Дар ҳадис омад ки яздони Маҷид

در حدیث آمد که یزدان مجید

Халқи оламро се гӯнаи офарид

خلق عالم را سه گونه آفرید

Як гиреҳро ҷумлаи ақлу илму ҷӯад

یک گره را جمله عقل و علم و جود

Он фириштаи сет ӯ надонад ҷузи суҷуд

آن فرشته‌ست او نداند جز سجود

Нест андари унсураши ҳирсу ҳаво

نیست اندر عنصرش حرص و هوا

Нури мутлақи зинда аз ишқи худо

نور مطلق زنده از عشق خدا

Як гуруҳи дигар аз дониши тиҳӣ

یک گروه دیگر از دانش تهی

Ҳам чу ҳайвон аз алаф дар фарбеҳӣ

هم‌چو حیوان از علف در فربهی

ӯ набинад ҷуз ки истаблу алаф

او نبیند جز که اصطبل و علف

Аз шақоват ғофиласт ва аз шараф

از شقاوت غافلست و از شرف

Ин сеюм ҳаст одамии зоду башар

این سوم هست آدمی‌زاد و بشر

Ним ӯ зи аФрштаҳ ва нимяш хар

نیم او ز افرشته و نیمیش خر

Ним хари худ моили суфло буд

نیم خر خود مایل سفلی بود

Ним дигари моили ақлӣ буд

نیم دیگر مایل عقلی بود

Он ду қавми осӯда аз ҷангу ҳроб

آن دو قوم آسوده از جنگ و حراب

Венаи башар бо ду мухолиф дар азоб

وین بشر با دو مخالف در عذاب

Венаи башари ҳам зи имтиҳон қисмат шуданд

وین بشر هم ز امتحان قسمت شدند

Одамӣ шакланд ва се уммат шуданд

آدمی شکلند و سه امت شدند

Як гиреҳи мустағриқ мутлақ шудаст

یک گره مستغرق مطلق شدست

Ҳам чу исо бо малик мулҳақ шудаст

هم‌چو عیسی با ملک ملحق شدست

Нақши одам лек маънии Ҷабраил

نقش آدم لیک معنی جبرئیل

Руста аз хашму ҳавоу қолу қил

رسته از خشم و هوا و قال و قیل

Аз риёзати рустаи вази зуҳду ҷиҳод

از ریاضت رسته وز زهد و جهاد

Гўиё аз одамӣ ӯ худ назод

گوییا از آدمی او خود نزاد

Қисми дигар бо харон мулҳақ шуданд

قسم دیگر با خران ملحق شدند

Хашми маҳзу шаҳват мутлақ шуданд

خشم محض و شهوت مطلق شدند

Васфи ҷбрилӣ даришон буд рафт

وصف جبریلی دریشان بود رفت

Танг буд он хона ва он васфи зафт

تنگ بود آن خانه و آن وصف زفت

Мурда гардад шахси кӯ беҷон шавад

مرده گردد شخص کو بی‌جان شود

Хар шавад чун ҷон ӯ бе он шавад

خر شود چون جان او بی‌آن شود

Зонк ҷонӣ кон надорад ҳаст паст

زانک جانی کان ندارد هست پست

Ин сухан ҳақаст ва сӯфӣ гуфта аст

این سخن حقست و صوفی گفته است

ӯ зи ҳайвонҳо фузунтар ҷон кунад

او ز حیوانها فزون‌تر جان کند

Дар ҷаҳони борӣк корӣҳо кунад

در جهان باریک کاریها کند

Макру талбисӣ ки ӯ донад танед

مکر و تلبیسی که او داند تنید

Он зи ҳайвон дигар ноед падед

آن ز حیوان دگر ناید پدید

Ҷомаҳои зркширо бофтан

جامه‌های زرکشی را بافتن

Дарҳо аз қаър дарё ёфтан

درها از قعر دریا یافتن

Хурдаи корӣҳои илми ҳандаса

خرده‌کاریهای علم هندسه

ё нуҷуму илми тибу фалсафа

یا نجوم و علم طب و فلسفه

Ки таъаллуқ бо ҳамин дунёсташ

که تعلق با همین دنیاستش

Раҳ ба ҳафтуми осмон бар несташ

ره به هفتم آسمان بر نیستش

Ин ҳамаи илм банноӣ охураст

این همه علم بنای آخورست

Ки имод буд гов ва уштураст

که عماد بود گاو و اشترست

Баҳри астбқои ҳайвон чанд рӯз

بهر استبقای حیوان چند روز

Ном он карданд ин гӣҷони румуз

نام آن کردند این گیجان رموز

Илми роҳи ҳақу илми манзилаш

علم راه حق و علم منزلش

Соҳиб дил донад онро бо дилаш

صاحب دل داند آن را با دلش

Пас дарин таркиби ҳайвони латиф

پس درین ترکیب حیوان لطیف

Офарид ва кард бо дониши алиФ

آفرید و کرد با دانش الیف

Ном колонъом кард он қавм ро

نام کالانعام کرد آن قوم را

Зонк нисбати кӯи биқзаҳи навам ро

زانک نسبت کو بیقظه نوم را

Рӯҳ ҳайвонӣ надорад ғайри навам

روح حیوانی ندارد غیر نوم

Ҳисҳои мунъакис доранд қавм

حسهای منعکس دارند قوم

Иқзаҳ омад навам ҳайвонӣ намонад

یقظه آمد نوم حیوانی نماند

Инъикоси ҳиси худ аз лавҳ хонд

انعکاس حس خود از لوح خواند

Ҳам чу ҳиси онки хоб ӯро рабӯд

هم‌چو حس آنک خواب او را ربود

Чун шуд ӯ бедор аксят намӯд

چون شد او بیدار عکسیت نمود

Лоҷарами асфал буд аз соФлин

لاجرم اسفل بود از سافلین

Тарк ӯ кун лои аҳби алоФлин

ترک او کن لا احب الافلین