Қаҳқаҳа зад он ҷуҳуди санги дил
قهقهه زد آن جهود سنگدل
Аз сари афсӯсу танзу ғашу ғул
از سر افسوس و طنز و غش و غل
Гуфт садиқаш ки ин ханда чаҳ буд
گفت صدیقش که این خنده چه بود
Дар ҷавоби пурсиш ӯ ханда фузуд
در جواب پرسش او خنده فزود
Гуфт агар ҷадат набӯдӣу ғром
گفت اگر جدت نبودی و غرام
Дар харидории ин асвади ғулом
در خریداری این اسود غلام
Ман зи астизаҳ наме ҷўшидмӣ
من ز استیزه نمیجوشیدمی
Худ ба ъушри инаши бФрўшидмӣ
خود به عشر اینش بفروشیدمی
Кӯ ба назд ман наярзад ним донг
کو به نزد من نیرزد نیم دانگ
Ту гарон кардӣ баҳояшро ба бонг
تو گران کردی بهایش را به بانگ
Пас ҷавобаш дод садиқ эй ғбӣ
پس جوابش داد صدیق ای غبی
Гавҳарӣ додӣ ба ҷўзӣ чун сбӣ
گوهری دادی به جوزی چون صبی
Кӯ ба назд ман ҳамеи арзади ду кун
کو به نزد من همیارزد دو کون
Ман ба ҷонаши нозрстми ту ба лавн
من به جانش ناظرستم تو به لون
Зар сурхаст ӯ сияҳи тоби омада
زر سرخست او سیهتاب آمده
Аз барои рашки ин аҳмақи кода
از برای رشک این احمقکده
Дидаи ин ҳафт ранги ҷисмҳо
دیدهٔ این هفت رنگ جسمها
Дар наёбади зини ниқоби он рӯҳ ро
در نیابد زین نقاب آن روح را
Гар мкисӣ карде дар байъ беш
گر مکیسی کردیی در بیع بیش
Додмии ман ҷумлаи малику моли хеш
دادمی من جمله ملک و مال خویش
Вари мкоси афзудеи ман зи иҳтимом
ور مکاس افزودیی من ز اهتمام
Доманӣ зар кардамӣ аз ғайри вом
دامنی زر کردمی از غیر وام
Саҳл додӣ зонк арзон ёфтӣ
سهل دادی زانک ارزان یافتی
Дар надидӣ ҳуққаро нишкофтӣ
در ندیدی حقه را نشکافتی
Ҳуққаи сарбастаи ҷаҳл ту бидод
حقه سربسته جهل تو بداد
Зуди бинӣ ки чаҳ ғабнати аўФтод
زود بینی که چه غبنت اوفتاد
Ҳуққаи пари лаълро додӣ ба бод
حقهٔ پر لعل را دادی به باد
Ҳам чу зангӣ дар сияҳи рӯеи ту шод
همچو زنگی در سیهرویی تو شاد
Оқибати вои ҳсртои гӯйии басӣ
عاقبت وا حسرتا گویی بسی
Бахти вдўлтро фурушади худ касе
بخت و دولت را فروشد خود کسی
Бахт бо ҷома ғуломона расед
بخت با جامهٔ غلامانه رسید
Чашми бадбахтат ба ҷуз зоҳир надид
چشم بدبختت به جز ظاهر ندید
ӯ намаваддат бандагии хештан
او نمودت بندگی خویشتن
Хуй зиштат кард бо ӯ макру фан
خوی زشتت کرد با او مکر و فن
Ин сияҳи асрор тан аспед ро
این سیهاسرار تناسپید را
Бут парастона бигир эй жожхо
بتپرستانه بگیر ای ژاژخا
Ин туро ва он маро барадем суд
این ترا و آن مرا بردیم سود
Ҳин лаками дайн вале дайн эй ҷуҳуд
هین لکم دین ولی دین ای جهود
Худ сазоӣ бут прессатон ин буд
خود سزای بتپرستان این بود
Ҷлши атласи асп ӯ чубин буд
جلش اطلس اسپ او چوبین بود
Ҳам чу гӯри кофарони пари дӯду нор
همچو گور کافران پر دود و نار
Вази бурун бар бастаи сад нақш ва нигор
