Ин сухан поён надорад он Фриқ
این سخن پایان ندارد آن فریق
Бар гирифтанд аз паии он дизи тариқ
بر گرفتند از پی آن دز طریق
Бар дарахт гандум манеҳӣ заданд
بر درخت گندم منهی زدند
Аз тавилаи мухлисон берун шуданд
از طویلهٔ مخلصان بیرون شدند
Чун шуданд аз манъ ва наяш гарм тар
چون شدند از منع و نهیش گرمتر
Сӯии он қалъа бар овараданд сар
سوی آن قلعه بر آوردند سر
Бар ситези қавли шоҳи Муҷтабо
بر ستیز قول شاه مجتبی
То ба қалъаи сбрсўзи ҳаши рибо
تا به قلعهٔ صبرسوز هشربا
Омаданд аз рағми ақли пндтўз
آمدند از رغم عقل پندتوز
Дар шаби торик бар гашта зи рӯз
در شب تاریک بر گشته ز روز
Андари он қалъаи хуши зоти алсўр
اندر آن قلعهٔ خوش ذات الصور
Панҷ дар дар баҳр ва панҷӣ сӯй бар
پنج در در بحر و پنجی سوی بر
Панҷ аз он чун ҳис ба сӯии рангу бӯ
پنج از آن چون حس به سوی رنگ و بو
Панҷ аз он чун ҳиси ботини розҷу
پنج از آن چون حس باطن رازجو
Зон ҳазорон сӯрату нақш ва нигор
زان هزاران صورت و نقش و نگار
намешуданд аз сӯ ба сӯи хуш бе қарор
میشدند از سو به سو خوش بیقرار
Зини қадаҳҳои сувар кам бош маст
زین قدحهای صور کمباش مست
То нагардӣ бути тарошу бути параст
تا نگردی بتتراش و بتپرست
Аз қадаҳҳои сувар бигузар маи ист
از قدحهای صور بگذر مهایست
Бода дар ҷомаст лек аз ҷом нест
باده در جامست لیک از جام نیست
Сӯии бода бахш бигушо паҳни Фм
سوی بادهبخش بگشا پهن فم
Чун расад бода наёяд ҷом кам
چون رسد باده نیاید جام کم
Одмои маънии дилбандами биҷавӣ
آدما معنی دلبندم بجوی
Тарки қишру сӯрат гандум бигӯӣ
ترک قشر و صورت گندم بگوی
Чунк Ригӣ орад шуд баҳри халил
چونک ریگی آرد شد بهر خلیل
Донк маъзуласт гандум Эй набел
دانک معزولست گندم ای نبیل
Сӯрат аз бесӯрат ояд дар вуҷӯд
صورت از بیصورت آید در وجود
Ҳам чунонк аз оташӣ зодаст дӯд
همچنانک از آتشی زادست دود
Камтарини айби мусаввир дар хисол
کمترین عیب مصور در خصال
Чун паёпай байняш ояд малол
چون پیاپی بینیش آید ملال
Ҳайрати маҳзи орадат бе сӯратӣ
حیرت محض آردت بیصورتی
Зодаи сад гавани олат аз бе олатӣ
زاده صد گون آلت از بیآلتی
Бе зи дастии дастҳо бофади ҳаме
بی ز دستی دستها بافد همی
Ҷон ҷон созад мусаввири одамӣ
جان جان سازد مصور آدمی
Ончунон ки андари дил аз ҳиҷру висол
آنچنان که اندر دل از هجر و وصال
намешавад бофидаи гӯногӯни хаёл
میشود بافیده گوناگون خیال
Ҳеҷ монад ин муассир бо асар
هیچ ماند این مؤثر با اثر
Ҳеҷ монад бонгу навҳа бо зарар
هیچ ماند بانگ و نوحه با ضرر
Навҳаро сӯрати зарар бе сӯратаст
نوحه را صورت ضرر بیصورتست
Дасти хоинд аз зарар каш нест даст
دست خایند از ضرر کش نیست دست
