Ҳамчуи Марями гӯии пеш аз фӯти малик
همچو مریم گوی پیش از فوت ملک
Нақшро колъўзи болрҳмни мнк
نقش را کالعوذ بالرحمن منک
Дид Марями сӯратии баси ҷони Фзо
دید مریم صورتی بس جانفزا
Ҷон физойӣ дилрабое дар хало
جانفزایی دلربایی در خلا
Пеш ӯ бар раст аз рӯй замин
پیش او بر رست از روی زمین
Чун маи вхўршиди он рӯҳи аломин
چون مه وخورشید آن روح الامین
Аз замин бар раст хӯбӣ бе ниқоб
از زمین بر رست خوبی بینقاب
Ончунон каз шарқи раведи офтоб
آنچنان کز شرق روید آفتاب
Ларза бар аъзои Марями аўФтод
لرزه بر اعضای مریم اوفتاد
Кӯи бараҳна буд ва тарсид аз фасод
کو برهنه بود و ترسید از فساد
Сӯратӣ ки Юсуф ар дидӣ аён
صورتی که یوسف ار دیدی عیان
Даст аз ҳайрат буридӣ чу занон
دست از حیرت بریدی چو زنان
Ҳамчуи гул пешаш баруед он зи гул
همچو گل پیشش برویید آن ز گل
Чун хаёлӣ ки бар оради сари зи дил
چون خیالی که بر آرد سر ز دل
Гашт бе худ Марям ва дар бе худӣ
گشت بیخود مریم و در بیخودی
Гуфт бҷҳм дар паноҳи эзадӣ
گفت بجهم در پناه ایزدی
Зонк одат карда буд он поки ҷайб
زانک عادت کرده بود آن پاکجیب
Дар ҳазимати рахти бурдани сӯии ғайб
در هزیمت رخت بردن سوی غیب
Чун ҷаҳонро дид мулкӣ бе қарор
چون جهان را دید ملکی بیقرار
Ҳозмонаҳи сохт зон ҳазрати ҳисор
حازمانه ساخت زان حضرت حصار
То ба гоҳи марг ҳснӣ бошадаш
تا به گاه مرگ حصنی باشدش
Ки наёбади хасми роҳи мақсадаш
که نیابد خصم راه مقصدش
Аз паноҳи ҳақи ҳисорӣ ба надид
از پناه حق حصاری به ندید
Иўртгаҳи наздики он дизи баргузед
یورتگه نزدیک آن دز برگزید
Чун бидид он ғамзаҳои ақли сӯз
چون بدید آن غمزههای عقلسوز
Ки азу мешуд ҷигарҳо тирдўз
که ازو میشد جگرها تیردوز
Шоҳу лашкари ҳалқа дар гӯшаш шуда
شاه و لشکر حلقه در گوشش شده
Хусравони ҳуши биҳушаш шуда
خسروان هوش بیهوشش شده
Сад ҳазорон шоҳи мамлукаши барқ
صد هزاران شاه مملوکش برق
Сад ҳазорон бадарро дода ба диқ
صد هزاران بدر را داده به دق
Зуҳраи неи мари Зуҳраро то дам занад
زهره نی مر زهره را تا دم زند
Ақли ?калуш чун бибинад кам занад
عقل کلش چون ببیند کم زند
Ман чгўим ки маро дар дӯхтаи сет
من چگویم که مرا در دوختهست
Дмгҳмро дмгаҳ ӯ сӯхтаи сет
دمگهم را دمگه او سوختهست
Дӯди он ноРоми далелам ман бирав
دود آن نارم دلیلم من برو
Давр аз он шаҳи ботили мо ъбрўо
دور از آن شه باطل ما عبروا
Худ набошад офтобиро далел
خود نباشد آفتابی را دلیل
Ҷуз ки нури офтоби мустатӣл
جز که نور آفتاب مستطیل
Соя кӣ буд то далел ӯ буд
سایه کی بود تا دلیل او بود
Ин басасташ ки залил ӯ буд
این بس استش که ذلیل او بود
Ин ҷалолат дар далолат содиқаст
این جلالت در دلالت صادقست
Ҷумлаи идрокоти пас ӯ собиқаст
جمله ادراکات پس او سابقست
Ҷумлаи идрокот бар харҳои ланг
جمله ادراکات بر خرهای لنگ
ӯ савори боди парон чун хаданг
او سوار باد پران چون خدنگ
Гар гурезади каси наёбади гирди шаҳ
گر گریزد کس نیابد گرد شه
Вар гурезанд ӯ бигирад пеши раҳ
