Ақл зид шаҳватаст эй паҳлавон

عقل ضد شهوتست ای پهلوان

Онки шаҳват май тунд ақлаш махон

آنک شهوت می‌تند عقلش مخوان

Ваҳми хониши онки шаҳватро гадост

وهم خوانش آنک شهوت را گداست

Ваҳми қалби нақди зари ъқлҳост

وهم قلب نقد زر عقلهاست

Бемаҳак пайдо нагардад ваҳму ақл

بی‌محک پیدا نگردد وهم و عقل

Ҳар дуро сӯй маҳак кун зуди нақл

هر دو را سوی محک کن زود نقل

Ин маҳаки қуръону ҳоли анбиё

این محک قرآن و حال انبیا

Чун маҳаки мари қалбро гуяд биё

چون محک مر قلب را گوید بیا

То бибинӣ хешро зи осеби ман

تا ببینی خویش را ز آسیب من

Ки нае аҳли фарозу шеби ман

که نه‌ای اهل فراز و شیب من

Ақлрогар арра Эй созад ду ним

عقل را گر اره‌ای سازد دو نیم

Ҳам чу зар бошад дар оташ ӯ басем

هم‌چو زر باشد در آتش او بسیم

Ваҳми мари фиръавни олами сӯз ро

وهم مر فرعون عالم‌سوز را

Ақли мари Мӯсо ба ҷони афрӯз ро

عقل مر موسی به جان افروز را

Рафт Мӯсо бар тариқи нестӣ

رفت موسی بر طریق نیستی

Гуфт фиръавнаш бигӯ ту кистӣ

گفت فرعونش بگو تو کیستی

Гуфт ман ақлами расӯли зулҷалол

گفت من عقلم رسول ذوالجلال

Ҳҷҳоллаҳам амонам аз залол

حجةالله‌ام امانم از ضلال

Гуфт неи хомаш раҳо кунҳои ҳў

گفت نی خامش رها کن های هو

Нисбату номи қадиматро бигӯ

نسبت و نام قدیمت را بگو

Гуфт ки нисбати мар аз хокдонаш

گفت که نسبت مر از خاکدانش

Номи аслами камтарини бандагонаш

نام اصلم کمترین بندگانش

Бандаи зодаи он худованди ваҳид

بنده‌زادهٔ آن خداوند وحید

Зода аз пушти ҷаворӣу убайд

زاده از پشت جواری و عبید

Нисбати аслами зи хоку обу гул

نسبت اصلم ز خاک و آب و گل

Обу гулро дод яздони ҷону дил

آب و گل را داد یزدان جان و دل

Марҷаъи ин ҷисми хоками ҳам ба хок

مرجع این جسم خاکم هم به خاک

Марҷаъи ту ҳам ба хок эй сҳмнок

مرجع تو هم به خاک ای سهمناک

Асли моу асли ҷумлаи саракашон

اصل ما و اصل جمله سرکشان

Ҳаст аз хокӣ ва онро сад нишон

هست از خاکی و آن را صد نشان

Ки мадад аз хок мегирад танат

که مدد از خاک می‌گیرد تنت

Аз ғизои хоки печади гарданат

از غذایی خاک پیچد گردنت

Чун равад ҷон мешавад ӯ бози хок

چون رود جان می‌شود او باز خاک

Андари он гӯри махуфи сҳмнок

اندر آن گور مخوف سهمناک

Ҳам ту ва ҳам мо ва ҳам ашбоаҳи ту

هم تو و هم ما و هم اشباه تو

Хок гирданд ва намонад ҷоҳи ту

خاک گردند و نماند جاه تو

Гуфт ғайри ин насаб наАМИТ ҳаст

گفت غیر این نسب نامیت هست

Мари турои он номи худ аўлитрст

مر ترا آن نام خود اولیترست

Бандаи фиръавну бандаи бандагонаш

بندهٔ فرعون و بندهٔ بندگانش

Ки азуи пурвирди аввали ҷисму ҷонаш

