Шуд Муҳамади алпи Улуғи Хоразмшоҳ

شد محمد الپ الغ خوارزمشاه

Дар қаттоли сабзивори пари паноҳ

در قتال سبزوار پر پناه

Тангашон оварад лашкарҳои ӯ

تنگشان آورد لشکرهای او

Аспҳш афтод дар қатли аду

اسپهش افتاد در قتل عدو

Саҷда овараданд пешаши коломон

سجده آوردند پیشش کالامان

Ҳалқаи мон дар гӯш кун вои бахши ҷон

حلقه‌مان در گوش کن وا بخش جان

Ҳар хароҷу слтӣ ки боядат

هر خراج و صلتی که بایدت

Он зи мо ҳар мавсимии аФзоидт

آن ز ما هر موسمی افزایدت

Ҷони мо он туаст эй ширхў

جان ما آن توست ای شیرخو

Пеши мо чанде амонат бош гӯ

پیش ما چندی امانت باش گو

Гуфт нрҳонид аз ман ҷони хеш

گفت نرهانید از من جان خویش

То нёридми Абубакрӣ ба пеш

تا نیاریدم ابوبکری به پیش

То марои бўбкри ном аз шаҳратон

تا مرا بوبکر نام از شهرتان

Ҳадяи норид эй рамида аматон

هدیه نارید ای رمیده امتان

Бдрўмтони ҳам чу кишт эй қавми дун

بدرومتان هم‌چو کشت ای قوم دون

На хароҷи устонам ва на ҳам фусун

نه خراج استانم و نه هم فسون

Баси ҷувол зар кашидандаш ба роҳ

بس جوال زر کشیدندش به راه

Каз чунин шаҳрӣ Абубакрӣ махоҳ

کز چنین شهری ابوبکری مخواه

Кӣ буд бўбкри андари сабзивор

کی بود بوبکر اندر سبزوار

ё кулӯхи хушки андари ҷӯйбор

یا کلوخ خشک اندر جویبار

Рӯ битобед аз зар ва гуфт эй Муғон

رو بتابید از زر و گفت ای مغان

То нёридми Абубакри армағон

تا نیاریدم ابوبکر ارمغان

Ҳеҷ судӣ нест кӯдак нестам

هیچ سودی نیست کودک نیستم

То ба зару сими ҳайрони бистум

تا به زر و سیم حیران بیستم

То наёрӣ саҷда нараҳе эй забун

تا نیاری سجده نرهی ای زبون

Гар бипаймое ту масҷидро ба кун

گر بپیمایی تو مسجد را به کون

Манеҳён ангехтанд аз чапу рост

منهیان انگیختند از چپ و راست

Ки андарин вайрона бўбкрӣ куҷост

که اندرین ویرانه بوبکری کجاست

Баъди се рӯз ва се шаб ки аштоФтнд

بعد سه روز و سه شب که اشتافتند

Як Абубакрӣ нзорӣ ёфтанд

یک ابوبکری نزاری یافتند

Раҳи гузар буд ва бимонада аз мараз

ره گذر بود و بمانده از مرض

Дар яке гӯшаи харобаи пари ҳрз

در یکی گوشهٔ خرابه پر حرض

Хуфта буд ӯ дар яке кунҷии хароб

خفته بود او در یکی کنجی خراب

Чун бдидндши бгФтндши шитоб

چون بدیدندش بگفتندش شتاب

Хез ки султони туро толиб шудаст

خیز که سلطان ترا طالب شدست

Каз ту хоҳад шаҳри мо аз қатл раст

کز تو خواهد شهر ما از قتل رست

Гуфт агар поем бадӣ ё мақдамӣ

گفت اگر پایم بدی یا مقدمی

Худ ба роҳи худ ба мақсади рФтмӣ

خود به راه خود به مقصد رفتمی

Андарин душмани кода кӣ мондамӣ

اندرین دشمن‌کده کی ماندمی

Сӯии шаҳри дӯстон май рондмӣ

سوی شهر دوستان می‌راندمی

Таҳтаи мурдаи кашони бФроштнд

تختهٔ مرده‌کشان بفراشتند

Ваон Абубакр маро бардоштанд

وان ابوبکر مرا برداشتند

