Аҳмақона аз синони раҳмати мҷу

احمقانه از سنان رحمت مجو

Зон шаҳии ҷӯи кон буд дар даст ӯ

زان شهی جو کان بود در دست او

Босанону теғи лоба чун кунӣ

با سنان و تیغ لابه چون کنی

Кӯ асир омад ба дасти он суннӣ

کو اسیر آمد به دست آن سنی

ӯ ба санъати озрст ва ман санам

او به صنعت آزرست و من صنم

Олатӣ кӯ созадам ман он шавам

آلتی کو سازدم من آن شوم

Гар маро соғар кунад соғар шавам

گر مرا ساغر کند ساغر شوم

Вари маро ханҷар кунад ханҷар шавам

ور مرا خنجر کند خنجر شوم

Гар маро чашма кунад обии даҳум

گر مرا چشمه کند آبی دهم

Вари маро оташ кунад тобии даҳум

ور مرا آتش کند تابی دهم

Гар маро борон кунад хирмани даҳум

گر مرا باران کند خرمن دهم

Вари маро новак кунад дар тани ҷҳм

ور مرا ناوک کند در تن جهم

Гар маро Марӣ кунад заҳри афканам

گر مرا ماری کند زهر افکنم

Вари маро ёрӣ кунад хизмат кунам

ور مرا یاری کند خدمت کنم

Ман чу калакам дар миёни асбъин

من چو کلکم در میان اصبعین

Нестам дар сафи тоъати байни байн

نیستم در صف طاعت بِیْن‌بِیْن

Хокро машғӯл кард ӯ дар сухан

خاک را مشغول کرد او در سخن

Як кафии брбўд аз он хоки куҳан

یک کفی بربود از آن خاک کهن

Соҳирона дар рабӯд аз хокдон

ساحرانه در ربود از خاکدان

Хоки машғӯли сухан чун бе худон

خاک مشغول سخن چون بی‌خودان

Барад то ҳақи турбат берой ро

بُرد تا حق تربت بی‌رای را

То ба мактаби он гурезони пой ро

تا به مکتب آن گریزان پای را

Гуфт яздон ки ба илми равшанам

گفت یزدان که به علم روشنم

Ки турои ҷаллоди ин халқон кунам

که تو را جلاد این خلقان کنم

Гуфт ё раб душманам гиранд халқ

گفت یا رب دشمنم گیرند خلق

Чун фишорами халқро дар марги ҳалқ

چون فشارم خلق را در مرگْ حلق

Ту равои дории худованди суннӣ

تو روا داری خداوند سنی

Ки марои мбғўзу душман рӯ кунӣ

که مرا مبغوض و دشمن‌رو کنی؟

Гуфт асбобии падеди орми аён

گفت اسبابی پدید آرم عیان

Аз табу қўлнҷу сарсому синон

از تب و قولنج و سرسام و سنان

Ки бгрдонми назарашонро зи ту

که بگردانم نظرشان را ز تو

Дар маразҳо ва сабабҳои се ту

در مرض‌ها و سبب‌های سه‌تو

Гуфт ё раб бандагон ҳастанд низ

گفت یا رب بندگان هستند نیز

Ки сабабҳоро бадаранд эй азиз

که سبب‌ها را بدرند ای عزیز

Чашмашон бошад гузора аз сабаб

چشمشان باشد گذاره از سبب

Дар гузашта аз ҳуҷб аз фазли раб

در گذشته از حجب از فضل رب

Серумаи тавҳид аз кҳоли ҳол

سرمهٔ توحید از کحال حال

Ёфта рустаи зи иллату аътлол

یافته رسته ز علت و اعتلال

Нанигаранд андари табу қўлнҷу сил

ننگرند اندر تب و قولنج و سل

Роҳ ндиҳанд ин сабабҳоро ба дил

راه ندهند این سببها را به دل

Зонк ҳар як зини маразҳоро давост

زانک هر یک زین مرضها را دواست

Чун даво напазирад он феъл қазост

چون دوا نپذیرد آن فعل قضاست

Ҳар мараз дорад даво май дони яқин

هر مرض دارد دوا می‌دان یقین

Чун давои ранҷи сармои пӯстин

چون دوای رنج سرما پوستین

Чун худо хоҳад ки мардии бФсрд

چون خدا خواهد که مردی بفسرد

Сардӣ аз сад пӯстин ҳам бугзарад

سردی از صد پوستین هم بگذرد

Дар вуҷӯдаши ларзае бунаад ки он

در وجودش لرزه‌ای بنهد که آن

На ба ҷома ба шавад на аз ошён

نه به جامه به شود نه از آشیان

Чун қазо ояд табиб аблаҳ шавад

چون قضا آید طبیب ابله شود

Ваон даво дар нафъи ҳам гмраҳ шавад

وان دوا در نفع هم گمره شود

Кӣ шавад маҳҷӯби идроки басир

کی شود محجوب ادراک بصیر

Зини сабабҳои ҳиҷоби гӯли гир

زین سببهای حجاب گول‌گیر

Асл бинад дида чун акмал буд

اصل بیند دیده چون اکمل بود

Фаръ бинад чунк марди аҳвал буд

فرع بیند چونک مرد احول بود