وز برون بر بسته صد نقش و نگار
Ҳам чу моли золимони беруни ҷамол
همچو مال ظالمان بیرون جمال
Вази дарунаши хӯни мазлӯму вабол
وز درونش خون مظلوم و وبال
Чун мунофиқ аз буруни савму салоат
چون منافق از برون صوم و صلات
Вази даруни хоки сиёҳ бе набот
وز درون خاک سیاه بینبات
Ҳам чу абрии холеи пари қру қр
همچو ابری خالیی پر قر و قر
На дарави нафъи замин на қӯт бар
نه درو نفع زمین نه قوت بر
Ҳам чу ваъдаи макру гуфтори дурӯғ
همچو وعدهٔ مکر و گفتار دروغ
Охираши расвоу аввал бо фурӯғ
آخرش رسوا و اول با فروغ
Баъд аз он бигирифт ӯ дасти балол
بعد از آن بگرفت او دست بلال
Он зи захми зирси меҳнат чун хилол
آن ز زخم ضرس محنت چون خلال
Шуд хилолӣ дар даҳоне роҳ ёфт
شد خلالی در دهانی راه یافت
Ҷониби ширини забонӣ май шитофт
جانب شیرینزبانی میشتافت
Чун бидид он хаста рӯй Мустафо
چون بدید آن خسته روی مصطفی
Хар мғшё фитод ӯ бар қафо
خر مغشیا فتاد او بر قفا
То бдирӣ бе худ ва бехеш монад
تا بدیری بیخود و بیخویش ماند
Чун ба хеш омад зи шодӣ ашк ронад
چون به خویش آمد ز شادی اشک راند
Мустафоаш дар канор худ кашид
مصطفیاش در کنار خود کشید
Кас чаҳ донад бахшишии кӯро расед
کس چه داند بخششی کو را رسید
Чун буд мисӣ ки бар эксир зад
چون بود مسی که بر اکسیر زد
Муфлисӣ бар ганҷи пар тавфир зад
مفلسی بر گنج پر توفیر زد
Моҳии пажмурда дар баҳри аўФтод
ماهی پژمرده در بحر اوفتاد
Корвони гум шуда зад бар ршод
کاروان گم شده زد بر رشاد
Он хтоботӣ ки гуфт он дами набӣ
آن خطاباتی که گفت آن دم نبی
Гар занад бар шаб бар ояд аз шабӣ
گر زند بر شب بر آید از شبی
Рӯз равшан гардад он шаб чун сабоҳ
روز روشن گردد آن شب چون صباح
Ман нтонм боз гуфт он истилоҳ
من نتانم باز گفت آن اصطلاح
Худ ту доне ки офтобӣ дар ҳамл
خود تو دانی که آفتابی در حمل
То чаҳ гуяд бо набот ва бо дқл
تا چه گوید با نبات و با دقل
Худ ту донеи ҳам ки он оби зулол
خود تو دانی هم که آن آب زلال
намечаҳ гуяд бо раёҳину ниҳол
می چه گوید با ریاحین و نهال
Сунъи ҳақ бо ҷумлаи аҷзои ҷаҳон
صنع حق با جمله اجزای جهان
Чун дам ва ҳарфаст аз афсуни гарон
چون دم و حرفست از افسونگران
Ҷазби яздон бо асарҳоу сабаб
جذب یزدان با اثرها و سبب
Сад сухан гуяд ниҳон беҳарфу лаб
صد سخن گوید نهان بیحرف و لب
На ки таъси аз қадар маъмӯл нест
نه که تاثیر از قدر معمول نیست
Лек таъсиаши азу маъқӯл нест
لیک تاثیرش ازو معقول نیست
Чун муқаллид буд ақли андари усӯл
چون مقلد بود عقل اندر اصول
Дони муқаллид дар фурӯъаш эй фузул
دان مقلد در فروعش ای فضول
Гар бипурсад ақл чун бошад маром
گر بپرسد عقل چون باشد مرام
Гӯ чунонк ту ндонӣ вассалом
گو چنانک تو ندانی والسلام