Шуъла мезад оташи ҷони сафеҳ

شعله می‌زد آتشِ جانِ سفیه

Ки оташӣ буд алўлди сари абӣа

که آتشی بود الوَلَد سِّرُ أَبیه

На ғалат гуфтам ки бади қаҳри худо

نه غلط گفتم که بُد قهرِ خدا

Иллатиро пеш овардан чаро

علّتی را پیش آوردن چرا

Кор беиллат мубарро аз илал

کارِ بی‌علت مُبَرّا از علل

Мустамар ва мустақараст аз азал

مُستَمِر و مُستَقِرّست از ازل

Дар камоли сунъи поки мстҳс

در کمالِ صُنعِ پاکِ مُستَحَث

Иллати ҳодис чаҳ гунҷад ё ҳдс

علّتِ حادث چه گُنجد یا حَدَث

Сари об чаҳ буд оби мо сунъ ӯст

سِرِّ اَب چه بود اَبِ ما صُنعِ اوست

Сунъ мағзасту оби сӯрат чу пӯст

صُنع مغزست و اَبِ صورت چو پوست

Ишқи дон эй фундуқи тани дӯстат

عشق دان ای فُندُقِ تن دوستت

Ҷонат ҷӯяд мағзу кӯбади пӯстат

جانت جُویَد مغز و کوبد پوستت

Дӯзахӣ ки пӯст бошад дӯсташ

دوزخی که پوست باشد دوستش

Дод бдлнои ҷлўдои пӯсташ

داد بَدَّلنا جُلُوداً پوستش

Маънӣу мағзат бар оташ ҳокимаст

معنی و مغزت بر آتش حاکِمَست

Лек оташро қшўрт ҳизумаст

لیک آتش را قُشورت هیزمست

Кӯзаи чубин ки дар вай об ҷӯаст

کوزهٔ چوبین که در وی آبِ جُوست

Қудрати оташи ҳама бар зарф ӯст

قدرتِ آتش همه بر ظرفِ اوست

Маънии инсон бар оташ моликаст

معنیِ انسان بر آتش مالِکست

Молики дӯзахи дарав кӣ ҳолкаст

مالکِ دوزخ دَرو کِی هالِکست

Пас миФзои ту бадани маънии Фзо

پس مَیَفزا تو بدن معنی فزا

То чу молик бошӣ оташро киё

تا چو مالک باشی آتش را کیا

Пӯстҳо бар пӯст май афзӯда Эй

پوست‌ها بر پوست می‌افزوده‌ای

Лоҷарам чун пӯсти андари дӯда Эй

لاجرم چون پوست اندر دوده‌ای

Зонк оташро алафи ҷуз пӯст нест

زانکه آتش را علف جز پوست نیست

Қаҳри ҳақи он кибрро пӯстин кунӣаст

قهرِ حقّ آن کِبر را پوستین‌کَنیست

Ин такаббур аз натиҷа пӯстаст

این تکبّر از نتیجهٔ پوستَست

Ҷоҳу моли он кибрро зон дӯстаст

جاه و مال آن کِبر را زان دوستَست

Ин такаббур чист ғифлат аз лбоб

این تکبّر چیست غفلت از لُباب

Мунҷамид чун ғифлати яхи зи офтоб

منجمد چون غفلتِ یخ ز آفتاب

Чун хабар шуд зи офтобаш ях намонад

چون خبر شد ز آفتابش یخ نماند

Нарми гашту гарми гашт ва тез ронад

نرم گشت و گرم گشت و تیز راند

Шуд з дид лаби ҷумлаи тани тамаъ

شد ز دیدِ لُبّ جملهٔ تن طَمَع

Хор ва ошиқ шуд ки зли ман тамаъ

خوار و عاشق شد که ذَلَّ مَن طَمِع

Чун набинад мағз қонеъ шуд ба пӯст

چون نبیند مغز قانع شد به پوست

Банди ъзи ман қнъ зиндон ӯст

بندِ عَزَّ مَن قَنِع زندانِ اوست

Иззати ӣнҷои гбристу зли дайн

عزّت اینجا گَبریَست و ذُلّ دین

Санг то фонӣ нашуд кӣ шуд нигин

سنگ تا فانی نشد کِی شد نگین

Дар мақоми сангии онгоҳии ано

در مقامَ سنگی آنگاهی اَنا

Вақти мискини гаштани тести вФно

وقتِ مِسکین گشتنِ تُست وفنا

Кибр зон ҷӯяд ҳамеша ҷоҳу мол

کِبر زان جویَد همیشه جاه و مال

Ки з саргинаст гулханро камол

که ز سِرگینست گلخن را کمال

Кини ду дояи пӯстро афзӯн кунанд

کین دو دایه پوست را افزون کنند

Шҳму лаҳму кибру нихвати окннд

شَحم و لَحم و کِبر و نَخوَت آکَنند

Дидаро бар лаби лаби нФроштнд

دیده را بر لُبّ لُبّ نفراشتند

Пӯстро зон рӯй лаб пиндоштанд

پوست را زان روی لُبّ پنداشتند

Пеши вои Иблис буд ин роҳ ро

