Ин тафовути ақлҳоро неки дон
این تفاوت عقلها را نیک دان
Дар маротиб аз замин то осмон
در مراتب از زمین تا آسمان
Ҳаст ақлии ҳам чу қурси офтоб
هست عقلی همچو قرص آفتاب
Ҳаст ақлии камтар аз Зуҳрау шаҳоб
هست عقلی کمتر از زهره و شهاب
Ҳаст ақлӣ чун чароғии сархушӣ
هست عقلی چون چراغی سرخوشی
Ҳаст ақлӣ чун ситораи оташӣ
هست عقلی چون ستارهٔ آتشی
Зонк абр аз пеши он чун вои ҷаҳд
زانک ابر از پیش آن چون وا جهد
Нури яздони байни хирадҳо бар диҳад
نور یزدانبین خردها بر دهد
Ақли ҷузвии ақлро бадном кард
عقل جزوی عقل را بدنام کرد
Коми дунёи мардро беком кард
کام دنیا مرد را بیکام کرد
Он зи сайдии ҳасан сайёдӣ бидид
آن ز صیدی حسن صیادی بدید
Венаи зи сайёдии ғам сайдӣ кашид
وین ز صیادی غم صیدی کشید
Он зи хизмати нози махдумии бёФт
آن ز خدمت ناز مخدومی بیافت
Вони зи махдумии зи роҳ ъз битофт
وآن ز مخدومی ز راه عز بتافت
Он зи фиръавнии асир об шуд
آن ز فرعونی اسیر آب شد
Вази асирии сибти сад Суҳроб шуд
وز اسیری سبط صد سهراب شد
Лаъиб маъкӯсасту фарзини банди сахт
لعب معکوسست و فرزینبند سخت
Ҳила кам кун кор иқболасту бахт
حیله کم کن کار اقبالست و بخت
Бар хаёлу ҳила кам тани тор ро
بر خیال و حیله کم تن تار را
Ки ғании раҳ кам диҳад макор ро
که غنی ره کم دهد مکار را
Макр кун дар роҳи некӯи хидматӣ
مکر کن در راه نیکو خدمتی
То набуввати ёбии андари умматӣ
تا نبوت یابی اندر امتی
Макр кун то вои раҳе аз макри худ
مکر کن تا وا رهی از مکر خود
Макр кун то фарди гардӣ аз ҷасад
مکر کن تا فرد گردی از جسد
Макр кун то камтарини бандаи шӯй
مکر کن تا کمترین بنده شوی
Дар камӣ рафтӣ худовандаи шӯй
در کمی رفتی خداونده شوی
Рӯбаҳӣу хизмат эй гурги куҳан
روبهی و خدمت ای گرگ کهن
Ҳеҷ бар қасд худовандӣ макун
هیچ بر قصد خداوندی مکن
Лек чун парвона дар оташ битоз
لیک چون پروانه در آتش بتاز
Кӣсае зон бар мдўзу поки боз
کیسهای زان بر مدوز و پاک باز
Зӯрро бигзору зориро бигир
زور را بگذار و زاری را بگیر
Раҳми сӯй зорӣ ояд эй фақир
رحم سوی زاری آید ای فقیر
Зории музтар ташна маънавӣаст
زاری مضطر تشنه معنویست
Зории сарди дурӯғи он ғўист
زاری سرد دروغ آن غویست
Гиряи ихвони Юсуфи ҳилтст
گریهٔ اخوان یوسف حیلتست
Ки дарунашони пари зи рашк ва иллатаст
که درونشان پر ز رشک و علتست