Он яке пурсед уштурро ки ҳай

آن یکی پرسید اشتر را که هی

Аз куҷо май ое эй иқболи пай

از کجا می‌آیی ای اقبال پی

Гуфт аз ҳаммоми гарми кӯии ту

گفت از حمام گرم کوی تو

Гуфт худ пайдост дар зонуии ту

گفت خود پیداست در زانوی تو

Мор Мӯсо дид фиръавни ънўд

مار موسی دید فرعون عنود

Муҳлатӣ май хост нармӣ ме намӯд

مهلتی می‌خواست نرمی می‌نمود

Зиракон гуфтанд боистӣ ки ин

زیرکان گفتند بایستی که این

Тундтар гаштӣ чу ҳаст ӯ раби дайн

تندتر گشتی چو هست او رب دین

Муъҷизагар аждаҳогар мори бад

معجزه‌ گر اژدها گر مار بد

Нихвату хашми худоиаш чаҳ шуд

نخوت و خشم خدایی‌اش چه شد

Раби аъло гар вайаст андари ҷулус

رب اعلی گر ویست اندر جلوس

Баҳри як Карамӣ чист ин чоплус

بهر یک کرمی چیست این چاپلوس

Нафаси ту то маст нақласт ва набед

نفس تو تا مست نقلست و نبید

Донки рӯҳати хӯша ғайбӣ надид

دانک روحت خوشهٔ غیبی ندید

Ки ъломотст зон дидори нур

که علاماتست زان دیدار نور

АлтҷоФии мнки ани дори алғрўр

التجافی منک عن دار الغرور

Мурғ чун бар оби шурӣ май тунд

مرغ چون بر آب شوری می‌تند

Оби ширинро надидаст ӯ мадад

آب شیرین را ندیدست او مدد

Блак тақлидаст он имон ӯ

بلک تقلیدست آن ایمان او

Рӯй имонро надидаи ҷон ӯ

روی ایمان را ندیده جان او

Пас хатар бошад муқаллидро азим

پس خطر باشد مقلد را عظیم

Аз раҳу раҳи зани зи шайтони раҷим

از ره و ره‌زن ز شیطان رجیم

Чун бибинад нури ҳақ омн шавад

چون ببیند نور حق آمن شود

зи изтироботи шак ӯ сокин шавад

ز اضطرابات شک او ساکن شود

То каф дарё наёяд сӯии хок

تا کف دریا نیاید سوی خاک

Ки асл ӯ омад буд дар истикок

که اصل او آمد بود در اصطکاک

Хокӣаст он каф ғарибаст андари об

خاکی است آن کف غریبست اندر آب

Дар ғарибӣ чора набӯд зи изтироб

در غریبی چاره نبود ز اضطراب

Чунк чашмаш боз шуд ва он нақш хонд

چونک چشمش باز شد و آن نقش خواند

Девро бар вай дигар дастӣ намонад

دیو را بر وی دگر دستی نماند

Гарчи бо рӯбоҳи хар асрор гуфт

گرچه با روباه خر اسرار گفت

Срсрӣ гуфт ва мқлдўор гуфт

سرسری گفت و مقلدوار گفت

Обро бстўд ва ӯ тоиқ набӯд

آب را بستود و او تایق نبود

Рух дариду ҷома ӯ ошиқ набӯд

رخ درید و جامه او عاشق نبود

Аз мунофиқи узр рад омад на хуб

از منافق عذر رد آمد نه خوب

Зонк дар лаб буд он на дар қулӯб

زانک در لب بود آن نه در قلوب

Буи себаш ҳаст ҷузв себ нест

بوی سیبش هست جزو سیب نیست

Бӯи дарави ҷуз аз пай осеб нест

بو درو جز از پی آسیب نیست

Ҳамлаи зан дар миёни корзор

حملهٔ زن در میان کارزار

Нашканад саф блак гардад кори зор

نشکند صف بلک گردد کار زار

Гарчи май бинӣ чу шери андари сафаш

گرچه می‌بینی چو شیر اندر صفش

Теғ бигрифта ҳаме ларзад кафш

تیغ بگرفته همی‌لرزد کفش

Вои онки ақл ӯ мода буд

وای آنک عقل او ماده بود

Нафаси зишташи нару омода буд

نفس زشتش نر و آماده بود

Лоҷарам мағлуб бошад ақл ӯ