Ин мисл нолоиқаст эй мустадал
این مثل نالایقست ای مستدل
Ҳилаи тафҳимро ҷаҳди алмқл
حیلهٔ تفهیم را جهد المقل
Сунъ бе сӯрати бикоради сӯратӣ
صنع بیصورت بکارد صورتی
Тан бирӯяд бо ҳавосу олатӣ
تن بروید با حواس و آلتی
То чаҳ сӯрат бошад он бар вифқи худ
تا چه صورت باشد آن بر وفق خود
Андари оради ҷисмро дар неку бад
اندر آرد جسم را در نیک و بد
Сӯрати неъмат буд шокир шавад
صورت نعمت بود شاکر شود
Сӯрати муҳлат буд собир шавад
صورت مهلت بود صابر شود
Сӯрати раҳмӣ буд болон шавад
صورت رحمی بود بالان شود
Сӯрати захмӣ буд нолон шавад
صورت زخمی بود نالان شود
Сӯрати шаҳрӣ буд гирад сафар
صورت شهری بود گیرد سفر
Сӯрати тирӣ буд гирад сипар
صورت تیری بود گیرد سپر
Сӯрати хубон буд ъушрат кунад
صورت خوبان بود عشرت کند
Сӯрати ғайбӣ буд хилват кунад
صورت غیبی بود خلوت کند
Сӯрати муҳтоҷии оради сӯии касб
صورت محتاجی آرد سوی کسب
Сӯрати бозуи варии орад ба ғасб
صورت بازو وری آرد به غصب
Ин зи ҳаду андоза ҳо бошад бурун
این ز حد و اندازهها باشد برون
Доъии феъл аз хаёли гӯнаи гаван
داعی فعل از خیال گونهگون
Бе ниҳояти кешҳоу пеша ҳо
بینهایت کیشها و پیشهها
Ҷумлаи зилли сӯрати андеша ҳо
جمله ظل صورت اندیشهها
Бар лаби боми истодаи қавми хуш
بر لب بام ایستاده قوم خوش
Ҳар якеро бар замини байни соя аш
هر یکی را بر زمین بین سایهاش
Сӯрат фикраст бар боми машйад
صورت فکرست بر بام مشید
Вони амал чун соя бар арқони падед
وآن عمل چون سایه بر ارکان پدید
Феъл бар арқону фикрати мкттм
فعل بر ارکان و فکرت مکتتم
Лек дар таъсиу васлати ду ба ҳам
لیک در تاثیر و وصلت دو به هم
Он сувар дар базм каз ҷом хушӣаст
آن صور در بزم کز جام خوشیست
Фоида ӯ бехудӣу биҳшист
فایدهٔ او بیخودی و بیهشیست
Сӯрати марду зану лаъибу ҷимоъ
صورت مرد و زن و لعب و جماع
Фоидаи ш бе ҳушии вақти вқоъ
فایدهش بیهوشی وقت وقاع
Сӯрати нону намак кон неъматаст
صورت نان و نمک کان نعمت است
Фоидаи ши он қӯт бе сӯратаст
فایدهش آن قوت بیصورت است
Дар масофи он сӯрати теғу сипар
در مصاف آن صورت تیغ و سپر
Фоидаи ш бесӯратӣ яъне зафар
فایدهش بیصورتی یعنی ظفر
Мадрисау таълиқу сӯратҳои вай
مدرسه و تعلیق و صورتهای وی
Чун ба дониш муттасил шуд гашти тай
چون به دانش متصل شد گشت طی
Ин сувар чун банда бе сӯратанд
این صور چون بندهٔ بیصورتند
Пас чаро дар нафй соҳиб неъматанд
پس چرا در نفی صاحبنعمتند
Ин сувар дорад з бе сӯрати вуҷӯд
این صور دارد ز بیصورت وجود
Чист пас бар мавҷади хешаши ҷҳўд
چیست پس بر موجد خویشش جحود
Худ азу ёбад зуҳӯри инкор ӯ
خود ازو یابد ظهور انکار او
