Бози гирду қиссаи ранҷури гӯ
باز گرد و قصهٔ رنجور گو
Бо табиби огаҳи сторхў
با طبیب آگه ستارخو
Набз ӯ бигирифт ва воқиф шуд зи ҳол
نبض او بگرفت و واقف شد ز حال
Ки умеди сиҳҳат ӯ бади маҳол
که امید صحت او بد محال
Гуфт ҳар чат дил бихоҳад он бикун
گفت هر چت دل بخواهد آن بکن
То равад аз ҷисмати ин ранҷи куҳан
تا رود از جسمت این رنج کهن
Ҳарчӣ хоҳад хотири ту вои мгир
هرچه خواهد خاطر تو وا مگیر
То нагардад сабру парҳезати зҳир
تا نگردد صبر و پرهیزت زحیر
Сабру парҳези ин маразро дони зиён
صبر و پرهیز این مرض را دان زیان
Ҳарчӣ хоҳад дил дар Ораш дар миён
هرچه خواهد دل در آرش در میان
Ин чунин ранҷурро гуфт эй амӯ
این چنین رنجور را گفت ای عمو
Ҳақи таъолии аъмлўои мо шӣтм
حق تعالی اعملوا ما شئتم
Гуфт рӯи ҳин хайри бодати ҷон ъам
گفت رو هین خیر بادت جان عم
Ман тамошои лаби ҷӯ май рӯм
من تماشای لب جو میروم
Бар муроди дили ҳамеи гашт ӯ бар об
بر مراد دل همیگشت او بر آب
То ки сиҳҳатро биёбад фатҳи боб
تا که صحت را بیابد فتح باب
Бар лаби ҷӯ суфе бинишаста буд
بر لب جو صوفیی بنشسته بود
Дасту рӯ май шаст ва покӣ ме фузуд
دست و رو میشست و پاکی میفزود
ӯ қФоош дид чун тхиилиӣ
او قفااش دید چون تخییلیی
Кард ӯро орзӯии сайле
کرد او را آرزوی سیلیی
Бар қафои сӯфии Ҳамзаи параст
بر قفای صوفی حمزهپرست
Рост мекард аз барои сФъи даст
راست میکرد از برای صفع دست
Корзўро гар наронам то равад
کارزو را گر نرانم تا رود
Он табибам гуфт кон иллат шавад
آن طبیبم گفت کان علت شود
Сайляши андар барам дар маърака
سیلیش اندر برم در معرکه
Зонк лои тлқўо боядӣ тҳлкаҳ
زانک لا تلقوا بایدی تهلکه
Тҳлкаҳи сети ин сабру парҳез эй фалон
تهلکهست این صبر و پرهیز ای فلان
Хуш бикӯбаш тан мазан чун дигарон
خوش بکوبش تن مزن چون دیگران
Чун задаш силии баромади як троқ
چون زدش سیلی برآمد یک طراق
Гуфт сӯфии ҳаии ҳай эй қувоади оқ
گفت صوفی هی هی ای قواد عاق
Хости сӯфӣ то ду се мушташ занад
خواست صوفی تا دو سه مشتش زند
Сблту ришаши якояк бар кунад
سبلت و ریشش یکایک بر کند
Халқи ранҷури диқ ва бечора анд
خلق رنجور دق و بیچارهاند
Вази хдоъи деви силӣ бора анд
وز خداع دیو سیلی بارهاند
Ҷумла дар аизоӣ бе ҷирмони ҳарис
جمله در ایذای بیجرمان حریص
Дар қафоӣ ҳамдигар ҷӯёни нқис
در قفای همدگر جویان نقیص
эй зананда бегуноҳонро қафо
ای زننده بیگناهان را قفا
Дар қафои худ наме бинии ҷазо
در قفای خود نمیبینی جزا
эй ҳаворо тиби худ пиндошта
ای هوا را طب خود پنداشته
Бар заъифони сФъро багумошта
بر ضعیفان صفع را بگماشته
Бар ту хандид онк гуфтат ин давост
بر تو خندید آنک گفتت این دواست
ӯст ки одамро ба гандум раҳнамост
اوست که آدم را به گندم رهنماست