Сӯии хўормшоаҳи ҳмолони кашон

سوی خوارمشاه حمالان کشان

намекашидандаш ки то бинад нишон

می‌کشیدندش که تا بیند نشان

Сабзивораст ин ҷаҳону марди ҳақ

سبزوارست این جهان و مرد حق

Андарин ҷо зойеъасту ммтҳқ

اندرین جا ضایعست و ممتحق

Ҳаст хўормшоаҳи яздони ҷалил

هست خوارمشاه یزدان جلیل

Дил ҳаме хоҳад азин қавми рзил

دل همی خواهد ازین قوم رذیل

Гуфт лои инзри илои тсўиркм

گفت لا ینظر الی تصویرکم

Фобтғўои зои алқлби фии тадбир кам

فابتغوا ذا القلب فی‌تدبیر کم

Ман зи соҳиб дил кунам дар ту назар

من ز صاحب‌دل کنم در تو نظر

На ба нақши саҷдау эсори зар

نه به نقش سجده و ایثار زر

Ту дили худро чу дили пиндоштӣ

تو دل خود را چو دل پنداشتی

Ҷусту ҷӯии аҳли дили бгзоштӣ

جست و جوی اهل دل بگذاشتی

Дил кигар ҳФсд чу ин ҳафт осмон

دل که گر هفصد چو این هفت آسمان

Андрў ояд шавад ёвау ниҳон

اندرو آید شود یاوه و نهان

Ин чунин дили резаҳоро дил магӯ

این چنین دل ریزه‌ها را دل مگو

Сабзивори андар Абубакрӣ биҷӯ

سبزوار اندر ابوبکری بجو

Соҳиби дили оинаи шаш рӯ шавад

صاحب دل آینهٔ شش‌رو شود

Ҳақи азу дар шаш ҷиҳати нозир буд

حق ازو در شش جهت ناظر بود

Ҳар ки андари шаш ҷиҳат дорад мақар

هر که اندر شش جهت دارد مقر

Накунадаш бевосита ӯ ҳақи назар

نکندش بی‌واسطهٔ او حق نظر

Гар кунад рад аз барои ӯ кунад

گر کند رد از برای او کند

Вари қабули орад ҳамӯ бошад санад

ور قبول آرد همو باشد سند

Бе азуи надиҳад касеро ҳақ навол

بی‌ازو ندهد کسی را حق نوال

Шама Эй гуфтам ман аз соҳиби висол

شمه‌ای گفتم من از صاحب‌وصال

Мавҳибатро бар кафи дасташ наад

موهبت را بر کف دستش نهد

Вази кафши онро ба марҳӯмон диҳад

وز کفش آن را به مرحومان دهد

Бо кафши дарёии кулро иттисол

با کفش دریای کل را اتصال

Ҳаст бе чун ва чигуна ва бар камол

هست بی‌چون و چگونه و بر کمال

Иттисолӣ ки нагунҷад дар калом

اتصالی که نگنجد در کلام

Гуфтанаш таклиф бошад вассалом

گفتنش تکلیف باشد والسلام

Сад ҷувол зар биорӣ эй ғанӣ

صد جوال زر بیاری ای غنی

Ҳақ бигӯед дил биор эй мунҳанӣ

حق بگوید دل بیار ای منحنی

Гар з ту розӣаст дили ман розӣам

گر ز تو راضیست دل من راضیم

Вари зи ту маъраз буд эърозем

ور ز تو معرض بود اعراضیم

Нанигарам дар ту дар он дил бингарам

ننگرم در تو در آن دل بنگرم

Тӯҳфа ӯро ор эй ҷон бар дирам

تحفه او را آر ای جان بر درم

Бо ту ӯ чунаст ҳастам ман чунон

با تو او چونست هستم من چنان

Зери пой модарон бошад ҷинон

زیر پای مادران باشد جنان

Модару бобоу асл халқ ӯст

مادر و بابا و اصل خلق اوست

эй хунаки онкас ки донад дили зи пӯст

ای خنک آنکس که داند دل ز پوست

Ту бигӯе нак дил оварадам ба ту

تو بگویی نک دل آوردم به تو

Гуядат парасти азин дилҳо қтў

