Гуфт қойил дар ҷаҳон дарвеш нест
گفت قایل در جهان درویش نیست
Вар буд дарвеши он дарвеш нест
ور بود درویش آن درویش نیست
Ҳаст аз рӯй бақои зот ӯ
هست از روی بقای ذات او
Нест гашта васф ӯ дар васфи ҳў
نیست گشته وصف او در وصف هو
Чун забонаи шамъи пеши офтоб
چون زبانهٔ شمع پیش آفتاب
Нест бошад ҳаст бошад дар ҳисоб
نیست باشد هست باشد در حساب
Ҳаст бошад зот ӯ то ту агар
هست باشد ذات او تا تو اگر
Бар наҳй пунба бисӯзад зон шарар
بر نهی پنبه بسوزد زان شرر
Нест бошад равшании надиҳади туро
نیست باشد روشنی ندهد ترا
Карда бошад офтоб ӯро фано
کرده باشد آفتاب او را فنا
Дар ду сад ман шаҳди як аўқиаҳи хул
در دو صد من شهد یک اوقیه خل
Чун дар афкандӣ ва дар ваии гашти ҳал
چون در افکندی و در وی گشت حل
Нест бошад таъми хул чун май чшӣ
نیست باشد طعم خل چون میچشی
Ҳаст аўқиаҳи фузун чун баркашӣ
هست اوقیه فزون چون برکشی
Пеши ширии оҳӯӣ биҳуш шуд
پیش شیری آهوی بیهوش شد
Ҳастиаш дар ҳаст ӯ рӯпӯш шуд
هستیاش در هست او روپوش شد
Ин қиёси ноқисон бар кори раб
این قیاس ناقصان بر کار رب
Ҷӯшаш ишқаст на аз тарки адаб
جوشش عشقست نه از ترک ادب
Набзи ошиқ беадаб бар май ҷаҳд
نبض عاشق بی ادب بر میجهد
Хешро дар каффаи шаҳ май наад
خویش را در کفهٔ شه مینهد
Беадаб тар нест кас зу дар ҷаҳон
بیادبتر نیست کس زو در جهان
Бо адаб тар нест кас зу дар ниҳон
با ادبتر نیست کس زو در نهان
Ҳам бнсбти дони вифоқ эй мунтаҷаб
هم بنسبت دان وفاق ای منتجب
Ин ду зид бо адаб бо бе адаб
این دو ضد با ادب با بیادب
Беадаб бошад чу зоҳири бенгарӣ
بیادب باشد چو ظاهر بنگری
Ки буд даъвии ишқаши ҳам сиррӣ
که بود دعوی عشقش همسری
Чун ба ботини бенгарӣ даъвӣ куҷост
چون به باطن بنگری دعوی کجاست
ӯу даъвии пеши он султон фаност
او و دعوی پیش آن سلطان فناست
Моти зайди зайд агар фоил буд
مات زید زید اگر فاعل بود
Лек фоил нест кӯи отил буд
لیک فاعل نیست کو عاطل بود
ӯ з рӯй лафз наҳвӣ фоиласт
او ز روی لفظ نحوی فاعلست
Варна ӯ мафъӯл ва мўтш қотиласт
ورنه او مفعول و موتش قاتلست
Фоил чаҳ кӯи чунон мақҳур шуд
فاعل چه کو چنان مقهور شد
Фоълиҳои ҷумла аз вай давр шуд
فاعلیها جمله از وی دور شد