Ки хуред ин дона , эй ду мстъин
که خورید این دانه، ای دو مستعین
Баҳри дору то ткўнои холидин
بهر دارو تا تکونا خالدین
Ӯш луғзонед ва ӯро зад қафо
اوش لغزانید و او را زد قفا
Он қафои вои гашту гашти инро ҷазо
آن قفا وا گشت و گشت این را جزا
Ӯш луғзонед сахти андари злқ
اوش لغزانید سخت اندر زلق
Лек пушту дастгираш буд ҳақ
لیک پشت و دستگیرش بود حق
Кӯҳ буд одам агар пар мор шуд
کوه بود آدم اگر پر مار شد
Кони трёқст ва беазрор шуд
کان تریاقست و بیاضرار شد
Ту ки трёқии надории зарра Эй
تو که تریاقی نداری ذرهای
Аз халоси худ чарое ғарра Эй
از خلاص خود چرایی غرهای
Он таваккули кӯи халилонаи туро
آن توکل کو خلیلانه ترا
Вони каромат чун климт аз куҷо
وآن کرامت چون کلیمت از کجا
То набарди теғати асмъил ро
تا نبرد تیغت اسمعیل را
То кунӣ шаҳи роҳи қаъри нил ро
تا کنی شهراه قعر نیل را
Гар саъидӣ аз минораи аўФтид
گر سعیدی از مناره اوفتید
Бодаши андар ҷома афтод ва раҳед
بادش اندر جامه افتاد و رهید
Чун яқинат нест он бахт эй ҳасан
چون یقینت نیست آن بخت ای حسن
Ту чаро бар бод додӣ хештан
تو چرا بر باد دادی خویشتن
Зини минораи сад ҳазорон ҳам чу од
زین مناره صد هزاران همچو عاد
Дар фитоданду сару сар бод дод
در فتادند و سر و سر باد داد
Сарнигӯни афтодагонро зини минор
سرنگون افتادگان را زین منار
Май нигари ту сад ҳазор андари ҳазор
مینگر تو صد هزار اندر هزار
Ту расан бозӣ намайдонӣ яқин
تو رسنبازی نمیدانی یقین
Шукри поҳо гӯй ва май рӯ бар замин
شکر پاها گوی و میرو بر زمین
Пари мсоз аз коғаз ва аз ки мпр
پر مساز از کاغذ و از که مپر
Ки дар он савдо басӣ рафтаст сар
که در آن سودا بسی رفتست سر
Гарчи он сӯфии пар оташ шуд зи хашм
گرچه آن صوفی پر آتش شد ز خشم
Лек ӯ бар оқибати андохти чашм
لیک او بر عاقبت انداخت چشم
Аввали саф бар касе мондам ба ком
اول صف بر کسی ماندم به کام
Кӯ нагирад дона бинад банди дом
کو نگیرد دانه بیند بند دام
Ҳбзои ду чашми поёни байни род
حبذا دو چشم پایان بین راد
Ки нигаҳ доранд танро аз фасод
که نگه دارند تن را از فساد
Он з поён дид Аҳмад буд кӯ
آن ز پایاندید احمد بود کو
Дид дӯзахро ҳамин ҷои мӯ ба мӯ
دید دوزخ را همینجا مو به مو
Дид аршу курсӣу ҷинот ро
دید عرش و کرسی و جنات را
То дарид ӯ пардаи ғФлот ро
تا درید او پردهٔ غفلات را
Гар ҳамеи хоҳии саломат аз зарар
گر همیخواهی سلامت از ضرر
Чашми зи аввали банду поёнро нигар
چشم ز اول بند و پایان را نگر
То адамҳо ар бибинӣ ҷумла ҳаст
تا عدمها ار ببینی جمله هست
Ҳастҳоро бенгарӣ маҳсуси паст
هستها را بنگری محسوس پست
Ин бибин борӣ ки ҳар каш ақл ҳаст
این ببین باری که هر کش عقل هست
Рӯзу шаб дар ҷуст ва ҷӯй нестаст