لاجرم مغلوب باشد عقل او

Ҷузи сӯй хусрон набошад нақл ӯ

جز سوی خسران نباشد نقل او

эй хунаки он кас ки ақлаши нар буд

ای خنک آن کس که عقلش نر بود

Нафаси зишташи модау музтар буд

نفس زشتش ماده و مضطر بود

Ақли ҷузвиаш нару ғолиб буд

عقل جزوی‌اش نر و غالب بود

Нафаси ансиро хиради солб буд

نفس انثی را خرد سالب بود

Ҳамлаи мода ба сӯрати ҳам ҷрист

حملهٔ ماده به صورت هم جریست

Офат ӯ ҳам чу он хар аз христ

آفت او هم‌چو آن خر از خریست

Васфи ҳайвонӣ буд бар зани фузун

وصف حیوانی بود بر زن فزون

Зонк сӯии ранг ва бӯ дорад ркўн

زانک سوی رنگ و بو دارد رکون

Рангу буии сабзаи зори он хар шунид

رنگ و بوی سبزه‌زار آن خر شنید

Ҷумлаи ҳуҷҷатҳо зи табъ ӯ рамед

جمله حجتها ز طبع او رمید

Ташнаи муҳтоҷ мтр шуд вобр на

تشنه محتاج مطر شد وابر نه

Нафасро ҷўъи албқри бади сабр на

نفس را جوع البقر بد صبر نه

Аспри оҳан буд сабр эй падар

اسپر آهن بود صبر ای پدر

Ҳақи набишта бар сипари ҷоءи алзФр

حق نبشته بر سپر جاء الظفر

Сад далели оради муқаллид дар баён

صد دلیل آرد مقلد در بیان

Аз қиёсӣ гуяд онро на аз аён

از قیاسی گوید آن را نه از عیان

Машк олудаст ало машк нест

مشک‌آلودست الا مشک نیست

Буии мшкстш вале ҷуз пшк нест

بوی مشکستش ولی جز پشک نیست

То ки пшкӣ машк гардад эй мурӣд

تا که پشکی مشک گردد ای مرید

Солҳо бояд дар он равза чаред

سالها باید در آن روضه چرید

Ки набояд хӯрду ҷӯи ҳам чун харон

که نباید خورد و جو هم‌چون خران

Оҳӯона дар хутани чри арғавон

آهوانه در ختن چر ارغوان

Ҷузи қрнФл ё саман ё гули мчр

جز قرنفل یا سمن یا گل مچر

Рӯ ба саҳрои хутан бо он нафар

رو به صحرای ختن با آن نفر

Меъдаро ху кун бидон райҳону гул

معده را خو کن بدان ریحان و گل

То биёбӣ ҳикмату қӯти русул

تا بیابی حکمت و قوت رسل

Хуии меъдаи зин киу ҷӯ боз кун

خوی معده زین که و جو باز کن

Хӯрдани райҳону гул оғоз кун

خوردن ریحان و گل آغاز کن

Меъдаи тани сӯй кҳдон ме кашад

معدهٔ تن سوی کهدان می‌کشد

Меъдаи дили сӯй райҳон ме кашад

معدهٔ دل سوی ریحان می‌کشد

Ҳар ки коҳ ва ҷӯ хӯрд қурбон шавад

هر که کاه و جو خورد قربان شود

Ҳар ки нур ҳақ хӯрд қуръон шавад

هر که نور حق خورد قرآن شود

Ним ту машкаст ва нимӣ пшки ҳин

نیم تو مشکست و نیمی پشک هین

Ҳин миФзои пшкафзо машки чин

هین میفزا پشک افزا مشک چین

Он муқаллиди сад далел ва сад баён

آن مقلد صد دلیل و صد بیان

Дар забон орад надорад ҳеҷ ҷон

در زبان آرد ندارد هیچ جان

Чунк гӯянда надорад ҷону фар

چونک گوینده ندارد جان و فر

Гуфт ӯро кӣ буд баргу самар

گفت او را کی بود برگ و ثمر

намекунад густохи мардумро ба роҳ

می‌کند گستاخ مردم را به راه

ӯ бҷон ларзон тараст аз барги коҳ

او بجان لرزان‌ترست از برگ کاه

Пас ҳадисаш гарчи бас бо фар буд

پس حدیثش گرچه بس با فر بود

Дар ҳадисаши ларзаи ҳам мзмр буд

در حدیثش لرزه هم مضمر بود