Гуфт амр омад бирав муҳлати туро

گفت امر آمد برو مهلت تو را

Ман биҷой худ шудам рстии зи мо

من بجای خود شدم رستی ز ما

ӯ ҳаме шуду аждаҳои андари ақаб

او همی‌شد و اژدها اندر عَقِب

Чун саги сайёди доноу муҳиб

چون سگ صیاد دانا و مُحِب

Чун саги сайёд ҷунбон карда дам

چون سگ صیاد جنبان کرده دُم

Сангро мекард рег ӯ зери сам

سنگ را می‌کرد ریگ او زیر سُم

Сангу оҳанро бидам дар ме кашид

سنگ و آهن را به‌دَم در می‌کشید

Хирад мехойид оҳанро падед

خرد می‌خایید آهن را پدید

Дар ҳаво мекард худ болои бурҷ

در هوا می‌کرد خود بالای بُرج

Ки ҳазимат мешуд аз ваии рӯму грҷ

که هزیمت می‌شد از وی روم و گُرج

КФк май андохт чун уштури зи ком

کفک می‌انداخت چون اشتر ز کام

Қатрае бар ҳар ки зад мешуд ҷузом

قطره‌ای بر هر که زد می‌شد جذام

Жғжғи дандон ӯ дил май шикаст

ژغژغ دندان او دل می‌شکست

Ҷони шерон сияҳ мешуд зи даст

جان شیرانِ سیه می‌شد ز دست

Чун ба қавм худ расед он Муҷтабо

چون به قوم خود رسید آن مجتبی

Шдқ ӯ бигирифт боз ӯ шуд Асо

شِدْق او بگرفت باز او شد عصا

Такя бар вай кард ва мегуфт эй аҷаб

تکیه بر وی کرد و می‌گفت ای عجب

Пеши мо хуршеду пеши хасми шаб

پیش ما خورشید و پیش خصم شب

эй аҷаб чун менабинад ин сипоҳ

ای عجب چون می‌نبیند این سپاه

Олимии пари офтоби чоштгоҳ

عالمی پُر آفتابِ چاشتگاه

Чашми бозу гӯши боз ва ин зко

چشم باز و گوش باز و این ذکا

Хираам дар чашми бандии худо

خیره‌ام در چشم‌بندیِ خدا

Ман азишон хираи эшон ҳам зи ман

من ازیشان خیره ایشان هم ز من

Аз баҳории хори эшон ман саман

از بهاری خارْ ایشان، من سمن

Пешашони барадами басии ҷоми рҳиқ

پیششان بردم بسی جام رحیق

Санг шуд обаш ба пеши ин Фриқ

سنگ شد آبش به پیش این فریق

Дастаи гули бастаму барадам ба пеш

دسته گل بستم و بردم به پیش

Ҳар гулӣ чун хори гашту нӯши неш

هر گلی چون خار گشت و نوش نیش

Он насиби ҷон бехуишон буд

آن نصیب جان بی‌خویشان بود

Чунк бо хешанд пайдо кӣ шавад

چونک با خویش‌اند پیدا کی شود

Хуфтаи бедор бояд пеши мо

خفتهٔ بیدار باید پیش ما

То ба бедорӣ бибинад хобҳо

تا به بیداری ببیند خوابها

Душмани ин хоб хуш шуд фикри халқ

دشمن این خوابِ خوش شد فکر خلق

То нхспд Фкртш бастаст ҳалқ

تا نخسپد فکرتش بستست حلق

Ҳайратӣ бояд ки рўбди фикр ро

حیرتی باید که روبد فکر را

Хӯрдаи ҳайрати фикрроу зикр ро

خورده حیرت فکر را و ذکر را

Ҳар ки комилтар буд ӯ дар ҳунар

هر که کاملتر بود او در هنر

ӯ бмънии пас басӯрат пештар

او به معنی پس، به صورت پیشتر

Роҷъўн гуфту руҷӯъи ин сон буд

