Амрءи алқис аз мамолики хушки лаб

امرء القیس از ممالک خشک‌لب

Ҳам кашидаш ишқ аз хиттаи араб

هم کشیدش عشق از خطهٔ عرب

То биёмад хишт мезад дар табук

تا بیامد خشت می‌زد در تبوک

Бо малик гуфтанд шоҳӣ аз мулӯк

با ملک گفتند شاهی از ملوک

Амрء алқис омадаст ин ҷо ба код

امرء القیس آمدست این‌جا به کد

Дар шикори ишқ ва хиштӣ ме занад

در شکار عشق و خشتی می‌زند

Он малик бархест шаб шуд пеш ӯ

آن ملک برخاست شب شد پیش او

Гуфта ӯро эй млики хуби рӯ

گفته او را ای ملیک خوب‌رو

Юсуф вақте ду маликат шуд камол

یوسف وقتی دو ملکت شد کمال

Мари турои ром аз билод ва аз ҷамол

مر ترا رام از بلاد و از جمال

Гашта мардони бандагон аз теғи ту

گشته مردان بندگان از تیغ تو

Ваон занони малики ма бе меғи ту

وان زنان ملک مه بی‌میغ تو

Пеш мо бошӣ ту бахти мо буд

پیش ما باشی تو بخت ما بود

Ҷони мо аз васли ту сад ҷон шавад

جان ما از وصل تو صد جان شود

Ҳам ман ва ҳам малики ман мамлуки ту

هم من و هم ملک من مملوک تو

эй ба ҳиммати маликҳо матрӯки ту

ای به همت ملک‌ها متروک تو

Фалсафа гуфташ басӣ ва ӯ хамӯш

فلسفه گفتش بسی و او خموش

Ногаҳон во кард аз сар рӯй пӯш

ناگهان وا کرد از سر روی‌پوش

То чаҳ гуфташ ӯ ба гӯш аз ишқу дард

تا چه گفتش او به گوش از عشق و درد

Ҳам чу худ дар ҳол саргурдонаш кард

هم‌چو خود در حال سرگردانش کرد

Даст ӯ бигирифт ва бо ӯ ёр шуд

دست او بگرفت و با او یار شد

ӯ ҳам аз тахту камар безор шуд

او هم از تخت و کمر بیزار شد

То билоди даври рафтанди ин ду шаҳ

تا بلاد دور رفتند این دو شه

Ишқи як Крет накардаст ин гунаҳ

عشق یک کرت نکردست این گنه

Бар бузургони шаҳд ва бар тФлонсти шер

بر بزرگان شهد و بر طفلانست شیر

ӯ баҳри киштӣ буд ман алохир

او بهر کشتی بود من الاخیر

Ғайри ин ду баси мулӯк бе шумор

غیر این دو بس ملوک بی‌شمار

Ишқашон аз малики брбўду табор

عشقشان از ملک بربود و تبار

Ҷони ин се шаҳи бачаи ҳам гирди чин

جان این سه شه‌بچه هم گرد چین

Ҳам чу мурғон гашта ҳар сӯи донаи чин

هم‌چو مرغان گشته هر سو دانه‌چین

Зуҳраи не то лаб гушойанд аз замир

زهره نی تا لب گشایند از ضمیر

Зонк розӣ бо хатар буду хатир

زانک رازی با خطر بود و خطیر

Сад ҳазорон сари бпўлии он замон

صد هزاران سر بپولی آن زمان

Ишқи хашми олӯда зиҳ карда камон

عشق خشم آلوده زه کرده کمان

Ишқи худ бехашм дар вақти хушӣ

عشق خود بی‌خشم در وقت خوشی

Хуй дорад дам ба дами хираи кашӣ

خوی دارد دم به دم خیره‌کشی

Ин буд он лаҳзаи кӯ хушнӯд шуд

این بود آن لحظه کو خشنود شد

Ман чаҳ гӯям чунк хашм олуд шуд

من چه گویم چونک خشم‌آلود شد

Лек мараҷи ҷони фидои шер ӯ

لیک مرج جان فدای شیر او

Каш кашад ин ишқ ва ин шамшер ӯ

کش کشد این عشق و این شمشیر او

Куштанӣ ба аз ҳазорон зиндагӣ

کشتنی به از هزاران زندگی

Салтанатҳо мурдаи ин бандагӣ

سلطنت‌ها مردهٔ این بندگی

Бо кноити розҳо бо ҳам дигар

با کنایت رازها با هم‌دگر

Паст гуфтандӣ ба сад хавфу ҳазар

پست گفتندی به صد خوف و حذر

