Ҳукми ағлаби рост чун ғолиб баданд

حکم اغلب راست چون غالب بدند

Теғро аз дасти раҳи зани бстднд

تیغ را از دست ره‌زن بستدند

Гуфт пайғомбари к-эии зоҳрнгр

گفت پیغامبر کای ظاهرنگر

Ту мубин ӯро ҷавон ва бе ҳунар

تو مبین او را جوان و بی‌هنر

эй басои риши сиёҳу марди пер

ای بسا ریش سیاه و مرد پیر

эй басои риши сипеду дил чу қӣр

ای بسا ریش سپید و دل چو قیر

Ақл ӯро озмудам борҳо

عقل او را آزمودم بارها

Кард перии он ҷавон дар корҳо

کرد پیری آن جوان در کارها

Пери пер ақл бошад эй писар

پیر پیر عقل باشد ای پسر

На сипедии мӯии андари ришу сар

نه سپیدی موی اندر ریش و سر

Аз блис ӯ пертар худ кӣ буд

از بلیس او پیرتر خود کی بود

Чунк ақлаш нест ӯ лошӣ буд

چونک عقلش نیست او لاشی بود

Тифли гираш чун буд исои нафас

طفل گیرش چون بود عیسی نفس

Пок бошад аз ғурур ва аз ҳавас

پاک باشد از غرور و از هوس

Он сипедии мӯ далел пухтагӣаст

آن سپیدی مو دلیل پختگیست

Пеши чашми бастаи каши кӯтаҳи тгист

پیش چشم بسته کش کوته‌تگیست

Он муқаллид чун надонад ҷузи далел

آن مقلد چون نداند جز دلیل

Дар аломат ҷӯяд ӯ доими сиблат

در علامت جوید او دایم سبیل

Баҳр ӯ гуфтем ки тадбир ро

بهر او گفتیم که تدبیر را

Чунк хоҳӣ кард багазин пер ро

چونک خواهی کرد بگزین پیر را

Онк ӯ аз пардаи тақлиди ҷуст

آنک او از پردهٔ تقلید جست

ӯ ба нур ҳақ бибинад онч ҳаст

او به نور حق ببیند آنچ هست

Нури покаш бедалел ва бе баён

نور پاکش بی‌دلیل و بی‌بیان

Пӯст бишкофад дар ояд дар миён

پوست بشکافد در آید در میان

Пеши зоҳирбин чаҳ қалб ва чаҳ сира

پیش ظاهربین چه قلب و چه سره

ӯ чаҳ донад чист андари қўсраҳ

او چه داند چیست اندر قوصره

эй басои зар сияҳ карда бадвад

ای بسا زر سیه کرده بدود

То раҳад аз даст ҳар дуздии ҳасуд

تا رهد از دست هر دزدی حسود

эй басои миси зарандӯда ба зар

ای بسا مس زر اندوده به زر

То фурушади он ба ақли мухтасар

تا فروشد آن به عقل مختصر

Мо ки ботини байн ҷумла кишварем

ما که باطن‌بین جملهٔ کشوریم

Дили бубинем ва ба зоҳир нанигарем

دل ببینیم و به ظاهر ننگریم

Қозӣоне ки ба зоҳир ме тананд

قاضیانی که به ظاهر می‌تنند

Ҳукм бар ашкол зоҳир ме кунанд

حکم بر اشکال ظاهر می‌کنند

Чун шаҳодат гуфт ва ӣмонӣ намӯд

چون شهادت گفت و ایمانی نمود

Ҳукм ӯ муъмин кунанд ин қавми зуд

حکم او مؤمن کنند این قوم زود

Баси мунофиқи кандарин зоҳир гурехт

بس منافق کاندرین ظاهر گریخت

Хӯни сад муъмин ба пинҳонӣ бирехт

خون صد مؤمن به پنهانی بریخت

Ҷаҳд кун то пери ақлу дайни шӯй

جهد کن تا پیر عقل و دین شوی

То чу ақли кули ту ботини байни шӯй

تا چو عقل کل تو باطن‌بین شوی

Аз адам чун ақли зебои рӯи кушод

از عدم چون عقل زیبا رو گشاد

Хлътш дод ва ҳазораш ном дод

خلعتش داد و هزارش نام داد

Камтарин зон номҳои хуши нафас

کمترین زان نامهای خوش‌نفس

Ин ки набӯд ҳеҷ ӯ муҳтоҷи кас

این که نبود هیچ او محتاج کس

Гар ба сӯрати вои намояди ақли рӯ

گر به صورت وا نماید عقل رو

Тира бошад рӯзи пеши нур ӯ

تیره باشد روز پیش نور او

Вари мисоли аҳмақӣ пайдо шавад

ور مثال احمقی پیدا شود

Зулмати шаби пеш ӯ равшан буд

ظلمت شب پیش او روشن بود

Кӯи зи шаби мзлмтар ва торӣ тараст

کو ز شب مظلم‌تر و تاری‌ترست

Лек хафоаши шқӣ зулмат хараст

لیک خفاش شقی ظلمت‌خرست

Андаки андак хуй кун бо нури рӯз

اندک اندک خوی کن با نور روز

Варна хФошии Бамонеи биФрўз

ورنه خفاشی بمانی بیفروز

Ошиқ ҳар ҷои школу мшклист

عاشق هر جا شکال و مشکلیست

Душман ҳар ҷои чароғи мқблист

دشمن هر جا چراغ مقبلیست

Зулмати ашкол зон ҷӯяд дилаш

ظلمت اشکال زان جوید دلش

То ки афзӯнтар намояди ҳосилаш

تا که افزون‌تر نماید حاصلش

То турои машғӯли он мушкил кунад

تا ترا مشغول آن مشکل کند

Вази ниҳоди зишти худ ғофил кунад

وز نهاد زشت خود غافل کند