Баъди солӣ чанд баҳри ризқу кишт

بعد سالی چند بهر رزق و کشت

Шоир аз фақру ъўзи муҳтоҷи гашт

شاعر از فقر و عَوَز محتاج گشت

Гуфт вақти фақру танагии ду даст

گفت وقت فقر و تنگی دو دست

Ҷусту ҷӯй озмуда беҳтараст

جست و جوی آزموده بهترست

Даргаиро ки озмудам дар карам

درگهی را که آزمودم در کرم

Ҳоҷати навро бидон ҷониб барам

حاجت نو را بدان جانب برم

Маънӣ аллоҳ гуфт он сибўиаҳ

معنی الله گفت آن سیبویه

Иўлҳўни фии алҳавоъиҷи ҳам лдиаҳ

یولهون فی الحوائج هم لدیه

Гуфт алҳнои фии ҳўоӣҷнои алик

گفت الهنا فی حوائجنا الیک

Волтмсноҳои вҷдноҳои лдик

والتمسناها وجدناها لدیک

Сад ҳазорон оқили андари вақти дард

صد هزاران عاقل اندر وقت درد

Ҷумлаи нолони пеши он дёни фард

جمله نالان پیش آن دیان فرد

Ҳеҷ девонаи Флиўӣ ин кунад

هیچ دیوانهٔ فلیوی این کند

Бар бахилии оҷизии кдиаҳи тунд

بر بخیلی عاجزی کدیه تند

Гар ндидндии ҳазорон бор беш

گر ندیدندی هزاران بار بیش

Оқилон кӣ ҷон кашидандяш пеш

عاقلان کی جان کشیدندیش پیش

Блаки ҷумлаи моҳён дар мавҷҳо

بلک جملهٔ ماهیان در موجها

Ҷумлаи парандагон бар авҷҳо

جملهٔ پرندگان بر اوجها

Пелу гургу ҳайдари ашкор низ

پیل و گرگ و حیدر اشکار نیز

Аждаҳои зафту мӯру мор низ

اژدهای زفت و مور و مار نیز

Блаки хоку боду об ва ҳар шарор

بلک خاک و باد و آب و هر شرار

Моя зу ёбанд ҳам даии ҳам баҳор

مایه زو یابند هم دی هم بهار

Ҳар дамаш лоба кунад ин осмон

هر دمش لابه کند این آسمان

Ки фурӯ магузорам эй ҳақи як замон

که فرو مگذارم ای حق یک زمان

Астни ман исмату ҳифз ту аст

استن من عصمت و حفظ تو است

Ҷумлаи мтўии ямини он ду даст

جمله مطوی یمین آن دو دست

Вена замин гуяд ки дорам бар қарор

وین زمین گوید که دارم بر قرار

эй ки бар обами ту крдстии савор

ای که بر آبم تو کردستی سوار

Ҷумлагони кӣсаи азу бар дӯхтанд

جملگان کیسه ازو بر دوختند

Додани ҳоҷат азу омухтанд

دادن حاجت ازو آموختند

Ҳар набӣӣ зу баровардаи барот

هر نبیی زو برآورده برات

Астъинўо манеҳ сбро ӯ салоат

استعینوا منه صبرا او صلات

Ҳин азу хоҳед на аз ғайр ӯ

هین ازو خواهید نه از غیر او

Об дар ӣам ҷӯи мҷу дар хушки ҷӯ

آب در یم جو مجو در خشک جو

Вар бихоҳӣ аз дигар ҳам ӯ диҳад

ور بخواهی از دگر هم او دهد

Бар кафи майлаши сахои ҳам ӯ наад

بر کف میلش سخا هم او نهد

Онки маъразро зи зар қорун кунад

آنک مُعرِض را ز زر قارون کند

Рӯи бадви оре ба тоъат чун кунад

رو بدو آری به طاعت چون کند

Бори дигари шоир аз савдоӣ дод

بار دیگر شاعر از سودای داد

Рӯй сӯии он шаҳи Муҳсини ниҳод

روی سوی آن شه محسن نهاد

Ҳадяи шоир чаҳ бошад шеъри нав

هدیهٔ شاعر چه باشد شعر نو

Пеши Муҳсини ораду бунаади гарав

پیش محسن آرد و بنهد گرو

Муҳсинон бо сад атоу ҷӯад ва бар

محسنان با صد عطا و جود و بر

Зари ниҳодаи шоиронро мунтазир

زر نهاده شاعران را منتظر

Пешашони шеърӣ ба аз сдтнги шеър

پیششان شعری به از صدتنگ شعر

Хоссаи шоири кӯи гуҳари оради зи қаър

خاصه شاعر کو گهر آرد ز قعر

Одамии аввали ҳариси нон буд

آدمی اول حریص نان بود

Зонк қӯту нони сутуни ҷон буд

زانک قوت و نان ستون جان بود

Сӯии касбу сӯии ғасб ва сад ҳиял

سوی کسب و سوی غصب و صد حیل

Ҷони ниҳода бар каф аз ҳирсу амл

جان نهاده بر کف از حرص و امل

Чун банодири гашти мустағнии зи нон