Розро ғайри худо муҳаррам набӯд

راز را غیر خدا محرم نبود

Оҳро ҷузи осмони ҳам дам набӯд

آه را جز آسمان هم‌دم نبود

Истилоҳотии миёни ҳам дигар

اصطلاحاتی میان هم‌دگر

Доштандӣ баҳри эроди хабар

داشتندی بهر ایراد خبر

Зини лисони алтир ом омухтанд

زین لسان الطیر عام آموختند

Тумтароқ ва сарварӣ андӯхтанд

طمطراق و سروری اندوختند

Сӯрат овоз мурғаст он калом

صورت آواز مرغست آن کلام

Ғофиласт аз ҳоли мурғони марди хом

غافلست از حال مرغان مرد خام

Кӯи сулаймонӣ ки донад лаҳни тайр

کو سلیمانی که داند لحن طیر

Дев гарчи малик гирад ҳаст ғайр

دیو گرچه ملک گیرد هست غیر

Дев бар шабаҳ сулаймон кард ист

دیو بر شبه سلیمان کرد ایست

Илм макраш ҳаст ва ълмнош нест

علم مکرش هست و علمناش نیست

Чун сулаймон аз худои башшош буд

چون سلیمان از خدا بشاش بود

Мантиқи алтирии зи ълмнош буд

منطق الطیری ز علمناش بود

Ту аз он мурғи ҳавоӣ фаҳм кун

تو از آن مرغ هوایی فهم کن

Ки ндидстии туюри ман лдн

که ندیدستی طیور من لدن

Ҷои симурғон буд он сӯии қоф

جای سیمرغان بود آن سوی قاف

Ҳар хаёлиро набошад дасти боф

هر خیالی را نباشد دست‌باف

Ҷузи хаёлиро ки дид он иттифоқ

جز خیالی را که دید آن اتفاق

Онгаҳаш бъдолъён уфтад фироқ

آنگهش بعدالعیان افتد فراق

На фироқи қатъи баҳри маслиҳат

نه فراق قطع بهر مصلحت

Ки омнст аз ҳар фироқи он манқибат

که آمنست از هر فراق آن منقبت

Баҳри астбқоءи он рӯҳии ҷасад

بهر استبقاء آن روحی جسد

Офтоб аз барфи як дами дркшд

آفتاب از برف یک‌دم درکشد

Баҳри ҷони хеши ҷӯи зишони салоҳ

بهر جان خویش جو زیشان صلاح

Ҳин мдзд аз ҳарфи эшон истилоҳ

هین مدزد از حرف ایشان اصطلاح

Он Зулайхо аз сапандон то ба авд

آن زلیخا از سپندان تا به عود

Номи ҷумлаи чиз Юсуф карда буд

نام جمله چیز یوسف کرده بود

Ном ӯ дар номҳо мактум кард

نام او در نامها مکتوم کرد

Муҳаррамонро сари он маълум кард

محرمان را سر آن معلوم کرد

Чун бигуфтӣ муми зи оташ нарм шуд

چون بگفتی موم ز آتش نرم شد

Ин бадии кони ёр бо мо гарм шуд

این بدی کان یار با ما گرم شد

Вар бигуфтӣ ма баромад бингаред

ور بگفتی مه برآمد بنگرید

Вар бигуфтӣ сабз шуд он шохи бед

ور بگفتی سبز شد آن شاخ بید

Вар бигуфтӣ баргҳо хуш май тпнд

ور بگفتی برگها خوش می‌طپند

Вар бигуфтӣ хуши ҳамеи сӯзади сапанд

ور بگفتی خوش همی‌سوزد سپند

Вар бигуфтӣ гул ба булбул роз гуфт

ور بگفتی گل به بلبل راز گفت

Вар бигуфтӣ шаҳи сар Шаҳноз гуфт

ور بگفتی شه سر شهناز گفت

Вар бигуфтӣ чаҳ ҳумоюнаст бахт

ور بگفتی چه همایونست بخت

Вар бигуфтӣ ки бар афшонед рахт

ور بگفتی که بر افشانید رخت

Вар бигуфтӣ ки саққо оварад об

ور بگفتی که سقا آورد آب

Вар бигуфтӣ ки бар омад офтоб

ور بگفتی که بر آمد آفتاب

Вар бигуфтӣ дӯши диягӣ пухта анд

ور بگفتی دوش دیگی پخته‌اند

ё ҳўоиҷ аз пазаши як лахта анд

یا حوایج از پزش یک لخته‌اند

Вар бигуфтӣ ҳаст нонҳо бе намак

ور بگفتی هست نانها بی‌نمک

Вар бигуфтӣ акс мегардад фалак