ور گریزند او بگیرد پیش ره
Ҷумлаи идрокотро ороми не
جمله ادراکات را آرام نی
Вақт майдонаст вақти ҷоми не
وقت میدانست وقت جام نی
Он яке ваҳмӣ чу бозӣ май пурд
آن یکی وهمی چو بازی میپرد
Вон дигар чун тири маъбар май дард
وآن دگر چون تیر معبر میدرد
Ваон дигар чун киштӣ бо бодбон
وان دگر چون کشتی با بادبان
Вон дигар андари троҷъ ҳар замон
وآن دگر اندر تراجع هر زمان
Чун шикорӣ май намоядашони зи давр
چون شکاری مینمایدشان ز دور
Ҷумла ҳамла мефизойанд он туюр
جمله حمله میفزایند آن طیور
Чунк нопидо шавад ҳайрон шаванд
چونک ناپیدا شود حیران شوند
Ҳамчуи ҷғдони сӯй ҳар вайрон шаванд
همچو جغدان سوی هر ویران شوند
Мунтазири чашмӣ ба ҳам як чашми боз
منتظر چشمی به هم یک چشم باز
То ки пайдо гардад он сайд ба ноз
تا که پیدا گردد آن صید به ناز
Чун бимонад дайр гӯйанд аз малол
چون بماند دیر گویند از ملال
Сайд буд он худ аҷаб ё худ хаёл
صید بود آن خود عجب یا خود خیال
Маслиҳат онаст то як соъатӣ
مصلحت آنست تا یک ساعتی
Қӯтӣ гиранду зӯр аз роҳатӣ
قوتی گیرند و زور از راحتی
Гар набӯдӣ шаби ҳамаи халқони зи оз
گر نبودی شب همه خلقان ز آز
Хештанро сўхтндии зи эҳтизоз
خویشتن را سوختندی ز اهتزاز
Аз ҳаваси вази ҳирси суд андӯхтан
از هوس وز حرص سود اندوختن
Ҳар касе додӣ баданро сӯхтан
هر کسی دادی بدن را سوختن
Шаб падед ояд чу ганҷи раҳматӣ
شب پدید آید چو گنج رحمتی
То раҳанд азҳрси худ иксоътӣ
تا رهند ازحرص خود یکساعتی
Чунк қабзӣ оядат эй роҳи рӯ
چونک قبضی آیدت ای راهرو
Он салоҳи тести оташ дил машав
آن صلاح تست آتش دل مشو
Зонк дар харҷӣ дар он басту кушод
زآنک در خرجی در آن بسط و گشاد
Харҷро дахлӣ бибояд зоътдод
خرج را دخلی بباید زاعتداد
Гар ҳамораи фасли тобистони бадӣ
گر هماره فصل تابستان بدی
Сӯзиши хуршед дар бустон шудӣ
سوزش خورشید در بستان شدی
Мунаббаташро сӯхтӣ аз бех ва бен
منبتش را سوختی از بیخ و بن
Ки дигар тоза нагаштӣ он куҳан
که دگر تازه نگشتی آن کهن
Гар турш рӯйаст он дай мушфиқ аст
گر ترشرویست آن دی مشفق است
СиФ хандонаст аммо мҳрқст
صیف خندانست اما محرقست
Чунк қабз ояд ту дар ваии басти байн
چونک قبض آید تو در وی بسط بین
Тоза бош ва чин Маяфкан дар ҷабин
تازه باش و چین میفکن در جبین
Кӯдакони хандону доноёни турш
کودکان خندان و دانایان ترش
Ғами ҷигарро бошаду шодии зи шаш
غم جگر را باشد و شادی ز شش
Чашми кӯдаки ҳамчуи хар дар охираст
چشم کودک همچو خر در آخُرست
Чашми оқил дар ҳисоб охираст
چشم عاقل در حساب آخِرست
ӯ дар охир чарб мебинад алаф
او در آخر چرب میبیند علف
Венаи зи қассоб охираш бинад талаф
وین ز قصاب آخرش بیند تلف
Он алаф талхаст кин қассоб дод
آن علف تلخست کین قصاب داد
Баҳри лаҳми мо тарозуеи ниҳод
بهر لحم ما ترازویی نهاد
Рӯи зи ҳикмати хури алафи конро худо
رو ز حکمت خور علف کان را خدا
Беғараз додаст аз маҳзи ато
بی غرض دادست از محض عطا
Фаҳм нон кардӣ на ҳикмат эй раҳе
فهم نان کردی نه حکمت ای رهی