چون بنادر گشت مستغنی ز نان

Ошиқ номасту мадҳи шоирон

عاشق نامست و مدح شاعران

То ки аслу фасл ӯро бар диҳанд

تا که اصل و فصل او را بر دهند

Дар баёни фазл ӯ минбар ниҳанд

در بیان فضل او منبر نهند

То ки кару фару зари бахше ӯ

تا که کر و فر و زر بخشی او

Ҳам чу анбар бӯ диҳад дар гуфту гӯ

هم‌چو عنبر بو دهد در گفت و گو

Халқи мо бар сӯрат худ кард ҳақ

خلق ما بر صورت خود کرد حق

Васфи мо аз васф ӯ гирад сабақ

وصف ما از وصف او گیرد سبق

Чунк он халлоқи шукру ҳмдҷўст

چونک آن خلاق شکر و حمدجوست

Одамиро мадҳи ҷӯӣ низ хуаст

آدمی را مدح‌جویی نیز خوست

Хоссаи марди ҳақ ки дар фазласт чуст

خاصه مرد حق که در فضلست چست

Пар шавад зон бод чун хики дуруст

پر شود زان باد چون خیک درست

Вар набошад аҳл зон боди дурӯғ

ور نباشد اهل زان باد دروغ

Хики бдридст кӣ гирад фурӯғ

خیک بدریدست کی گیرد فروغ

Ин мисли аз худ нагуфтам эй рафиқ

این مثل از خود نگفتم ای رفیق

Срсрӣ машну чу аҳлӣу мФиқ

سرسری مشنو چو اهلی و مفیق

Ин паямбар гуфт чун бишунид қадаҳ

این پیمبر گفت چون بشنید قدح

Ки чаро фарбеҳ шавад Аҳмад ба мадҳ

که چرا فربه شود احمد به مدح

Рафт шоири пеши он шоҳу бабрад

رفت شاعر پیش آن شاه و ببرد

Шеъри андари шукри эҳсон кон намурда

شعر اندر شکر احسان کان نمرد

Муҳсинон марданд ва эҳсонҳо бимонад

محسنان مردند و احسانها بماند

эй хунаки онро ки ин мураккаб баранд

ای خنک آن را که این مرکب براند

Золимон марданд ва монад он зулмҳо

ظالمان مردند و ماند آن ظلمها

Вои ҷонӣ кӯ кунад макр ва дҳо

وای جانی کو کند مکر و دها

Гуфт пайғомбари хунаки онро ки ӯ

گفت پیغامبر خنک آن را که او

Шуд з дунё монад азуи феъли накӯ

شد ز دنیا ماند ازو فعل نکو

Марди Муҳсин лек эҳсонаш намурда

مرد محسن لیک احسانش نمرد

Назд яздони дайн ва эҳсон нест хирад

نزد یزدان دین و احسان نیست خرد

Вои онкўи мард ва исёнаш намӯд

وای آنکو مرد و عصیانش نمود

То напиндорӣ ба марг ӯ ҷони бабрад

تا نپنداری به مرگ او جان ببرد

Ин раҳо кун зонк шоир бар гузар

این رها کن زانک شاعر بر گذر

Вом дорасту қавии муҳтоҷи зар

وام‌دارست و قوی محتاج زر

Баради шоири шеъри сӯии шаҳриёр

برد شاعر شعر سوی شهریار

Бар умеди бахшишу эҳсони пор

بر امید بخشش و احسان پار

Нозанини шеърии пар аз дар дуруст

نازنین شعری پر از در درست

Бар умеду буии икроми нахуст

بر امید و بوی اکرام نخست

Шоҳи ҳам бар хуй худ гуфташ ҳазор

شاه هم بر خوی خود گفتش هزار

Чун чунин бади одати он шаҳриёр

چون چنین بد عادت آن شهریار

Лек ин бори он вазири пари зи ҷӯад

لیک این بار آن وزیر پر ز جود

Бар барроқи ъзи зи дунёи рафта буд

بر براق عز ز دنیا رفته بود

Бар мақом ӯ вазири нави раис

بر مقام او وزیر نو رئیس

Гашта лекини сахт бераҳму хасис

گشته لیکن سخت بی‌رحم و خسیس

Гуфт эй шаҳ харҷҳо дорем мо

گفت ای شه خرجها داریم ما

Шоириро набӯд ин бахшиши ҷазо

شاعری را نبود این بخشش جزا

Ман ба рубъи ъушри ин эй муғтанам

من به ربع عشر این ای مغتنم

Марди шоирро хуш ва розӣ кунам

مرد شاعر را خوش و راضی کنم

Халқ гуфтандаш ки ӯ аз пеши даст

خلق گفتندش که او از پیش‌دست

Даҳ ҳазорон зини диловар барда аст

ده هزاران زین دلاور برده است

Баъди шукри калаки хое чун кунад

بعد شکر کلک خایی چون کند