روز و شب در جست و جوی نیستست
Дар гадои толиби ҷўдӣ ки нест
در گدایی طالب جودی که نیست
Бар дуконҳо толиби судӣ ки нест
بر دکانها طالب سودی که نیست
Дар мазореъи толиби дахлӣ ки нест
در مزارع طالب دخلی که نیست
Дар мғорси толиби нахлӣ ки нест
در مغارس طالب نخلی که نیست
Дар мадориси толиби илмӣ ки нест
در مدارس طالب علمی که نیست
Дар сўомъи толиби ҳлмӣ ки нест
در صوامع طالب حلمی که نیست
Ҳастҳоро сӯии пас афканда анд
هستها را سوی پس افکندهاند
Нестҳоро толибанд ва банда анд
نیستها را طالبند و بندهاند
Зонк кону махзани сунъи худо
زانک کان و مخزن صنع خدا
Нест ғайри нестӣ дар анҷло
نیست غیر نیستی در انجلا
Пеши азин рамзии бгФтстими азин
پیش ازین رمزی بگفتستیم ازین
Ин ва онро ту яке байни ду мубин
این و آن را تو یکی بین دو مبین
Гуфта шуд ки ҳар саноатгар ки раст
گفته شد که هر صناعتگر که رست
Дар саноат ҷойгоҳ нест ҷуст
در صناعت جایگاه نیست جست
Ҷусти баннои музиъии носохта
جست بنا موضعی ناساخته
Гашта вайрон сақфҳо андохта
گشته ویران سقفها انداخته
Ҷусти саққои кӯзае каш об нест
جست سقا کوزهای کش آب نیست
Ваон даравгари хонае каш боб нест
وان دروگر خانهای کش باب نیست
Вақти сайди андари адами бади ҳамлаи шан
وقت صید اندر عدم بد حملهشان
Аз адам онгаҳ гурезони ҷумлаи шан
از عدم آنگه گریزان جملهشان
Чун умедат лост зу парҳез чист
چون امیدت لاست زو پرهیز چیست
Бо аниси тамаъи худ астиз чист
با انیس طمع خود استیز چیست
Чун аниси тамаъи ту он нестӣаст
چون انیس طمع تو آن نیستیست
Аз фано ва нест ин парҳез чист
از فنا و نیست این پرهیز چیست
Гар аниси ло нае эй ҷон ба сар
گر انیس لا نهای ای جان به سر
Дар камӣни ло чарое мунтазир
در کمین لا چرایی منتظر
Зонк дории ҷумла дил барканда Эй
زانک داری جمله دل برکندهای
Шасти дил дар баҳри лои афканда Эй
شست دل در بحر لا افکندهای
Пас гурез аз чист зини баҳри мурод
پس گریز از چیست زین بحر مراد
Ки бишустат сад ҳазорон сайд дод
که بشستت صد هزاران صید داد
Аз чаҳ номи баргро кардӣ ту марг
از چه نام برگ را کردی تو مرگ
Ҷодӯии байн ки намаваддат марги барг
جادوی بین که نمودت مرگ برگ
Ҳар ду чашмати басти саҳари санъаташ
هر دو چشمت بست سحر صنعتش
То ки ҷонро дар чаҳ омад рағбаташ
تا که جان را در چه آمد رغبتش
Дар хаёл ӯ зи макри кирдигор
در خیال او ز مکر کردگار
Ҷумлаи саҳрои фавқ чаҳ заҳрасту мор
جمله صحرا فوق چه زهرست و مار
Лоҷарам чаҳро паноҳӣ сохтаст
لاجرم چه را پناهی ساختست
То ки марг ӯро ба чоҳ андохтаст
تا که مرگ او را به چاه انداختست
Инч гуфтам аз ғлтҳот эй азиз
اینچ گفتم از غلطهات ای عزیز
Ҳам барин бишинав дами аттор низ
هم برین بشنو دم عطار نیز