گویدت پرست ازین دلها قتو

Он дилиовар ки қутб олам ӯст

آن دلی آور که قطب عالم اوست

Ҷони ҷони ҷони ҷон одам ӯст

جان جان جان جان آدم اوست

Аз барои он дили пари нур ва бар

از برای آن دل پر نور و بر

Ҳаст он султони дилҳо мунтазир

هست آن سلطان دلها منتظر

Ту бигардӣ рӯзҳо дар сабзивор

تو بگردی روزها در سبزوار

Ончунон дилро наёбӣ зи эътибор

آنچنان دل را نیابی ز اعتبار

Пас дили пажмурдаи пусидаи ҷон

پس دل پژمردهٔ پوسیده‌جان

Бар сар таҳта наҳй он сӯи кашон

بر سر تخته نهی آن سو کشان

Ки дил оварадам туро эй шаҳриёр

که دل آوردم ترا ای شهریار

Ба азин дил набӯд андари сабзивор

به ازین دل نبود اندر سبزوار

Гуядат ин гўрхонаҳи сет эй ҷирӣ

گویدت این گورخانه‌ست ای جری

Ки дили мурдаи бдинҷо оварӣ

که دل مرده بدینجا آوری

Рӯ биовар он дилии кӯ шоҳ хуаст

رو بیاور آن دلی کو شاه‌خوست

Ки амони сабзивор кун азуаст

که امان سبزوار کون ازوست

Гӯйии он дили зини ҷаҳони пинҳон буд

گویی آن دل زین جهان پنهان بود

Зонк зулмат бо зёи зидон буд

زانک ظلمت با ضیا ضدان بود

Душмании он дил аз рӯзи аласт

دشمنی آن دل از روز الست

Сабзивори табъро миросӣ аст

سبزوار طبع را میراثی است

Зонк ӯ бозасту дунёи шаҳри зоғ

زانک او بازست و دنیا شهر زاغ

Дидани ноҷинс бар ноҷинси доғ

دیدن ناجنس بر ناجنس داغ

Вар кунад нармӣ нифоқӣ ме кунад

ور کند نرمی نفاقی می‌کند

зи истимолат артФоқӣ ме кунад

ز استمالت ارتفاقی می‌کند

намекунад оре на аз баҳри ниёз

می‌کند آری نه از بهر نیاز

То ки носеҳ кам кунад нсҳи дароз

تا که ناصح کم کند نصح دراز

Зонк ин зоғи хаси мурдорҷу

زانک این زاغ خس مردارجو

Сад ҳазорон макр дорад ту ба ту

صد هزاران مکر دارد تو به تو

Гар пазиранд он нифоқашро раҳед

گر پذیرند آن نفاقش را رهید

Шуд нифоқаши айни сидқи мстФид

شد نفاقش عین صدق مستفید

Зонк он соҳиби дил бо кару фар

زانک آن صاحب دل با کر و فر

Ҳаст дар бозори мо маъюби хар

هست در بازار ما معیوب‌خر

Соҳиби дили ҷӯ агар беҷон на Эй

صاحب دل جو اگر بی‌جان نه‌ای

Ҷинси дили шӯгар зиди султон на Эй

جنس دل شو گر ضد سلطان نه‌ای

Онки зарқ ӯ хуш ояд мари туро

آنک زرق او خوش آید مر ترا

Он вале тест на хоси худо

آن ولی تست نه خاص خدا

Ҳар ки ӯ бар ху ва бар табъ ту зист

هر که او بر خو و بر طبع تو زیست

Пеши табъи ту валеаст ва набӣаст

پیش طبع تو ولی است و نبیست

Рӯ ҳаво бигзор то бӯят шавад

رو هوا بگذار تا بویت شود

Ваон машоми хуш ъбрҷўит шавад

وان مشام خوش عبرجویت شود

Аз ҳўоронӣ димоғат фосидаст

از هوارانی دماغت فاسدست

Машку анбари пеши мағзати косдст

مشک و عنبر پیش مغزت کاسدست

Ҳад надорад ин сухану оҳӯии мо

حد ندارد این سخن و آهوی ما

Май гурезади андари охири ҷобаҷо

می‌گریزد اندر آخر جابجا