Нест ғайри акси худ ин кор ӯ
نیست غیر عکس خود این کار او
Сӯрати девору сақф ҳар макон
صورت دیوار و سقف هر مکان
Сояи андешаи меъмори дон
سایهٔ اندیشهٔ معمار دان
Гарчи худ андари маҳали аФткор
گرچه خود اندر محل افتکار
Нест сангу чӯбу хиштии ошкор
نیست سنگ و چوب و خشتی آشکار
Фоили мутлақи яқин бе сӯратаст
فاعل مطلق یقین بیصورتست
Сӯрати андари даст ӯ чун олатаст
صورت اندر دست او چون آلتست
Гуҳи гуҳи он бесӯрат аз ктми адам
گه گه آن بیصورت از کتم عدم
Мари суварро рӯи намояд аз карам
مر صور را رو نماید از کرم
То мадад гирад азу ҳар сӯратӣ
تا مدد گیرد ازو هر صورتی
Аз камол ва аз ҷамолу қудратӣ
از کمال و از جمال و قدرتی
Боз бесӯрат чу пинҳон кард рӯ
باز بیصورت چو پنهان کرد رو
Омаданд аз баҳри код дар рангу бӯ
آمدند از بهر کد در رنگ و بو
Сӯратӣ аз сӯрати дигари камол
صورتی از صورت دیگر کمال
Гар биҷӯед бошад он айни залол
گر بجوید باشد آن عین ضلال
Пас чаҳ арза мекунӣ эй бе гуҳар
پس چه عرضه میکنی ای بیگهر
Эҳтиёҷи худ ба муҳтоҷӣ дигар
احتیاج خود به محتاجی دگر
Чун сувари бандаи сет бар яздон магӯ
چون صور بندهست بر یزدان مگو
Занн мабар сӯрат ба ташбеҳаши мҷу
ظن مبر صورت به تشبیهش مجو
Дар тазаррӯъи ҷӯй ва дар аФнои хеш
در تضرع جوی و در افنای خویش
Каз тафаккури ҷуз сувар ноед ба пеш
کز تفکر جز صور ناید به پیش
Вари зи ғайр сӯратат набӯд фара
ور ز غیر صورتت نبود فره
Сӯратии кон бе ту зояд дар ту ба
صورتی کان بیتو زاید در تو به
Сӯрати шаҳрӣ ки онҷо май рӯй
صورت شهری که آنجا میروی
Завқ бесӯрат кашидат эй рӯй
ذوق بیصورت کشیدت ای روی
Пас ба маънӣ май рӯй то ломакон
پس به معنی میروی تا لامکان
Ки хушӣ ғайр маконасту замон
که خوشی غیر مکانست و زمان
Сӯрати ёрӣ ки сӯй ӯ шӯй
صورت یاری که سوی او شوی
Аз барои мӯнисиаш май рӯй
از برای مونسیاش میروی
Пас бмънии сӯй бесӯрат шудӣ
پس بمعنی سوی بیصورت شدی
Гарчи зон мақсӯд ғофил омадӣ
گرچه زان مقصود غافل آمدی
Пас ҳақиқати ҳақ буд маъбуди кул
پس حقیقت حق بود معبود کل
Каз пай завқаст сайрони сбл
کز پی ذوقست سیران سبل
Лек баъзе рӯи сӯй дам карда анд
لیک بعضی رو سوی دم کردهاند
Гарчи сар асласт сар гум карда анд
گرچه سر اصلست سر گم کردهاند
Лек он сари пеши ин золони гум
لیک آن سر پیش این ضالان گم
намедиҳад дод сиррӣ аз роҳи дам
میدهد داد سری از راه دم
Он з сар меёбад он дод ин зи дам
آن ز سر مییابد آن داد این ز دم
Қавми дигари по ва сар карданд гум
قوم دیگر پا و سر کردند گم
Чунк гум шуд ҷумла ҷумла ёфтанд
چونک گم شد جمله جمله یافتند
Аз кам омад сӯй кул бишитофтанд
از کم آمد سوی کل بشتافتند