راجعون گفت و رجوع این سان بود

Ки гила во гардад ва хона равад

که گله وا گردد و خانه رود

Чунк вогрдиди гила аз вуруд

چونک واگردید گله از ورود

Пас фитад он буз ки пеши оҳанг буд

پس فتد آن بُز که پیش آهنگ بود

Пеш уфтад он бузи ланги пасин

پیش افتد آن بز لنگ پسین

Азҳки алрҷъии вуҷӯҳи алъобсин

اضحک الرجعی وجوه العابسین

Аз газофа кӣ шуданд ин қавми ланг

از گزافه کی شدند این قوم لنگ

Фахрро доданду бхриднди нанг

فخر را دادند و بخریدند ننگ

Пои шикаста май раванди ин қавми ҳаҷ

پا شکسته می‌روند این قوم حج

Аз ҳараҷ роҳӣаст пинҳон то фараҷ

از حرج راهیست پنهان تا فرج

Дили з донишҳо бишустанд ин Фриқ

دل ز دانشها بشستند این فریق

Зонк ин дониш надонад он тариқ

زانک این دانش نداند آن طریق

Донишӣ бояд ки аслаш зон сараст

دانشی باید که اصلش زان سرست

Зонк ҳар фаръӣ ба аслаш раҳбараст

زانک هر فرعی به اصلش رهبرست

Ҳар парӣ бар арзи дарё кӣ пурд

هر پری بر عرض دریا کی پرد

То лдни илми ладуннӣ май барад

تا لدن علم لدنی می‌برد

Пас чаро илмии биомузӣ ба мард

پس چرا علمی بیاموزی به مرد

Каш бибояд синаро зон пок кард

کش بباید سینه را زان پاک کرد

Пас мҷуи пешии азин сар ланг бош

پس مجو پیشی ازین سر لنگ باش

Вақти вои гаштани ту пеш оҳанг бош

وقت وا گشتن تو پیش آهنگ باش

Охрўн алсобқўн бош эй зариф

آخرون السابقون باش ای ظریف

Бар шаҷари собиқ буд миваи триФ

بر شجر سابق بود میوهٔ طریف

Гарчи мива охир ояд дар вуҷӯд

گرچه میوه آخر آید در وجود

Авваласт ӯ зонк ӯ мақсӯд буд

اولست او زانک او مقصود بود

Чун млоики гӯии лои илми лно

چون ملایک گوی لا علم لنا

То бигирад дасти ту ълмтно

تا بگیرد دست تو علمتنا

Гар дарин мактаб ндонӣ ту ҳиҷо

گر درین مکتب ندانی تو هجا

Ҳамчуи Аҳмади парӣ аз нури ҳаҷӣ

همچو احمد پری از نور حجی

Гар набошӣ номдори андари билод

گر نباشی نامدار اندر بلاد

Гум нае аллоҳи аълами болъбод

گم نه‌ای الله اعلم بالعباد

Андари он вайрон ки он маърӯф нест

اندر آن ویران که آن معروف نیست

Аз барои ҳифзи ганҷинаи зрист

از برای حفظ گنجینهٔ زریست

Мавзеи маърӯф кӣ бунаанд ганҷ

موضع معروف کی بنهند گنج

Зин қабл омад фараҷ дар зери ранҷ

زین قبل آمد فرج در زیر رنج

Хотири оради баси школи ӣнҷо валек

خاطر آرد بس شکال اینجا ولیک

Бсклди ашколро астўри нек

بسکلد اشکال را استور نیک

Ҳаст ишқаши оташии ашколи сӯз

هست عشقش آتشی اشکال‌سوز

Ҳар хаёлиро брўбди нури рӯз

هر خیالی را بروبد نور روز

Ҳам аз он сӯи ҷӯи ҷавоб эй мртзо

هم از آن سو جو جواب ای مرتضا

Кин савол омад аз он сӯи мари туро

