Омадаи аввал ба иқлӣми ҷамод
آمده اول به اقلیم جماد
Вази ҷамодӣ дар наботии аўФтод
وز جمادی در نباتی اوفتاد
Солҳо андари наботӣ умр кард
سالها اندر نباتی عمر کرد
Вази ҷамодии ёди новирд аз набард
وز جمادی یاد ناورد از نبرد
Вази наботӣ чун ба ҳайвонӣ фитод
وز نباتی چون به حیوانی فتاد
Номдши ҳоли наботии ҳеҷ ёд
نامدش حال نباتی هیچ یاد
Ҷузи ҳамин майлӣ ки дорад сӯии он
جز همین میلی که دارد سوی آن
Хосса дар вақти баҳору зимрон
خاصه در وقت بهار و ضیمران
Ҳам чу майли кӯдакон бо модарон
همچو میل کودکان با مادران
Сари майл худ надонад дар лабон
سر میل خود نداند در لبان
Ҳам чу майли муфрат ҳар нави мурӣд
همچو میل مفرط هر نو مرید
Сӯии он пери ҷўонбхти Маҷид
سوی آن پیر جوانبخت مجید
Ҷузви ақли ин аз он ақл куласт
جزو عقل این از آن عقل کلست
Ҷунбиши ин соя зон шох гуласт
جنبش این سایه زان شاخ گلست
Сояаш фонӣ шавад охири дарав
سایهاش فانی شود آخر درو
Пас бидонади сари майлу ҷусту ҷӯ
پس بداند سر میل و جست و جو
Сояи шох дигар эй некбахт
سایهٔ شاخ دگر ای نیکبخت
Кӣ биҷунбад гар наҷунбад ин дарахт
کی بجنبد گر نجنبد این درخت
Боз аз ҳайвони сӯии инсоняш
باز از حیوان سوی انسانیش
намекашид он холиқӣ ки доняш
میکشید آن خالقی که دانیش
Ҳам чунин иқлӣм то иқлӣм рафт
همچنین اقلیم تا اقلیم رفت
То шуд акнӯн оқилу доноу зафт
تا شد اکنون عاقل و دانا و زفت
Ақлҳои аввалинаш ёд нест
عقلهای اولینش یاد نیست
Ҳам азин ақлаши таҳаввули крднист
هم ازین عقلش تحول کردنیست
То раҳад зини ақли пари ҳирсу талаб
تا رهد زین عقل پر حرص و طلب
Сад ҳазорон ақл бинад булъаҷаб
صد هزاران عقل بیند بوالعجب
Гар чу хуфтаи гашт ва шуд носӣ зи пеш
گر چو خفته گشت و شد ناسی ز پیش
Кӣ гузорандаш дар он нисёни хеш
کی گذارندش در آن نسیان خویش
Боз аз он хобаш ба бедории кашанд
باز از آن خوابش به بیداری کشند
Ки кунад бар ҳолати худ риш ханд
که کند بر حالت خود ریشخند
Ки чаҳ ғам буд онк мехӯрдам ба хоб
که چه غم بود آنک میخوردم به خواب
Чун фаромӯшам шуд аҳволи савоб
چون فراموشم شد احوال صواب
Чун надонистам ки он ғаму аътлол
چون ندانستم که آن غم و اعتلال
Феъл хобаст ва фиребасту хаёл
فعل خوابست و فریبست و خیال
Ҳам чунон дунё ки ҳалами ноимст
همچنان دنیا که حلم نایمست
Хуфтаи пиндорад ки ин худ доимаст
خفته پندارد که این خود دایمست
То бар ояд ногаҳони субҳи аҷал
تا بر آید ناگهان صبح اجل
Во раҳад аз зулмати занну дағал
وا رهد از ظلمت ظن و دغل
Ханда аш гирад аз он ғамҳои хеш
خندهاش گیرد از آن غمهای خویش
Чун бибинад мустақару ҷои хеш
چون ببیند مستقر و جای خویش
Ҳар чаҳ ту дар хоби бинии неку бад
هر چه تو در خواب بینی نیک و بد
Рӯзи маҳшари як ба як пайдо шавад
روز محشر یک به یک پیدا شود
Онч кардӣ андарин хоби ҷаҳон
آنچ کردی اندرین خواب جهان
Гардадат ҳангоми бедории аён
گرددت هنگام بیداری عیان
То напиндорӣ ки ин бади крднист
تا نپنداری که این بد کردنیست
Андарин хобу туро таъбир нест
اندرین خواب و ترا تعبیر نیست
Блаки ин ханда буд гиряу зФир
بلک این خنده بود گریه و زفیر
Рӯзи таъбир эй ситамгар бар асир
روز تعبیر ای ستمگر بر اسیر
Гиряу дарду ғаму зории худ
گریه و درد و غم و زاری خود
Шодмонии дон ба бедории худ
شادمانی دان به بیداری خود
эй даридаи пӯстин Юсуфон
ای دریده پوستین یوسفان
Гург бар хезии азин хоби гарон
گرگ بر خیزی ازین خواب گران
Гашта гиреҳгони як ба як хуҳои ту
گشته گرگان یک به یک خوهای تو
Май дроннд аз ғазаби аъзои ту
میدرانند از غضب اعضای تو
Хӯни нхспди баъди маргат дар қисос
خون نخسپد بعد مرگت در قصاص
Ту магӯ ки мардум ва ёбам халос
تو مگو که مردم و یابم خلاص
Ин қисоси нақд ҳиялат созӣаст
این قصاص نقد حیلتسازیست
Пеши захми он қисос ин бозӣаст
پیش زخم آن قصاص این بازیست
Зин лаъиб хондаст дунёро худо
زین لعب خواندست دنیا را خدا
Кин ҷазо лаъибаст пеши он ҷазо
کین جزا لعبست پیش آن جزا
Ин ҷазои таскини ҷангу фитнаи ист
این جزا تسکین جنگ و فتنهایست
Он чу ахсоаст ва ин чун хутанаи ист
آن چو اخصا است و این چون ختنهایست