Кари амлро дон ки марг мо шунид

کر اَمَل را دان که مرگ ما شنید

Марг худ нишниду нақл худ надид

مرگ خود نشنید و نقل خود ندید

Ҳирс нобӣност бинад мӯи бмў

حرص نابیناست بیند مو به‌مو

Айби халқон ва бигӯед кӯи бкў

عیب خلقان و بگوید کو به‌کو

Айби худ як зарраи чашми кӯр ӯ

عیب خود یک ذره چشم کور او

наменабинад гарчи ҳаст ӯ айби ҷӯ

می‌نبیند گرچه هست او عیب‌جو

Ъўр май тарсад ки домонаш баранд

عور می‌ترسد که دامانش بُرند

Домани марди бараҳна чун даранд

دامن مرد برهنه چون درند

Марди дунё муфлисасту тарснок

مَرد دنیا مفلس است و ترسناک

Ҳеҷ ӯро нест аз дуздонаши бок

هیچ او را نیست، از دزدانش باک

ӯ бараҳна омад ва урён равад

او برهنه آمد و عریان رود

Вази ғами дуздаши ҷигар хӯн ме шавад

وز غم دزدش جگر خون می‌شود

Вақти маргаш ки буд сад навҳа беш

وقت مرگش که بود صد نوحه بیش

Ханда ояд ҷонашро зини тарси хеш

خنده آید جانش را زین ترس خویش

Он замон донад ғанӣ каш нест зар

آن زمان داند غنی کش نیست زر

Ҳам зкӣ донад ки ӯ бад бе ҳунар

هم ذکی داند که او بُد بی‌هنر

Чун канори кӯдакии пар аз суфол

چون کنارِ کودکی پُر از سفال

Кӯ бар он ларзон буд чун раби мол

کو بر آن لرزان بود چون ربِ مال

Гар сетонеи порае гирён шавад

گر ستانی پاره‌ای گریان شود

Порагар бозаши диҳӣ хандон шавад

پاره گر بازش دهی خندان شود

Чун набошад Тифлро дониши дсор

چون نباشد طفل را دانش دِثار

Гиряу ханда ш надорад эътибор

گریه و خنده‌ش ندارد اعتبار

Муҳташам чун ориятро малик дид

محتشم چون عاریت را مِلک دید

Пас бар он моли дуруғин май тпид

پس بر آن مال دروغین می‌طپید

Хоб мебинад ки ӯро ҳаст мол

خواب می‌بیند که او را هست مال

Тарсад аз дуздӣ ки бирабоед ҷувол

ترسد از دزدی که برباید جوال

Чун зи хобаш бар ҷаҳонади гӯши каш

چون ز خوابش بر جهاند گوش‌کش

Пас зи тарси хеш тсхр оядаш

پس ز ترس خویش تسخر آیدش

Ҳамчунон ларзонеи ин олимон

همچنان لرزانی این عالِمان

Ки будашон ақлу илми ин ҷаҳон

که بودشان عقل و علم این جهان

Аз паии ин оқилони зўи фунун

از پی این عاقلان ذو فنون

Гуфт эзад дар набии лои иълмўн

گفت ایزد در نُبی، لا یعلمون

Ҳар яке тарсони зи дуздӣ касе

هر یکی ترسان ز دزدیِ کسی

Хештанро илми пиндоради басӣ

خویشتن را علم پندارد بسی

Гуяд ӯ ки рӯзгорам ме баранд

گوید او که روزگارم می‌برند

Худ надорад рӯзгори сӯдманд

خود ندارد روزگار سودمند

Гуяд аз корам бар овараданд халқ

گوید از کارم بر آوردند خلق

Ғарқ бе корӣаст ҷонаши тобаи ҳалқ

غرق بی‌کاریست جانش تابه حلق

Ъўри тарсон ки манам домани кашон

عور ترسان که منم دامن کشان

Чун Раҳонам доман аз чанголашон

چون رهانم دامن از چنگالشان

Сад ҳазорон фазл донад аз улӯм

صد هزاران فضل داند از علوم

Ҷони худро менадонад он злўм

جان خود را می‌نداند آن ظَلوم

Донад ӯ хосият ҳар ҷавҳарӣ

داند او خاصیت هر جوهری

Дар баёни ҷавҳари худ чун харӣ

در بیان جوهر خود چون خری

Ки ҳаме донам иҷўзу лоиҷўз

که همی‌دانم یجوز و لایجوز

Худ ндонӣ ту иҷўзӣ ё ъҷўз

خود ندانی تو یجوزی یا عجوز

Ин раво ва он норавои доне валек

این روا و آن ناروا دانی ولیک

Ту раво ё норавоеи байни ту нек

تو روا یا ناروایی بین تو نیک

Қимат ҳар кола май доне ки чист

قیمت هر کاله می‌دانی که چیست

Қимати худро ндонӣ аҳмқист

قیمت خود را ندانی احمقیست

Саъдҳо ва наҳсҳо дониста Эй

سعدها و نحسها دانسته‌ای

Нанигарӣ саъдии ту ё ношстаҳ Эй

ننگری سعدی تو یا ناشسته‌ای

Ҷони ҷумла илмҳо инаст ин

جان جمله علمها اینست این

Ки бадонеи ман кӣм дар явми дайн

که بدانی من کیم در یوم دین

Он усӯли дайни бдонстӣ валек

آن اصول دین بدانستی ولیک

Бингар андари асли худ гар ҳаст нек

بنگر اندر اصل خود گر هست نیک

Аз асўлинти усӯли хеш ба

از اصولَینَت اصول خویش به

Ки бадонеи асли худ эй марди ма

که بدانی اصل خود ای مرد مِه