پیشوا ابلیس بود این راه را

Кӯ шикор омад шбикаҳи ҷоҳ ро

کو شکار آمد شَبیکهٔ جاه را

Мол чун мораст ва он ҷоҳи аждаҳо

مال چون مارست و آن جاه اژدها

Сояи мардони зумурради ин ду ро

سایهٔ مردان زمرّد این دو را

Зон зумурради морро дидаи ҷаҳд

زان زمرّد مار را دیده جَهَد

Кӯр гардад мору раҳи рӯ во раҳад

کور گردد مار و ره‌رو وا رهد

Чун барин раҳ хор биниҳод он раис

چون بَرین رَه خار بنهاد آن رئیس

Ҳар ки хаст ӯ гуфта лаънат бар блис

هر که خَست او گفته لعنت بر بلیس

Яъне ин ғам бар ман аз ғдр вайаст

یعنی این غم بر من از غَدرِ وِیَست

Ғдрро он муқтадои собиқи пист

غَدر را آن مُقتدا سابق‌پِیَست

Баъди азуи худ қарн бар қарн омаданд

بَعد ازو خود قَرن بر قَرن آمدند

Ҷумлагон бар суннат ӯ по заданд

جملگان بر سنّتِ او پا زدند

Ҳар ки бунаади суннати бад эй фато

هر که بنهد سنّتِ بَد ای فَتا

То дар уфтад баъд ӯ халқ аз ъмӣ

تا در افتد بعدِ او خلق از عَمی

Ҷамъ гардад бар ваии он ҷумлаи буза

جمع گردد بر وی آن جملهٔ بَزَه

Кӯ сиррӣ будаст ва эшон дами ғазза

کو سری بودَست و ایشان دُم‌غَزَه

Лек одами чорқ ва он пӯстин

لیک آدم چارق و آن پوستین

Пеш меоварад ки ҳастам зи тин

پیش می‌آورد که هستم ز طین

Чун Аёзи он чорқши мўрўд буд

چون ایاز آن چارقش مورود بود

Лоҷарам ӯ оқибати Маҳмӯд буд

لاجرم او عاقبت محمود بود

Ҳаст мутлақ корсоз нестӣаст

هستِ مُطلق کارسازِ نیستیست

Коргоҳ ҳаст кун ҷуз нест чист

کارگاهِ هست‌کُن جز نیست چیست

Бар навиштаи ҳеҷ бинависад касе

بر نوشته هیچ بنویسد کسی

ё наҳола корди андари мғрсӣ

یا نهاله کارَد اندر مغرسی

Коғазӣ ҷӯяд ки он бинвишта нест

کاغذی جویَد که آن بنوشته نیست

Тухми корди музиъӣ ки кушта нест

تخم کارَد موضعی که کِشته نیست

Ту бародари мавзе нокушта бош

تو برادر موضعی ناکِشته باش

Коғаз аспед нобинвишта бош

کاغذِ اسپیدِ نابنوشته باش

То мушаррафи гардӣ аз навен волқлм

تا مشرّف گردی از نون وَالقَلَم

То бикорад дар ту тухми он зўолкрм

تا بکارَد در تو تخم آن ذوالکَرَم

Худ азин полудаи нолесидаи гир

خود ازین پالوده نالیسیده گیر

Матбахӣ ки дидае нодидаи гир

مَطبخی که دیده‌ای نادیده گیر

Зонк азин полудаи мастӣҳо буд

زانک ازین پالوده مستی‌ها بُوَد

Пӯстину чорқ аз ёдат равад

پوستین و چارق از یادت رَوَد

Чун дар ояд назъу марг оҳӣ кунӣ

چون در آید نَزع و مرگ آهی کنی

Зикри далқу чорқ онгоҳӣ кунӣ

ذکرِ دلق و چارق آنگاهی کنی

То наМонӣ ғарқи мавҷи зиште

تا نمانی غرقِ موجِ زشتیی

Ки набошад аз паноҳии пуште

که نباشد از پناهی پُشتیی

Ёди норай аз сафинаи ростин

یاد ناری از سفینهٔ راستین

Нанигарӣ дар чорқ ва дар пӯстин

ننگری در چارق و در پوستین

Чунк дармонӣ ба ғарқоби фано

چونکه درمانی به غرقابِ فنا

Пас злмнои вирдсозӣ бар вло

پس ظَلَمنا وِرد سازی بر وِلا

Дев гуяд бингаред ин хом ро

دیو گوید بنگرید این خام را

Сар бурид ин мурғ беҳангом ро

سَر بُرید این مرغِ بی‌هنگام را

Даври ин хислати зи фарҳанги Аёз

دور این خصلت ز فرهنگِ ایاز

Ки падед ояд намозаш бе намоз

که پدید آید نمازش بی‌نماز

ӯ хурӯс осмон бӯда зи пеш

او خروسِ آسمان بوده ز پیش

Наъраҳои ӯ ҳама дар вақти хеш

نعره‌های او همه در وقتِ خویش