Зонч ҳақ гуфтат клўои ман ризқа
زانچ حق گفتت کلوا من رزقه
Ризқи ҳақи ҳикмат буд дар мартабат
رزق حق حکمت بود در مرتبت
Кон гаулӯгират набошад оқибат
کان گلوگیرت نباشد عاقبت
Ин даҳони бастии даҳоне боз шуд
این دهان بستی دهانی باز شد
Кӯи хӯрандаи луқмаҳои роз шуд
کو خورندهٔ لقمههای راز شد
Гар зи шери деви танро вобрӣ
گر ز شیر دیو تن را وابری
Дар Фтоми аўбсии неъмати хурӣ
در فطام اوبسی نعمت خوری
Тарки ҷӯшаш шарҳ кардам ним хом
ترکجوشش شرح کردم نیمخام
Аз ҳаким ғазнавӣ бишинав тамом
از حکیم غزنوی بشنو تمام
Дар илоҳӣ нома гуяд шарҳи ин
در الهینامه گوید شرح این
Он ҳакими ғайбу ФхролъорФин
آن حکیم غیب و فخرالعارفین
Ғами хуру нони ғам афзоён махӯр
غم خور و نان غمافزایان مخور
Зонк оқил ғам хӯрд кӯдаки шукр
زانک عاقل غم خورد کودک شکر
Қанди шодии мива боғ ғамаст
قند شادی میوهٔ باغ غمست
Ин фараҳ захмаст вон ғам марҳамаст
این فرح زخمست وآن غم مرهمست
Ғам чу бинӣ дар канораши каш ба ишқ
غم چو بینی در کنارش کش به عشق
Аз сари рбўаҳ назар кун дар димишқ
از سر ربوه نظر کن در دمشق
Оқил аз ангур мебинад ҳаме
عاقل از انگور می بیند همی
Ошиқ аз маъдӯм шайъ бинад ҳаме
عاشق از معدوم شی بیند همی
Ҷанг мекарданд ҳмолони прир
جنگ میکردند حمالان پریر
Ту макаш то ман кашами ҳамлаш чу шер
تو مکش تا من کشم حملش چو شیر
Зонк зон ранҷиши ҳамеи диданди суд
زانک زان رنجش همیدیدند سود
Ҳамлро ҳар як зи дигар май рабӯд
حمل را هر یک ز دیگر میربود
Музди ҳақи кӯи музди он бе мояи кӯ
مزد حق کو مزد آن بیمایه کو
Ин диҳад ганҷяти музд ва он тсў
این دهد گنجیت مزد و آن تسو
Ганҷи зарӣ ки чу хспии зери рег
گنج زری که چو خسپی زیر ریگ
Бо ту бошад ан набошад мурдаи рег
با تو باشد ان نباشد مرده ریگ
Пеши пеши он ҷинозаи т май дӯд
پیش پیش آن جنازهت میدود
Мӯниси гӯр ва ғарибӣ ме шавад
مونس گور و غریبی میشود
Баҳри рӯзи марги ин дам мурда бош
بهر روز مرگ این دم مرده باش
То шӯй бо ишқи сармади хоҷа тоаш
تا شوی با عشق سرمد خواجهتاش
Сабр мебинад зи пардаи иҷтиҳод
صبر میبیند ز پردهٔ اجتهاد
Рӯй чун гулнор ва зулфин мурод
روی چون گلنار و زلفین مراد
Ғам чу ойӣнаи сети пеши муҷтаҳид
غم چو آیینهست پیش مجتهد
Кандарин зид май намояд рӯй зид
کاندرین ضد مینماید روی ضد
Баъди зиди ранҷи он зид дигар
بعد ضد رنج آن ضد دگر
Рӯ диҳад яъне кушоду кару фар
رو دهد یعنی گشاد و کر و فر
Ин ду васф аз панҷа дастат бибин
این دو وصف از پنجهٔ دستت ببین
Баъди қабзи мушт баст ояд яқин
بعد قبض مشت بسط آید یقین
Панҷарогар қабз бошад доимо
پنجه را گر قبض باشد دایما
ё ҳамаи баст ӯ буд чун мубтало
یا همه بسط او بود چون مبتلا
Зини ду васфаши кору мксби мунтазам
زین دو وصفش کار و مکسب منتظم
Чун пари мурғи ин ду ҳол ӯро муҳим
چون پر مرغ این دو حال او را مهم
Чунк Марям музтариб шуд як замон
چونک مریم مضطرب شد یک زمان
Ҳамчунонк бар замини он моҳён
همچنانک بر زمین آن ماهیان