که ازو پرورد اول جسم و جانش

Бандаи ёғии тоғии злўм

بندهٔ یاغی طاغی ظلوم

Зин ватан бигурехта аз феъл шавам

زین وطن بگریخته از فعل شوم

Хӯнӣу ғаддорӣу ҳақи ношинос

خونی و غداری و حق‌ناشناس

Ҳам барин авсоф худ мекун қиёс

هم برین اوصاف خود می‌کن قیاس

Дар ғарибии хору дарвешу халқ

در غریبی خوار و درویش و خلق

Ки надонистӣ сипоси моу ҳақ

که ندانستی سپاس ما و حق

Гуфт ҳошо ки буд бо он млик

گفت حاشا که بود با آن ملیک

Дар худовандӣ касе дигари шарик

در خداوندی کسی دیگر شریک

Воҳиди андари малик ӯро ёри не

واحد اندر ملک او را یار نی

Бандагонашро ҷуз ӯ солори не

بندگانش را جز او سالار نی

Нест халқашро дигар каси моликӣ

نیست خلقش را دگر کس مالکی

Ширкаташ даъвӣ кунад ҷузи ҳолкӣ

شرکتش دعوی کند جز هالکی

Нақш ӯ кардасту наққош ман ӯст

نقش او کردست و نقاش من اوست

Ғайр агар даъвӣ кунад ӯ зулм ҷӯаст

غیر اگر دعوی کند او ظلم‌جوست

Ту нетонеи абрӯии ман сохтан

تو نتانی ابروی من ساختن

Чун туоне ҷони ман бшнохтн

چون توانی جان من بشناختن

Блаки он ғаддор ва он тоғии тӯй

بلک آن غدار و آن طاغی توی

Ки кунӣ бо ҳақи даъвии дуӣ

که کنی با حق دعوی دوی

Гар бикуштам ман ъўониро ба саҳв

گر بکشتم من عوانی را به سهو

На барои нафаси киштам на ба лаҳв

نه برای نفس کشتم نه به لهو

Ман задам муштӣ ва ногоҳ аўФтод

من زدم مشتی و ناگاه اوفتاد

Онки ҷонаш худ набад ҷонӣ бидод

آنک جانش خود نبد جانی بداد

Ман сегӣ киштами ту мурсали зодагон

من سگی کشتم تو مرسل‌زادگان

Садҳазорони Тифл беҷурму зиён

صدهزاران طفل بی‌جرم و زیان

Куштаеу хӯнашон дар гарданат

کشته‌ای و خونشان در گردنت

То чаҳ ояд бар ту зини хӯн хӯрданат

تا چه آید بر تو زین خون خوردنت

Куштае зрити ёқӯб ро

کشته‌ای ذریت یعقوب را

Бар умеди қатли ман матлӯб ро

بر امید قتل من مطلوب را

Кӯрии ту ҳақи марои худ баргузед

کوری تو حق مرا خود برگزید

Сарнигӯн шуд онч нафаст ме пазед

سرنگون شد آنچ نفست می‌پزید

Гуфт инҳоро бҳл бе ҳеҷ шак

گفت اینها را بهل بی‌هیچ شک

Ин буд ҳақи ману нону намак

این بود حق من و نان و نمک

Ки марои пеши ҳашар хорӣ кунӣ

که مرا پیش حشر خواری کنی

Рӯзи равшан бар дилам торӣ кунӣ

روز روشن بر دلم تاری کنی

Гуфт хории қиёмати саъб тар

گفت خواری قیامت صعب‌تر

Гар надории поси ман дар хайру шар

گر نداری پاس من در خیر و شر

Захми кейкиро наметоне кашид

زخم کیکی را نمی‌تانی کشید

Захми Мариро ту чун хоҳӣ чашид

زخم ماری را تو چون خواهی چشید

Зоҳиран кори ту вайрон ме кунам

ظاهرا کار تو ویران می‌کنم

Лек хориро гулистон ме кунам

لیک خاری را گلستان می‌کنم