ҷувол ва ҳам шутур

تا سبک گردد جوال و هم شتر

Гуфт шобош эй ҳакими аҳлу ҳур

گفت شاباش ای حکیم اهل و حر

Ин чунин фикри дақиқу рои хуб

این چنین فکر دقیق و رای خوب

Ту чунин урёни пиёда дар лғўб

تو چنین عریان پیاده در لغوب

Раҳмаш омад бар ҳаким ва азм кард

رحمش آمد بر حکیم و عزم کرد

Каш бар уштур бар нишонди неки мард

کش بر اشتر بر نشاند نیک‌مرد

Боз гуфташ эй ҳакими хуши сухан

باز گفتش ای حکیم خوش‌سخن

Шамае аз ҳоли худ ҳам шарҳ кун

شمه‌ای از حال خود هم شرح کن

Ин чунин ақлу кифоят ки тўрост

این چنین عقل و کفایت که توراست

Ту вазирӣ ё шаҳӣ бар гӯии рост

تو وزیری یا شهی بر گوی راست

Гуфт ин ҳар ду ним аз омма ам

گفت این هر دو نیم از عامه‌ام

Бингар андари ҳолу андар ҷома ам

بنگر اندر حال و اندر جامه‌ام

Гуфт уштур чанд дорӣ чанд гов

گفت اشتر چند داری چند گاو

Гуфт на ин ва на он моро маков

گفت نه این و نه آن ما را مکاو

Гуфт рахтат чист борӣ дар дукон

گفت رختت چیست باری در دکان

Гуфт моро кӯи дукону кӯи макон

گفت ما را کو دکان و کو مکان

Гуфт пас аз нақди пурсами нақд чанд

گفت پس از نقد پرسم نقد چند

Ки тӯии тнҳорўу маҳбӯби панд

که توی تنهارو و محبوب‌پند

Кимиёии миси олам бо туаст

کیمیای مس عالم با تو است

Ақлу донишро гавҳари ту бар туаст

عقل و دانش را گهر توبرتو است

Гуфт валлоҳ нест ё ваҷҳи алъараб

گفت والله نیست یا وجه العرب

Дар ҳамаи маликами вуҷӯҳи қӯти шаб

در همه ملکم وجوه قوت شب

Пои бараҳнаи тани бараҳна май дувум

پا برهنه تن برهنه می‌دوم

Ҳар ки ноне медиҳад онҷои рӯм

هر که نانی می‌دهد آنجا روم

Мари марои зини ҳикмату фазлу ҳунар

مر مرا زین حکمت و فضل و هنر

Нест ҳосили ҷузи хаёлу дарди сар

نیست حاصل جز خیال و درد سر

Пас араб гуфташ ки рӯи давр аз барам

پس عرب گفتش که رو دور از برم

То наборад шавамӣ ту бар серум

تا نبارد شومی تو بر سرم

Давр бар он ҳикмат шавамат зи ман

دور بر آن حکمت شومت ز من

Нутқ ту шавамаст бар аҳли змн

نطق تو شومست بر اهل زمن

ё ту он сӯи рӯи ман ин сӯ май дувум

یا تو آن سو رو من این سو می‌دوم

Вари туро раҳи пеши ман вои пас рӯм

ور تو را ره پیش من وا پس روم

Як ҷуволами гандуму дигари зи рег

یک جوالم گندم و دیگر ز ریگ

Ба буд зини ҳилаҳои мрдриг

به بود زین حیله‌های مرده‌ریگ

Аҳмақӣам пас мубораки аҳмқист

احمقی‌ام بس مبارک احمقیست

Ки дилам бо барг ва ҷонам муттақеаст

که دلم با برگ و جانم متقیست

Гар ту хоҳии кати шақоват кам шавад

گر تو خواهی کت شقاوت کم شود

Ҷаҳд кун то аз ту ҳикмат кам шавад

جهد کن تا از تو حکمت کم شود

Ҳикматӣ каз табъ зояд вази хаёл

حکمتی کز طبع زاید وز خیال

Ҳикматии неи файзи нури зулҷалол

حکمتی بی فیض نور ذوالجلال

Ҳикмат дунё фазояд занну шак

حکمت دنیا فزاید ظن و شک

Ҳикмати динии баради фавқи фалак

حکمت دینی پرد فوق فلک

Зўбъони зираки охири замон

زوبعان زیرک آخر زمان

Бар фузуда хеш бар пешинён

بر فزوده خویش بر پیشینیان

Ҳила омӯзон ҷигарҳо сӯхта

حیله‌آموزان جگرها سوخته

Феълҳо ва макрҳо омӯхта

فعلها و مکرها آموخته

Сабру эсору сахои нафасу ҷӯад

صبر و ایثار و سخای نفس و جود

Бод дода кон буд эксири суд

باد داده کان بود اکسیر سود

Фикр он бошад ки бигушоед раҳе

فکر آن باشد که بگشاید رهی

Роҳ он бошад ки пеш ояд шаҳӣ

راه آن باشد که پیش آید شهی

Шоҳ он бошад ки пеш шаҳ равад

شاه آن باشد که از خود شه بود

На ба махзанҳоу лашкар шаҳ шавад

نه به مخزنها و لشکر شه شود

То бимонад шоҳӣ ӯ сармадӣ

تا بماند شاهی او سرمدی

Ҳамчуи ъзи малики дайни Аҳмадӣ

همچو عز ملک دین احمدی