Баъди султонии гадоӣ чун кунад

بعد سلطانی گدایی چون کند

Гуфт бифишорам варои андари фишор

گفت بفشارم ورا اندر فشار

То шавад зор ва назор аз интизор

تا شود زار و نزار از انتظار

Онгаҳ ар хокаши даҳум аз роҳи ман

آنگه ار خاکش دهم از راه من

Дар рибоед ҳам чу гулбарг аз чаман

در رباید هم‌چو گلبرگ از چمن

Ин ба ман бигзор ки устодами дарин

این به من بگذار که استادم درین

Гар тақозогар буд ҳар оташин

گر تقاضاگر بود هر آتشین

Аз сурайё гар биппарад то срӣ

از ثریا گر بپرد تا ثری

Нарм гардад чун бибинад ӯ маро

نرم گردد چون ببیند او مرا

Гуфт султонаш бирав фармон турост

گفت سلطانش برو فرمان تراست

Лек шодаш кун ки никўгўии мост

لیک شادش کن که نیکوگوی ماست

Гуфт ӯро ва ду сад аўмидлис

گفت او را و دو صد اومیدلیس

Ту ба ман бигзор ин бар ман навис

تو به من بگذار این بر من نویس

Пас фикандаш соҳиби андари интизор

پس فکندش صاحب اندر انتظار

Шуд зимистону дай ва омад баҳор

شد زمستان و دی و آمد بهار

Шоири андари интизораш пер шуд

شاعر اندر انتظارش پیر شد

Пас забуни ин ғам ва тадбир шуд

پس زبون این غم و تدبیر شد

Гуфт агар зар на ки дашномами диҳӣ

گفت اگر زر نه که دشنامم دهی

То раҳад ҷонам туро бошам раҳе

تا رهد جانم ترا باشم رهی

Интизорами кишти борӣ гӯ бирав

انتظارم کشت باری گو برو

То раҳад ин ҷони мискин аз гарав

تا رهد این جان مسکین از گرو

Баъд аз онаш дод рубъи ъушри он

بعد از آنش داد ربع عشر آن

Монад шоири андари андешаи гарон

ماند شاعر اندر اندیشهٔ گران

Кончнони нақд ва чунон бисёр буд

کانچنان نقد و چنان بسیار بود

Ин ки дайри ашкФти дастаи хор буд

این که دیر اشکفت دستهٔ خار بود

Пас бгФтндш ки он дастури род

پس بگفتندش که آن دستور راد

Рафт аз дунёи худои муздати дҳод

رفت از دنیا خدا مزدت دهاد

Ки музоъаф зу ҳаме шуд он ато

که مضاعف زو همی‌شد آن عطا

Кам ҳаме афтод бахшишро хато

کم همی‌افتاد بخشش را خطا

Ин замон ӯ рафту эҳсонро бабрад

این زمان او رفت و احسان را ببرد

ӯ намурда алҳақ балӣ эҳсон бамурд

او نمرد الحق بلی احسان بمرد

Рафт аз мо соҳиби роду рашид

رفت از ما صاحب راد و رشید

Соҳиби саллох даравишон расед

صاحب سلاخ درویشان رسید

Рӯ бигир инроу зинҷои шаби гурез

رو بگیر این را و زینجا شب گریز

То нагирад бо ту ин соҳиби ситез

تا نگیرد با تو این صاحب‌ستیز

Мо ба сад ҳиялати азуи ин ҳадя ро

ما به صد حیلت ازو این هدیه را

Бстдим эй бехабар аз ҷаҳди мо

بستدیم ای بی‌خبر از جهد ما

Рӯ боишон кард ва гуфт эй мушфиқон

رو بایشان کرد و گفت ای مشفقان

Аз куҷо омад бигӯед ин ъўон

از کجا آمد بگویید این عوان

Чист номи ин вазир ҷома кун

چیست نام این وزیر جامه‌کن

Қавм гуфтандаш ки номаши ҳам ҳасан

قوم گفتندش که نامش هم حسن

Гуфт ё раби номи ону номи ин

گفت یا رب نام آن و نام این

Чун яке омад дареғ эй раби дайн

چون یکی آمد دریغ ای رب دین

Он ҳасани номӣ ки аз як калак ӯ

آن حسن نامی که از یک کلک او

Сад вазир ва соҳиб ояд ҷўдхў

صد وزیر و صاحب آید جودخو

Ин ҳасан каз риши зишти ин ҳасан

این حسن کز ریش زشت این حسن

наметавон бофед эй ҷони сад расан

می‌توان بافید ای جان صد رسن

Бар чунин соҳиб чу шаҳ асғо кунад

بر چنین صاحب چو شه اصغا کند

Шоҳу маликашро абад расво кунад

شاه و ملکش را ابد رسوا کند