ور بگفتی عکس می‌گردد فلک

Вар бигуфтӣ ки ба дард омад серум

ور بگفتی که به درد آمد سرم

Вар бигуфтӣ дард сар шуд хўштрм

ور بگفتی درد سر شد خوشترم

Гар ситудӣ аътноқ ӯ бадӣ

گر ستودی اعتناق او بدی

Вари нкўҳидии фироқ ӯ бадӣ

ور نکوهیدی فراق او بدی

Сад ҳазорон номгар бар ҳам задӣ

صد هزاران نام گر بر هم زدی

Қасд ӯу хоҳ ӯ Юсуфи бадӣ

قصد او و خواه او یوسف بدی

Гурусна будӣ чу гуфтӣ ном ӯ

گرسنه بودی چو گفتی نام او

намешудӣ ӯ сайру масти ҷом ӯ

می‌شدی او سیر و مست جام او

Тшнгиш аз ном ӯ сокин шудӣ

تشنگیش از نام او ساکن شدی

Номи Юсуфи шарбат ботин шудӣ

نام یوسف شربت باطن شدی

Вари бадии дардяш зон номи баланд

ور بدی دردیش زان نام بلند

Дард ӯ дар ҳоли гаштии сӯдманд

درد او در حال گشتی سودمند

Вақти сармо будӣ ӯро пӯстин

وقت سرما بودی او را پوستین

Ин кунад дар ишқи номи дӯсти ин

این کند در عشق نام دوست این

Ом мехонанд ҳар дами номи пок

عام می‌خوانند هر دم نام پاک

Ин амал накунад чу набӯд ъшқнок

این عمل نکند چو نبود عشقناک

Онч исо карда буд аз номи ҳў

آنچ عیسی کرده بود از نام هو

намешудӣ пайдои варо аз ном ӯ

می‌شدی پیدا ورا از نام او

Чунк бо ҳақ муттасил гардид ҷон

چونک با حق متصل گردید جان

Зикр он инаст ва зикр инаст он

ذکر آن اینست و ذکر اینست آن

Холӣ аз худ буду пар аз ишқи дӯст

خالی از خود بود و پر از عشق دوست

Пас зи кӯзаи он тлобд ки дараваст

پس ز کوزه آن تلابد که دروست

Хандаи буии заъфарон васл дод

خنده بوی زعفران وصل داد

Гиряи бӯҳои пиёзи он бъод

گریه بوهای پیاز آن بعاد

Ҳар якеро ҳаст дар дили сад мурод

هر یکی را هست در دل صد مراد

Ин набошад мазҳаби ишқу вдод

این نباشد مذهب عشق و وداد

Ёр омад ишқро рӯзи офтоб

یار آمد عشق را روز آفتاب

Офтоби он рӯйро ҳам чун ниқоб

آفتاب آن روی را هم‌چون نقاب

Онк нашносад ниқоб аз рӯй ёр

آنک نشناسد نقاب از روی یار

Обид алшмсаст даст аз вай бидор

عابد الشمس است دست از وی بدار

Рӯз ӯу рӯзии ошиқи ҳам ӯ

روز او و روزی عاشق هم او

Дили ҳамӯи дилсӯзии ошиқи ҳам ӯ

دل همو دلسوزی عاشق هم او

Моҳёнро нақд шуд аз айни об

ماهیان را نقد شد از عین آب

Нону обу ҷомау доруу хоб

نان و آب و جامه و دارو و خواب

Ҳам чу Тифласт ӯ зи пистони шергир

هم‌چو طفلست او ز پستان شیرگیر

ӯ надонад дар ду олами ғайри шер

او نداند در دو عالم غیر شیر

Тифл донад ҳам надонад шер ро

طفل داند هم نداند شیر را

Роҳ набӯд ин тарафи тадбир ро

راه نبود این طرف تدبیر را

Гӣҷ кард ин грдномаҳи рӯҳ ро

گیج کرد این گردنامه روح را

То биёбад фотиҳу мафтӯҳ ро

تا بیابد فاتح و مفتوح را

Гӣҷ набӯд дар равиши блаки андрў

گیج نبود در روش بلک اندرو

Ҳомилаши дарё буд на сайлу ҷӯ

حاملش دریا بود نه سیل و جو

Чун биёбад ӯ ки ёбад гум шавад

چون بیابد او که یابد گم شود

Ҳам чу силии ғарқа қулзум шавад

هم‌چو سیلی غرقهٔ قلزم شود

Дона гум шуд онгаҳе ӯ тин буд

دانه گم شد آنگهی او تین بود

То намардӣ зари надодами ин буд

تا نمردی زر ندادم این بود