Чанбара дид ҷаҳони идроки тест

چنبرهٔ دید جهان ادراک تست

Пардаи покони ҳиси нопоки тест

پردهٔ پاکان حس ناپاک تست

Муддатии ҳисро башу зи оби аён

مدتی حس را بشو ز آب عیان

Ин чунин дони ҷомаи шӯии суфиён

این چنین دان جامه‌شوی صوفیان

Чун шудӣ ту поки парда бар кунад

چون شدی تو پاک پرده بر کند

Ҷони покони хеш бар ту ме занад

جان پاکان خویش بر تو می‌زند

Ҷумлаи оламгар буд нуру сувар

جمله عالم گر بود نور و صور

Чашмро бошад аз он хӯбии хабар

چشم را باشد از آن خوبی خبر

Чашми бастии гӯш май оре ба пеш

چشم بستی گوش می‌آری به پیش

То намоеи зулфу рухсора ба тяш

تا نمایی زلف و رخسارهٔ به تیش

Гӯш гуяд ман ба сӯрати негроам

گوش گوید من به صورت نگروم

Сӯрат ар бонгӣ занад ман бишинавам

صورت ار بانگی زند من بشنوم

Оламами ман лек андари фани хеш

عالمم من لیک اندر فن خویش

Фани ман ҷузи ҳарф ва савтӣ нест беш

فن من جز حرف و صوتی نیست بیش

Ҳин биё бинӣ бибин ин хуб ро

هین بیا بینی ببین این خوب را

Нест дар хури бинии ин матлӯб ро

نیست در خور بینی این مطلوب را

Гар буд машку гулобии бӯ барам

گر بود مشک و گلابی بو برم

Фан ман инасту илму мухбирам

فن من اینست و علم و مخبرم

Кӣ бубинами ман рухи он сими соқ

کی ببینم من رخ آن سیم‌ساق

Ҳин макун таклифи мо лӣси итоқ

هین مکن تکلیف ما لیس یطاق

Бози ҳис каж набинад ғайри каж

باز حس کژ نبیند غیر کژ

Хоҳи кажи ғжи пеш ӯ ё рости ғж

خواه کژ غژ پیش او یا راست غژ

Чашми аҳвал аз яке дидани яқин

چشم احول از یکی دیدن یقین

Донк маъзуласт эй хоҷаи муайян

دانک معزولست ای خواجه معین

Ту ки фиръавнии ҳамаи макрӣу зарқ

تو که فرعونی همه مکری و زرق

Мари маро аз худ наме донеи ту фарқ

مر مرا از خود نمی‌دانی تو فرق

Мангар аз худ дар ман эй кжбози ту

منگر از خود در من ای کژباز تو

То яке туро набинӣ ту дўтў

تا یکی تو را نبینی تو دوتو

Бингар андари ман зи ман як соъатӣ

بنگر اندر من ز من یک ساعتی

То варои куни бинии соҳатӣ

تا ورای کون بینی ساحتی

Вои раҳе аз танагӣ ва аз нангу ном

وا رهی از تنگی و از ننگ و نام

Ишқи андари ишқи бинии вассалом

عشق اندر عشق بینی والسلام

Пас бадоне чунк рстӣ аз бадан

پس بدانی چونک رستی از بدن

Гӯшу бинӣ чашм медонад шудан

گوش و بینی چشم می‌داند شدن

Рост гуфтаст он шаҳи ширини забон

راست گفته‌ست آن شه شیرین‌زبان

Чашм гардад мӯ ба мӯии орифон

چشم گردد مو به موی عارفان

Чашмро чашмӣ набӯд аввали яқин

چشم را چشمی نبود اول یقین

Дар раҳм буд ӯ ҷанини гӯштӣн

در رحم بود او جنین گوشتین

Иллат дидани мадони пиҳ эй писар

علت دیدن مدان پیه ای پسر

Варна хоб андар надидӣ каси сувар

ورنه خواب اندر ندیدی کس صور

Он парӣ ва дев мебинад шабиҳ

آن پری و دیو می‌بیند شبیه

Нест андари дидгоҳ ҳар ду пиҳ

نیست اندر دیدگاه هر دو پیه

Нурро бо пиҳи худ нисбат набӯд

نور را با پیه خود نسبت نبود

Нисбаташ бахшед халлоқи вдўд

نسبتش بخشید خلاق ودود

Одамаст аз хок кӣ монад ба хок

آدمست از خاک کی ماند به خاک

Ҷнист аз нор бе ҳеҷ иштирок

جنیست از نار بی‌هیچ اشتراک

Нест монндои оташи он парӣ

نیست مانندای آتش آن پری

Гарчи аслаш ӯст чун май бенгарӣ

گرچه اصلش اوست چون می‌بنگری

Мурғ аз бодаст ва кӣ монад ба бод

مرغ از بادست و کی ماند به باد

Номуносибро худои нисбат ба дод

نامناسب را خدا نسبت به داد

Нисбати ин фаръҳо бо аслҳо

نسبت این فرعها با اصلها

Ҳаст бе чун ар чаҳ додаш васлҳо

هست بی‌چون ار چه دادش وصلها

Одамӣ чун зодаи хоки ҳбост

آدمی چون زادهٔ خاک هباست

Ин писарро бо падар нисбат куҷост

این پسر را با پدر نسبت کجاست

Нисбатӣ гар ҳаст махфӣ аз хирад

نسبتی گر هست مخفی از خرد

Ҳаст бе чуну хирад кӣ паии барад

هست بی‌چون و خرد کی پی برد

Бодро бечашм агар бениши надод

