Ғифлат аз тан буд чун тан рӯҳ шуд

غفلت از تن بود چون تن روح شد

Бинад ӯ асрорро бе ҳеҷ бад

بیند او اسرار را بی هیچ بد

Чун замин бархест аз ҷӯи фалак

چون زمین برخاست از جو فلک

На шаб ва на соя бошад на длк

نه شب و نه سایه باشد نه دلک

Ҳар куҷои сояи сету шаб ё соигаҳ

هر کجا سایه‌ست و شب یا سایگه

Аз замин бошад на аз афлоку ма

از زمین باشد نه از افلاک و مه

Дӯди пайвастаи ҳам аз ҳизум буд

دود پیوسته هم از هیزم بود

На зи оташҳои мстнҷм буд

نه ز آتش‌های مستنجم بود

Ваҳм уфтад дар хато ва дар ғалат

وهم افتد در خطا و در غلط

Ақл бошад дар исобатҳо фақат

عقل باشد در اصابت‌ها فقط

Ҳар гаронӣу Касали худ аз танаст

هر گرانی و کسل خود از تن است

Ҷон з хуфт ҷумла дар париданаст

جان ز خفت جمله در پریدن است

Рӯй сурх аз ғалабаи хӯнҳо буд

روی سرخ از غلبه خون‌ها بوَد

Рӯй зард аз ҷунбиши сафро буд

روی زرد از جنبش صفرا بود

Рӯи сипед аз қӯти блғм буд

رو سپید از قوّت بلغم بود

Бошад аз савдо ки рӯи адҳам буд

باشد از سودا که رو ادهَم بود

Дар ҳақиқати холиқ осор ӯст

در حقیقت خالق آثار اوست

Лек ҷуз иллат набинад аҳли пӯст

لیک جز علت نبیند اهل پوست

Мағзи кӯ аз пӯстҳо овора нест

مغز کو از پوست‌ها آواره نیست

Аз табибу иллат ӯро чора нест

از طبیب و علت او را چاره نیست

Чун дувуми бори одамии зодаи бзод

چون دوم بار آدمی‌زاده بزاد

Пои худ бар фарқи иллатҳо ниҳод

پای خود بر فرق علت‌ها نهاد

Иллат аввалӣ набошад дайн ӯ

علت اولی نباشد دین او

Иллат ҷузвӣ надорад кин ӯ

علت جزوی ندارد کین او

Май пурд чун офтоби андари уфуқ

می‌پرد چون آفتاب اندر افق

Бо арӯси сидқу сӯрат чун ттқ

با عروس صدق و صورت چون تتق

Блаки берун аз уфуқи вази чархҳо

بلک بیرون از افق وز چرخ‌ها

Бемакон бошад чу арвоҳ ва наҳй

بی مکان باشد چو ارواح و نَهی

Бали уқули мости сояҳои ӯ

بل عقول ماست سایه‌های او

намефитад чун сояҳо дар пой ӯ

می‌فتد چون سایه‌ها در پای او

Муҷтаҳид ҳар гуҳ ки бошад наси шинос

مجتهد هر گه که باشد نص‌شناس

Андари он сӯрат наяндешад қиёс

اندر آن صورت نیندیشد قیاس

Чун наёбади наси андари сӯратӣ

چون نیابد نص اندر صورتی

Аз қиёси онҷои намояди ибратӣ

از قیاس آنجا نماید عبرتی