کین سؤال آمد از آن سو مر تو را

Гӯша бе гӯшаи дил шаҳ раҳеаст

گوشهٔ بی گوشهٔ دل شه‌رهیست

Тоби лои шарқӣу лои ғарб аз мҳист

تاب لا شرقی و لا غرب از مهیست

Ту азин сӯ ва аз он сӯ чун гадо

تو ازین سو و از آن سو چون گدا

эй ки маънӣ чаҳ май ҷӯии садо

ای کُه معنی چه می‌جویی صدا

Ҳам аз он сӯи ҷӯ ки вақти дарди ту

هم از آن سو جو که وقت درد تو

Май шӯй дар зикр ё рабии дўтў

می‌شوی در ذکر یا ربی دوتو

Вақти дарду марги он сӯ май наме

وقت درد و مرگ آن سو می‌نمی

Чунк дардат рафт чунӣ аъҷмӣ

چونک دردت رفت چونی اعجمی

Вақт меҳнат гаштае аллоҳи гӯ

وقت محنت گشته‌ای الله گو

Чунк меҳнат рафт гӯйии роҳи кӯ

چونک محنت رفت گویی راه کو

Ин аз он омад ки ҳақро бе гумон

این از آن آمد که حق را بی گمان

Ҳар ки бишносад буд доим бар он

هر که بشناسد بود دایم بر آن

Вонк дар ақл ва гумон ҳасташ ҳиҷоб

وانک در عقل و گمان هستش حجاب

Гоҳ пӯшедасту гуҳи бдридаҳи ҷайб

گاه پوشیدست و گه بدریده جیب

Ақли ҷузвии гоҳи чираи гуҳи нигун

عقل جزوی گاه چیره گه نگون

Ақли куллӣ омн аз риби алмнўн

عقل کلی آمن از ریب المنون

Ақл бифурӯшу ҳунари ҳайрати бихар

عقل بفروش و هنر حیرت بخر

Рӯ ба хорӣ на Бухоро эй писар

رو به خواری، نه بخارا ای پسر

Мо чаҳ худро дар сухан оғишта ем

ما چه خود را در سخن آغشته‌ایم

Каз ҳикояти мо ҳикоят гашта ем

کز حکایت ما حکایت گشته‌ایم

Ман адаму афсонаи гирдам дар ҳнин

من عدم و افسانه گردم در حنین

То тақаллуб ёбам андари соҷдин

تا تقلب یابم اندر ساجدین

Ин ҳикоят нест пеши марди кор

این حکایت نیست پیش مرد کار

Васф ҳоласту ҳузури ёри ғор

وصفِ حالست و حضورِ یارِ غار

Он асотири аввалин ки гуфт оқ

آن اساطیر اولین که گفت عاق

Ҳарфи қуръонро бади осори нифоқ

حرف قرآن را بد آثار نفاق

Ломаконӣ ки дарав нур худост

لامکانی که درو نور خداست

Мозӣу мстқблу ҳол аз куҷост

ماضی و مستقبل و حال از کجاست

Мозӣу мстқблши нисбат ба тест

ماضی و مستقبلش نسبت به تست

Ҳар ду як чизанд пиндорӣ ки дӯст

هر دو یک چیزند پنداری که دوست

Як танӣ ӯро падари моро писар

یک تنی او را پدر ما را پسر

Боми зери зайд ва бар Амри он зибр

بام زیر زید و بر عمرو آن زبر

Нисбати зер ва зибр шуд зон ду кас

نسبت زیر و زبر شد زان دو کس

Сақфи сӯии хеш як чизаст бас

سقف سوی خویش یک چیزست بس

Нест мисли он мисоласт ин сухан

نیست مثل آن مثالست این سخن

Қосир аз маънии нави ҳарфи куҳан

قاصر از معنی نو حرف کهن

Чун лаб ҷӯ нест мшко лаб бабанд

چون لب جو نیست مشکا لب ببند

Белабу соҳили бадасти ин баҳри қанд

بی لب و ساحل بُدست این بحر قند