باد را بی چشم اگر بینش نداد

Фарқ чун мекард андари қавми од

فرق چون می‌کرد اندر قوم عاد

Чун ҳаме донист муъмин аз аду

چون همی دانست مؤمن از عدو

Чун ҳаме донист майро аз каду

چون همی دانست می را از کدو

Оташи намрудрогар чашм нест

آتش نمرود را گر چشم نیست

Бо халилаш чун тҷшми крднист

با خلیلش چون تجشم کردنیست

Гар набӯдӣ нилро он нур ва дид

گر نبودی نیل را آن نور و دید

Аз чаҳ қибтиро з сибтӣ ме гузид

از چه قبطی را ز سبطی می‌گزید

Гарна кӯҳу санг бо дидор шуд

گرنه کوه و سنگ با دیدار شد

Пас чаро Довӯдро ӯ ёр шуд

پس چرا داود را او یار شد

Ин заминро гар набӯдӣ чашми ҷон

این زمین را گر نبودی چشم جان

Аз чаҳ қорунро фурӯ хӯрд ончунон

از چه قارون را فرو خورد آنچنان

Гар набӯдӣ чашми дили ҳаннона ро

گر نبودی چشم دل حنانه را

Чун бидидӣ ҳиҷри он фарзона ро

چون بدیدی هجر آن فرزانه را

Санги реза гар набӯдӣ дидаи вар

سنگ‌ریزه گر نبودی دیده‌ور

Чун гувоҳӣ додӣ андари мушт дар

چون گواهی دادی اندر مشت در

эй хирад бар каши ту пар ва болҳо

ای خرد بر کش تو پر و بالها

Сӯра бар хон злзлти зилзолҳо

سوره بر خوان زلزلت زلزالها

Дар қиёмати ин замин бар неку бад

در قیامت این زمین بر نیک و بد

Кӣ зи нодида гувоҳӣҳо диҳад

کی ز نادیده گواهیها دهد

Ки тҳдси ҳолҳо ва ахборҳо

که تحدث حالها و اخبارها

Тзҳри аларзи лнои асрорҳо

تظهر الارض لنا اسرارها

Ин фиристодани марои пеши ту мейр

این فرستادن مرا پیش تو میر

Ҳаст бурҳонӣ ки бади мурсали хабир

هست برهانی که بد مرسل خبیر

Кини чунин доруи чунин носур ро

کین چنین دارو چنین ناسور را

Ҳаст дархур аз пай месур ро

هست درخور از پی میسور را

Воқъотии дида будӣ пеши азин

واقعاتی دیده بودی پیش ازین

Ки худо хоҳад маро кардан гузин

که خدا خواهد مرا کردن گزین

Ман Асо ва нур бигрифта ба даст

من عصا و نور بگرفته به دست

Шохи густох туро хоҳам шикаст

شاخ گستاخ ترا خواهم شکست

Воқеъоти саҳмгин аз баҳри ин

واقعات سهمگین از بهر این

Гӯна гӯна менамаваддат раби дайн

گونه گونه می‌نمودت رب دین

Дар хури сари баду туғёни ту

در خور سر بد و طغیان تو

То бадоне кӯаст дрхўрдони ту

تا بدانی کوست درخوردان تو

То бадоне кӯ ҳакимасту хабир

تا بدانی کو حکیمست و خبیر

Муслеҳи амрози дармон нопазир

مصلح امراض درمان‌ناپذیر

Ту ба тоўилот май гаштӣ аз он

تو به تاویلات می‌گشتی از آن

Кӯр вагар кин ҳаст аз хоби гарон

کور و گر کین هست از خواب گران

Вони табиб ва он мунаҷҷим дар лмъ

وآن طبیب و آن منجم در لمع

Дид таъбираш бапушед аз тамаъ

دید تعبیرش بپوشید از طمع

Гуфт давр аз давлат ва аз шоҳят

گفت دور از دولت و از شاهیت

Ки даройади ғусса дар огоҳят

که درآید غصه در آگاهیت

Аз ғизои мухталиф ё аз таом

از غذای مختلف یا از طعام

Табъи шӯрида ҳаме бинад мном

طبع شوریده همی‌بیند منام

Зонк дид ӯ ки насиҳати ҷӯ на Эй

زانک دید او که نصیحت‌جو نه‌ای

Тунду хӯни хорӣу мискини ху на Эй

تند و خون‌خواری و مسکین‌خو نه‌ای

Подшоҳон хӯн кунанд аз маслиҳат

پادشاهان خون کنند از مصلحت

Лек раҳматашон фузунаст аз анат

لیک رحمتشان فزونست از عنت

Шоҳро бояд ки бошад хуии раб

شاه را باید که باشد خوی رب

Раҳмат ӯ сабақ дорад бар ғазаб

رحمت او سبق دارد بر غضب

На ғазаби ғолиб буд монанди дев

نه غضب غالب بود مانند دیو

Безарурат хӯн кунад аз баҳри рию

بی‌ضرورت خون کند از بهر ریو

На ҳалимии мхнси вор низ

نه حلیمی مخنث‌وار نیز

Ки шавад зани рус‍‍пӣ зону каниз

که شود زن روسپی زان و کنیز

Диўхонаҳ карда будӣ сина ро

دیوخانه کرده بودی سینه را

Қиблае созидаҳ будӣ кӣна ро

قبله‌ای سازیده بودی کینه را

Шохи тезати баси ҷигарҳоро ки хаст

شاخ تیزت بس جگرها را که خست

Нак ъсооми шохи шӯхатро шикаст

نک عصاام شاخ شوخت را شکست